Екінші дүниежүзілік соғыстағы жасырын тыңшылар оқу лагері
Camp X
Канададағы 2-ші дүниежүзілік соғыстағы жасырын оқу лагері – Camp X. BSC және MI6-тың тыңшыларын дайындаған, құпия операцияларға арналған мекеме. Intrepid Park.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыстағы Канададағы одақтастардың оқу базасы – құпия тыңшылық және диверсанттарды даярлау базасы.
WWII Allied training base in Canada
a secret espionage and saboteur training base
Х-аяуыл – құпия Арнайы оқу мектебі №103-тің ресми емес атауы. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыста жасырын агенттерді құпия операциялар үшін қажетті әдістерге оқытуға арналған британдық жартылай әскери нысан болды. Ол Канаданың Онтарио провинциясындағы Уитби мен Ошава қалалары арасында, Онтарио көлінің солтүстік-батыс жағалауында орналасқан. Бүгінде бұл аймақ Британдық қауіпсіздік координациясы (BSC) директоры, оқу орнын құру бағдарламасын ұйымдастырған сэр Уильям Стивенсоннің кодолық атымен – «Интрепид паркі» деп аталады. Нысанды Канада әскері, Сыртқы істер министрлігі және RCMP бірлесіп басқарды, бірақ BSC басшылық жасады және MI6-мен тығыз байланыста болды. Оқу бағдарламасына қоса, лагерьде радио және телеграф арқылы хабар жіберуге арналған «Гидра» деп аталған байланыс мұнарасы болды. 1941 жылдың 6 желтоқсанында құрылған оқу орны 1944 жылдың соңына дейін жабылды, ал ғимараттар 1969 жылы алынып тасталды, оның орнына ескерткіш орнатылды. Тарихшы Брюс Форсайт осы нысанның мақсатын былай түйіндеді: «Лагерьдегі оқушылар саботаж, бүлік, барлау, құлып ашу, жарылғыш заттарды қолдану, радиобайланыс, шифрлау/дешифрлеу, партизандық отрядтарға жалдау, үнсіз өлтіру және қарусыз күрес тәсілдерін үйренді». Сонымен қатар, Морзе әліпбиін пайдалану бойынша да оқыту жүргізілді. Лагерьдің бар екендігі соншалықты құпия сақталды, тіпті Канаданың премьер-министрі Уильям Лайон Маккензи Кинг оның толық мақсатын білмеді.
Camp X was the unofficial name of the secret Special Training School No. 103, a Second World War British paramilitary installation for training covert agents in the methods required for success in clandestine operations. It was located on the northwestern shore of Lake Ontario between Whitby and Oshawa in Ontario, Canada. The area is known today as Intrepid Park, after the code name for Sir William Stephenson, Director of British Security Co ordination (BSC), who established the program to create the training facility. The facility was jointly operated by the Canadian military, with help from Foreign Affairs and the RCMP but commanded by the BSC; it also had close ties with MI6. In addition to the training program, the Camp had a communications tower that could send and transmit radio and telegraph communications, called Hydra. Established December 6, 1941, the training facility closed before the end of 1944; the buildings were removed in 1969 and a monument was erected at the site. Historian Bruce Forsyth summarized the purpose of the facility: "Trainees at the camp learned sabotage techniques, subversion, intelligence gathering, lock picking, explosives training, radio communications, encode/decode, recruiting techniques for partisans, the art of silent killing and unarmed combat." Communication training, including Morse code, was also provided. The existence of the camp was kept such a secret that even Canadian Prime Minister William Lyon Mackenzie King was unaware of its full purpose.
