Эрвин Рац: Музыкалық ғалым, құтқарушы және Малер қоғамының президенті

Кіріспе

Эрвин Ратц (22 желтоқсан 1898, Грац – 12 желтоқсан 1973, Вена) – австриялық музыка зерттеушісі және музыка теориясының маманы. Ол ең әйгілісі Густав Малер қоғамының президенті қызметін атқарғанымен және "Einführung in die musikalische Formenlehre" кітабымен танылған. Нацистік билік тұсында ол бірнеше жыл бойы өз пәтерінде жасырып, бірнеше австриялық еврейдің өмірін құтқарды.

Өмірбаян

1918-1922 жылдары Ратц Вена университетінің Музыкалогия институтында Гвидо Адлерден музыкатануды оқыды. Сонымен қатар (1917-1920 жылдар аралығында) Арнольд Шёнбергтің композиция семинарына қатысып, Шёнберг айналымында белсенді болды. Шёнбергтің студенттерінің ішінде пианист Ольга Новакович және Ханс Айслер болды, олармен Ратц дос болып кетті. Кейін Ратц Айслердің «Балладенбухы» (1929–31) үшін фортепианолық аранжировканың барлығын жасады, біреуін ғана емес. Ратц үшін Шёнберг жастық шағының орталық тұлғасы және ықпалы болды, олардың сабақтары Ратцтың ойлау жүйесінің негізін қалады. 1918 жылы Шёнбергтің туындыларын кең жұртшылыққа таныстыру үшін Ратц «Шёнбергтің камералық симфониясына арналған он қоғамдық репетиция» ұйымдастырды, нәтижесінде 1918 жылдың қараша айында «Музыкалық жеке орындаулар қауымдастығы» құрылды. 1921–1922 жылдары қаржылық қиындықтарға байланысты Ваймардағы Баухауста хатшы болып жұмыс істеді. Баухаустағы қысқа ғана уақытына қарамастан, бұл орталық Ратцке өте зор әсер етті, өйткені ол әртүрлі және бай іс-шаралармен, сондай-ақ соңғы музыкалық жаңалықтарды қамтитын жанды, жан-жақты көркем оқиғалармен ерекшеленді. Ратц 1922 немесе 1923 жылы Венаға оралды. Нацистік билік жылдары Ратц бірнеше еврейді өз пәтерінде жасырып, олардың өмірін сақтап қалды. Бұл ісінде оған бұрынғы әйелі Лонни (Леони) Ратц көмектесті. 2016 жылы екеуі де қайтыс болғаннан кейін олардың қарсылық көрсеткені мойндалып, Яд Вашемнен «Халықтар арасындағы Адал» атағын алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Венадағы Музыка және сахна өнері академиясында (Akademie für Musik und darstellende Kunst; қазіргі Венадағы Музыка және сахна өнері университеті) музыкалық форма және талдау бойынша лекция оқыды. Ол сонымен қатар Universal Edition баспасында редактор болып жұмыс істеді. 1957 жылы профессор атағын алды. 1949 жылдан 1968 жылға дейін ол Халықаралық қазіргі заманғы музыка қоғамының (ISCM) австриялық бөлімінде (1952 жылдан бастап жетекші лауазымда) жұмыс істеді. Ратц Венадағы Густав Малер қоғамының президенті ретінде халықаралық деңгейде танымал болды, әсіресе Малердің музыкалық шығармаларының толық жинағын жариялаудағы рөлі үшін. Алайда 1960 жылдан бастап Ратц Дерик Кук және басқалардың Малердің аяқталмаған Оныншы симфониясының орындалатын нұсқаларын жасауға жасаған тырыстарына қарсы күресті. Ол мақалалары мен сұхбаттарында Малердің қолжазбасының күйіне байланысты мұндай әрекеттердің заңды бола алмайтынын қатаң түрде айтты.

Between 1918 and 1922, Ratz studied musicology with Guido Adler at the Institute of Musicology of the University of Vienna. At the same time (between 1917 and 1920), he participated in Arnold Schoenberg's seminar for composition and was active in the Schoenberg circle. Schoenberg's students included pianist Olga Novakovic and Hanns Eisler, with whom Ratz became friends. Ratz later did all but one of the piano reductions for Eisler's Balladenbuch (1929–31). For Ratz, Schoenberg was the central personality and influence of his youth, their lessons creating the crucial foundations of Ratz's thinking. In 1918, in an attempt to introduce Schönberg's work to a broader public, Ratz organized "ten public rehearsals for Schoenberg's Chamber Symphony", a series of events from which the "Association for Musical Private Performances" emerged in November 1918. In 1921–1922, due to straightened financial circumstances, he worked at the Bauhaus in Weimar as a secretary. Despite his relatively short time at the Bauhaus, this center of intense artistic life was also extremely influential on Ratz, through the variety and richness of its activities and its lively, comprehensive artistic events, which included the latest musical developments. Ratz returned to Vienna in 1922 or 1923. During the period of Nazi rule, Ratz took in a number of Jews and hid them in his apartment, effectively saving their lives. He was supported in this by his former wife, Lonny (Leonie) Ratz. In 2016 both were posthumously recognised for their resistance, receiving the title of Righteous Among the Nations from Yad Vashem. After World War II he became a lecturer in musical form and analysis at the Academy of Music and Performing Arts in Vienna (Akademie für Musik und darstellende Kunst; now the University of Music and Performing Arts Vienna). He also worked as an editor for Universal Edition. In 1957 he received the title of professor. From 1949 to 1968 he was involved (from 1952 in a leading position) in the Austrian section of the International Society for Contemporary Music (ISCM). Ratz gained international renown as President of the Gustav Mahler Gesellschaft in Vienna, and especially for his role in the publication of the complete edition of Mahler's musical compositions. From 1960, however, Ratz fought against the efforts of Deryck Cooke and others to create performable editions of Mahler's unfinished Tenth Symphony, insisting in articles and interviews that no such attempt could be legitimate given the state of Mahler's draft.

Музыкалық формаға кіріспе

Ратц өзінің "Einführung in die musikalische Formenlehre" ("Музыкалық формаға кіріспе") еңбегімен де танымал, ол негізінен Бах және Бетховеннің шығармаларына арналған және олардың композициялық принциптеріндегі ортақ белгілерді табуға ұмтылады. Ратцтың Шёнбергтің "негізгі идея" және тақырыптардың типологиясы (кезең және фраза) туралы ұғымдарын түсіндіруі мен дамытуы Уильям Каплиннің формалық функциялар теориясының негізін қалайды.