Кіріспе

Клиникалық маңызды соматикалық симптомдардан тұратын психикалық бұзылу. Соматизация бұзылысы – соматикалық симптомдарға қатысты қайталамалы, көптеген және қазіргі уақыттағы клиникалық маңызды шағымдармен сипатталатын психикалық және мінез-құлқы бұзылысы. Бұл бұзылыс DSM-IV TR жіктемесінде танылған, бірақ DSM-5 соңғы нұсқасында дифференциацияланбаған соматоформдық бұзылыспен біріктіріліп, соматикалық симптомдық бұзылыс деп аталды. Бұл диагноз енді нақты соматикалық симптомдардың санын талап етпейді. Денсаулық сақтау және аурулардың халықаралық статистикалық жіктемесінің соңғы нұсқасы ICD-10 әлі де соматизация синдромын қамтиды.

DSM-5

DSM-5-те бұл бұзылыс соматикалық симптомдық бұзылу (SSD) деп қайта аталды және көбінесе соматикалық шағымдарға байланысты SSD (бұрын соматизациялық бұзылу деп аталатын) және ауыру белгілері бар SSD (бұрын ауыру бұзылысы деп аталатын) бұзылыстарын қамтиды.

Нейросуретке түсіру

Когнитивтік-эмоционалдық нейробиологияға қатысты соматизациялық бұзылыстар туралы кейбір әдебиеттер шолулары, соматизациялық бұзылыстары бар пациенттерде катастрофизациялау ауырсынуға осалдықты күшейтетінін көрсетеді. Тиісті ми аймақтарына дорсолатеральды префронтальды қабық, инсула, ростральды алдыңғы цингуляттық қабық, премоторлық және париетальді қабықтар жатады.

Емдеу әдістері

Бүгінгі таңда когнитивті-мінездік терапия (КМТ) соматизациялық бұзылысты қоса алғанда, әртүрлі соматоформдық бұзылыстарды емдеуде ең тиімді әдіс болып саналады. КМТ науқастарға өздерінің аурулары қауіпті емес екенін түсінуге көмектесуге, сондай-ақ "симптомы нашарлайды" деген қорқынышсыз, бұрынғы қызметтеріне біртіндеп оралуға мүмкіндік беруді мақсат етеді. Сонымен қатар, жедел жәрдем дәрігерімен кеңесу және ынтымақтастық та белгілі бір тиімділікті көрсетті. Антидепрессанттарды қолдану әзірге алдын ала қарастырылып келеді, бірақ толыққанды нақты дәлелдер жоқ. Электр құрылғысымен ұрықтандыру терапиясы (ЭҚҰТ) қарт жастағы соматизациялық бұзылысты емдеу үшін қолданылған, алайда нәтижелері әлі де күмәнді болып қалып, ЭҚҰТ қолданудың жанама әсерлеріне қатысты алаңдаушылықтар туды. Жалпы алғанда, психологтар соматизациялық бұзылысы бар науқастардағы өзінің эмоцияларын түсінудегі жиі кездесетін қиындықтарды шешуге кеңес береді. Бұл емдеудің маңызды бөлігі болуы мүмкін, сонымен қатар жедел жәрдем дәрігері, науқас және психикалық денсаулық маманы арасындағы тығыз ынтымақтастық орнату қажет.

Эпидемиология

Соматизациялық бұзылыс әйелдердің 0,2%-2%-ында, ал еркектердің 0,2%-ында кездеседі деп есептеледі. Соматизациялық бұзылыстың таралуында мәдени айырмашылықтар бар. Мысалы, Пуэрто-Рикода соматизациялық бұзылыс және оның белгілері айтарлықтай көп кездесетіні анықталды. Бұған қоса, афроамерикалықтар мен орта білімі жоқ немесе төмен әлеуметтік-экономикалық жағдайы бар адамдар арасында да осы диагноз жиірек қойылады. Көбінесе басқа психологиялық аурулармен бірге кездеседі, әсіресе көңіл-күй бұзылыстарымен немесе қорқыныш бұзылыстарымен. Зерттеулер соматизациялық бұзылыс пен жеке тұлғаның бұзылыстары арасындағы байланысты көрсетті, атап айтқанда антиәлеуметтік, шекаралық, нарциссикалық, гистериялық, қашқындық және тәуелді жеке тұлғаның бұзылыстары. Әйелдердің бірінші дәрежелі туыстарының 10-20 пайызында соматизациялық бұзылыс бар, ал еркек туыстары арасында алкоголизм және социопатия деңгейі жоғары.