Шолу
Х лагері 1941 жылдың 6 желтоқсанында Ұлыбританияның қауіпсіздік координациясының (BSC) басшысы, канадалық Уильям Стивенсон (Виннипег, Манитоба қаласынан) және Уинстон Черчилль мен Франклин Делано Рузвельттің жақын серігі құрды. Лагерь бастапқыда Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы байланысты қамтамасыз ету үшін құрылған, ал ол кезде АҚШ-қа бейтараптық заңы бойынша Екінші дүниежүзілік соғысқа тікелей араласуға тыйым салынған. Перл-Харборға жасалған шабуылдан және Американың соғысқа қатысуынан бір күн бұрын Х лагері арнайы операциялар басқармасының (SOE), Федералдық тергеу бюросының (FBI) және стратегиялық қызметтердің американдық кеңсесінің (OSS) агенттерін саботажшылар мен тыңшылар ретінде жасырын миссиялар үшін жау территориясына жіберу мақсатымен ашылды. Алайда, АҚШ 1941 жылдың 8 желтоқсанында соғысқа кірмес бұрын, Американың барлау қызметтері жақын арада ашылатын Х лагерінде оқу үшін өз қызметкерлерін жіберуге қызығушылық танытты. 1942 жылдың басында ФБР және OSS (Орталық барлау агенттігінің, немесе ЦРУ-ның алғысы) агенттері Х лагеріне жасырын түрде қатысты; кем дегенде он екі агент оқу курстарының бір бөлігіне қатысты. Стивенсон осы нысанды құрғаннан және лагердің алғашқы басшысы болғаннан кейін, алғашқы комендант – подполковник Артур Теренс Ропер Калдбек болды. ҰОС-тың соғыс кезеңіндегі басшысы полковник Уильям "Дикий Билл" Донован Стивенсонның американдықтарға шетелдік барлау туралы білім бергенін айтты. Х лагері BSC және Канада үкіметі тарапынан бірлесіп басқарылды. Х лагері көптеген одақтас елдердің құпия оперативтік қызметкерлерін даярлады. Көптеген түлектер "жасырын операциялар жүргізуде құпия агенттер, күзетшілер, барлаушылар немесе психологиялық соғыс мамандары ретінде қызмет етті" деген мәліметтер бар. Көптегендері тұтқындалып, азапталды және өлім жазасына кесілді; аман қалғандарына еңбегі үшін жеке алғыс айтылмады. Тағы бір топ Британдық қауіпсіздік координациясы үшін жасырын құрылғыларды әзірлеу және жасау үшін "М" станциясын басқарды. Торонтодағы Каса-Лома ғимараты осы станцияның орналасқан жері ретінде жиі айтылады, ал "Кэмп Х ішінде" кітабы осы ақпараттың көзі деп есептеледі. Алайда, 2015 жылы автор Линн Филип Ходжсон "Toronto Star" газетімен сұхбаттасуда осыны жоққа шығарды: "Ешкім "М" станциясының қайда орналасқанын білмейді. Оның орналасқан жері туралы ешқандай кітапта оқымайсыз". Көп нәрсеге қарамастан, нақты емес болғанымен, Каса-Лома атқоймаларында U-кемелерін анықтауға арналған ASDIC сонар құрылғыларын әзірлеу және өндіру орындалған болуы мүмкін. Швейцариялық тегі бар Монреаль тұрғыны Гюстав Билер, Д-күні шабуылына дейін Солтүстік Францияда SOE агенттерімен және француз қарсыластарымен жұмыс істеді. CBC хабарламасында айтылғандай, "топ теміржолдарды, көпірлерді, әскер тасымалдағыштарын және жанармай қоймаларын қиратты, жаудың қозғалысын және жабдықталуын қиындатты". 1944 жылы нацистер оны тұтқындап, өлім жазасына кесті. АҚШ соғысқа кіргеннен кейін, OSS Джордж Хантер Уайттың "қырқыс пен кісі өлтіру мектебі" деп атаған "қастандық және жою" оқу бағдарламасын жүргізді. Кейін Уильям Донован Мэриленд және Вирджинияда, сондай-ақ Каирде (Мысыр) ұқсас бағдарламаларды бастады. Вирджиниядағы Квантико оқу орталығы бастапқыда Х лагерінің бағдарламаларына негізделген.
Camp X was established December 6, 1941, by the chief of British Security Co ordination (BSC), Sir William Stephenson, a Canadian from Winnipeg, Manitoba and a close confidant of Winston Churchill and Franklin Delano Roosevelt. The camp was originally designed to link Britain and the US at a time when the US was forbidden by the Neutrality Act to be directly involved in World War II. On the day before the attack on Pearl Harbor and America's entry into the war, Camp X had opened for the purpose of training Allied agents from the Special Operations Executive (SOE), Federal Bureau of Investigation (FBI), and American Office of Strategic Services (OSS) intended to be dropped behind enemy lines for clandestine missions as saboteurs and spies. However, even before the United States entered the war on December 8, 1941, agents from America's intelligence services expressed an interest in sending personnel for training at the soon to be opened Camp X. Agents from the FBI and the OSS (forerunner of the Central Intelligence Agency, or CIA) secretly attended Camp X in early 1942; at least a dozen attended at least some training. After Stephenson established the facility and acted as the Camp's first head, the first commandant was Lt. Col. Arthur Terence Roper Caldbeck. Colonel William "Wild Bill" Donovan, war time head of the OSS, credited Stephenson with teaching Americans about foreign intelligence gathering. Camp X was jointly operated by the BSC and the Government of Canada. In addition to operating an excellent document forging facility, Camp X trained numerous Allied covert operatives. Reports indicate that graduates worked as "secret agents, security personnel, intelligence officers, or psychological warfare experts, serving in clandestine operations". Many were captured, tortured, and executed; survivors received no individual recognition for their efforts." Another group operated Station M for developing and making covert devices for the British Security Co ordination. Casa Loma in Toronto is often stated as the location of this station, claiming that the book Inside Camp X is the source. In 2015, however, author Lynn Philip Hodgson rejected this in an interview with the Toronto Star. "Nobody knows where Station M was. You won't read where it was in any book." It is more likely, though not certain, that the Casa Loma stables housed the development and production of ASDIC sonar devices for U boat detection. Gustave Biéler, a Montrealer of Swiss origin, worked with SOE agents and French Resistance in Northern France before the D Day invasion. "The group destroyed railways, bridges, troop transports and gasoline stores and hampering enemy movement and supplies," according to a CBC report. He was captured and executed by the Nazis in 1944. After the US entered the war, the OSS operated an "assassination and elimination" training program that was dubbed "the school of mayhem and murder" by George Hunter White. William Donovan later started similar programs in Maryland and Virginia, as well as in Cairo, Egypt. The Virginia Quantico training center was initially based on Camp X programs.
