Кіріспе
Көмейтәрізді кесірткелер туысы (Anguis) – Anguidae тұқымдасына жататын, жыланға ұқсас аяқтары жоқ кішкентай кесірткелер туысы. Туыста бірнеше тірі түрі бар, оның ішінде жалпы көмейтәрізді кесіртке (A. fragilis), шығыс көмейтәрізді кесіртке (A. colchica), грек көмейтәрізді кесіртке (A. graeca), Пелопоннес көмейтәрізді кесіртке (A. cephalonnica) және итальян көмейтәрізді кесіртке (A. veronensis) кіреді. Белгілі қазба түрлері де бар.
Automatic taxobox
| fossil range =
Slowworms (also called blindworms and hazelworms) are a small genus (Anguis) of snake like legless lizards in the family Anguidae. The genus has several living species, including the common slowworm (A. fragilis), the eastern slowworm (A. colchica), the Greek slowworm (A. graeca), the Peloponnese slowworm (A. cephalonnica), and the Italian slowworm (A. veronensis). There are also known fossil species.
Сипаттама
Баяу құрттар әдетте сұр қоңыр түстес болады, аналықтары мысқырап жылтырап, екі бүйірлі қара жолақтары бар, ал аталықтары көбею маусымында, әсіресе, электр көк дақтармен көзге түседі. Олар тірі туады, жаңа туған балалары шамамен ұзындығында болады және көбінесе алтын жолақтарымен сипатталады. Баяу құрттар баяу қозғалады және оңай ұсталады, соның салдарынан халық арасында "баяу" сөзінің slowworm-ның ағылшын тіліндегі "slow" деген сөзімен байланысты екендігі туралы түсінік пайда болды; бірақ шын мәнінде, бұл сөздің түбі протогерман тілінен келген, ол жай ғана "баяу құрт" дегенді білдіреді (мысалы, неміс тіліндегі Schleiche). Басты жаратылыстар – құстар, барс, елік, түлкілер және үй мысықтары. Ересек британдық баяу құрттың ұзындығы 45 см-ге жетеді және салмағы шамамен 100 г, аналықтары аталықтарынан сәл ірілеу болады. Құйрығы оның ұзындығының шамамен жартысын құрайды, бірақ оны денесінен ажырату қиын. Табиғатта олардың 30 жылға дейін, ал тұтқында 54 жылға дейін (Копенгаген зообагы) өмір сүрегендері тіркелген. Fragilis (қажуар) деген атау осы түрдің жыртқыштардан қорғану үшін немесе дұрыс емес ұсталғанда өз құйрығын тастауға бейімділігінен (каудальдық автотомия) туындаған.
Морфология
Шын мәнінде баяу құрттар жыландарға өте ұқсайды және көбінесе олар деп жаңылысады, бірақ олар эволюция барысында толығымен аяқтарын жоғалтқан кескілер. Баяу құрттарды жыландардан бірнеше белгісімен ажыратуға болады: олардың қабақтары, жыландарда болмайтын (олардың орнына жылтырақ қабықшасы – брилле болады); олардың кішкентай құлақ тесіктері, жыландарда да жоқ; және олардың тілдері, жылан тілі сияқты толығымен екіге бөлінбеген, ортасы тіліктелген. Сонымен қатар, жыландардың жоғарғы жақ сүйегінде тілін өткізуге арналған тесік бар, ал баяу құрттарда мұндай тесік жоқ.
Тіршілік ету ортасы
Баяу құрттар жылы және қорғалған кез келген ортада тіршілік етеді, мысалы, орман, дала және бұталы жерлерде; оларды көбінесе бақшадағы компост қаптарында кездестіруге болады, кейде зиянды жәндіктерді бақылау мақсатында осы мақсатта әкеледі. Қалыңбүркіттерді әдетте жақын өткізбейді, бірақ олар өте жас болғанда және қабығын оңай сындыруға болатын кезде жеуге болады.
Қорғалған мәртебе
Баяу жүретін кесірткелер Ұлыбритания мен Польшада қорғалған.