Гидра
Camp X-тің ерекше ерекшеліктерінің бірі – Гидра, өте күрделі телекоммуникациялық релелік станция. Ол сонымен қатар телеграф хабарларын шифрлеу/дешифрлеу үшін Роккекс немесе "Телекриптон" деп аталатын өте жылдам, бір реттік таспалы шифрлау машинасы ойлап тапты. "Camp X" кітабында бұл лагерьдің Онтарио көлінің жағасында, АҚШ-тан 30 шақырым қашықтықта орналасқандығы айтылған. Себебі бұл жерде Еуропа мен Оңтүстік Америкадан АҚШ арқылы радиобайланыс қабылдауға қолайлы орын болды. Сондай-ақ, бір жаңалықта "Camp X-тегі HAM операторлары кодталған хабарларды жіберіп, алу үшін радиоалғыштарды қолданды, олардың көмегімен жау тылындағы Британиямен байланысты" делінген. Гидра станциясы неміс радио бақылаушыларының және нацистердің тыңдауынан салыстырмалы түрде қауіпсіз ақпаратты шифрлеу және дешифрлеу үшін құнды болды. Суық соғыс кезінде Канада әскерлері қолданғаннан кейін, 1969 жылы бұл станция бұрынғы қалпына келтірілді. Джеймс Бонд кейіпкері – нағыз тыңшы Уильям Стивенсоннің өте романтикалық бейнесі, және Флеминг бір кезде одан алған білім. 1945 жылдың күзінде жабылып, Camp X RCMP-мен 5 қыркүйекте Канадаға қашқан және елдегі кеңестік тыңшылық операцияны ашқан кеңес елшілігінің шифрлаушысы Игорь Гузенкомен сұхбаттасу үшін қауіпсіз орын ретінде пайдаланылды. Гузенко отбасымен бірге екі жыл бойы осы мекемеде тұрды. Паркте шпиондық лагерден табылған заттар әлі де кездеседі. 2016 жылдың тамызында металл іздеуші екінші дүниежүзілік соғыстан қалған тот басқан түтін миномет снарядын тапты, бұл Канаданың Трентон базасындағы жарылғыш заттарды жою тобының келуіне себеп болды.
One of the unique features of Camp X was Hydra, a highly sophisticated telecommunications relay station He also invented a very fast offline, one time tape cipher machine for coding/decoding telegraph transmissions labelled the Rockex or "Telekrypton". The book Inside Camp X indicates that the facility was located on Lake Ontario, 30 miles across from the U. S., because it was an ideal location for receiving radio communications from Europe and South America via the U. S. The camp was an appropriate location for the safe transfer of code due to the topography of the land; it was also an excellent site for picking up radio signals from the United Kingdom. A news article also indicates that "HAM Operators at Camp X used transmitters to send and receive coded messages from Britain behind enemy lines". The Hydra station was valuable for both coding and decoding information in relative safety from the prying ears of German radio observers and Nazi detection. After use by the Canadian Forces during the Cold War, the transmitter was scrapped in 1969. The character of James Bond was "a highly romanticised version of the true spy" William Stephenson, and what Fleming once learned from him. After it had closed in the fall of 1945, Camp X was used by the RCMP as a secure location for interviewing Soviet embassy cypher clerk Igor Gouzenko, who had defected to Canada on 5 September and revealed an extensive Soviet espionage operation in the country. Gouzenko and his family spent two years at the facility. Artifacts from the spy camp are still occasionally found in the park. In August 2016, a hobbyist with a metal detector uncovered a rusty World War II smoke mortar round, triggering a visit from Canadian Forces Base Trenton's bomb disposal team.
Ескерткіш
"Интрепид" саябағында орнатылған тарихи тақташа, құпия соғыс тактикасын үйреткен мектепті және маңызды коммуникациялық орталыққа айналған "Гидра" ұйымын еске алады. Іргелес тақташа сэр Уильям Стивенсонның естелігіне арналған.
The historic plaque erected at Intrepid Park commemorates the school, which taught the techniques of secret warfare, and Hydra, which became an essential communications centre. An adjacent plaque is dedicated to the memory of Sir William Stephenson.