Кіріспе
Хида провинциясы (飛騨国) – бүгінгі күні Жапонияның Чюбу аймағындағы Гифу префектурасының солтүстік бөлігінде орналасқан Жапония провинциясы. Хида Эчизен, Мино, Синано, Этчу және Кага провинцияларымен шектесетін. Ол Тосандо айналымының бір бөлігі болды. Оның қысқартылған атауы Хишу (飛州) еді. Енгисики жіктеу жүйесінде Хида маңыздылығы және астанадан қашықтығы тұрғысынан "төменгі ел" (下国) және "орта ел" (中国) деп саналды. Қазіргі уақытта бұрынғы Хида провинциясының барлық аумағы Хида, Такаяма қалаларынан, Геро қаласының көп бөлігінен және Оно ауданының Ширакава ауылынан тұрады.
Hida Province (飛騨国) was a province of Japan in the area that is today the northern portion of Gifu Prefecture in the Chūbu region of Japan. Hida bordered on Echizen, Mino, Shinano, Etchū, and Kaga Provinces. It was part of Tōsandō Circuit. Its abbreviated form name was Hishū (飛州). Under the Engishiki classification system, Hida was ranked as an "inferior country" (下国) and a middle country (中国) in terms of its importance and distance from the capital. Currently, the entire area of the former Hida Province consists of the cities of Hida, Takayama and most of the city of Gero, and the village of Shirakawa, in Ōno District .
Шолу
"Хида" Хида тауларының батыс жағын көрсетеді. Климаты Жапон теңізінің жағалауындағы облыстарға ұқсас, қыста ауыр қар жауады. Хида дәстүрлі түрде көршілес Этчу провинциясымен берік экономикалық және мәдени байланыстарға ие болған, себебі көлік артықшылығы болған және Тынық мұхитының жағалауына байланыс нашар болған. Оны таулар мен нашар көлік инфрақұрылымы бөгеп тұрған. Тарихи жағынан бұл аймақ "Йота" немесе "Вита" деп жазылған. Бұл жазу әлі де қолданылады және мысалы, "Юта орта мектебі" сияқты атауларда кездеседі.
Ежелгі және классикалық хида
Хида Рицурио жүйесі мен Нара дәуірінің Тайхо кодексі қолданысқа енгізілгенге дейін саяси бірлік ретінде болған. Ежелгі Хиданы Куни но миятсуко басқарған, бірақ аймақ тым сиреп қалғандықтан, салықтан босатуға рұқсат берілді. Нара дәуірінде аймақ өте-ақ шебер ағаш өңдеушілерімен танымал болғандықтан, Хида провинциясынан екі қолөнершіден тұратын Хида но такуми (飛騨工) атты ресми лауазым құрылды. Провинция астанасының қираған қалдықтары Такаяма қаласының "Кокуфу чо" ауданында табылды, ал провинциялық храм – Хида Кокубун джи, сондай-ақ провинцияның ішіномиясы – Минаси ғибадатханасы да осы қалада орналасқан. Хэйан және Камакура дәуірлерінде Хиданың кең ормандық алқаптары басқа провинциялар үшін ағаш және металлтың маңызды көзі болды. Хидадан Мино және Овари провинцияларына өзен арқылы тасымалдау өте қарқынды болды. Муромачи дәуірінде Кёгоку кланы көптеген буын бойы шуго лауазымын иеленді; алайда, Сенгоку дәуірінің бастапқы кезеңінде провинция көптеген шағын феодалдық иеліктерге бөлінді, ал провинцияның баршасы Кай провинциясындағы күшті Такеда кланы мен Эчиго провинциясындағы Уэсуги кланы арасындағы талас нысанына айналды. Сонымен қатар, көршілес Кага және Этчу провинцияларынан шыққан Икко ики қозғалысы да тұрақсыздыққа себеп болды.
Ортағасырлық және заманауи заманға дейінгі Хида
Сенгоку кезеңінде Мики кланы өз атын Аненокоджи деп өзгертіп, Хида аймағын уақытша біріктірді. Хонно-дзи оқиғасынан кейін Ода Нобунаганың, кейін Тоётоми Хидэёшидің генералдарының бірі Канамари Нагачика Хида провинциясын басып алуға жіберілді және оның даймёсы болды. Ол Такаяма қамалын салып, кейін Секигахара шайқасында Токугава Иэясу жағында шайқасты. Нәтижесінде, ол Токугава сёгунаты тұсында Такаяма доменінің даймёсы ретінде қайта бекітілді, оның кокудакасы 38 000 коку болды. Оның мұрагерлері Такаяманы алты буын бойы биледі, Канамари Йоритоки 1692 жылы Дева провинциясындағы Каминояма доменіне ауыстырылғанға дейін. 1692 жылдан бастап Эдо кезеңінің соңына дейін Хида провинциясы Токугава сёгунатының тікелей басқаруындағы теньрё аймағы болды. Хиданы басқарған лауазымды тұлға Хида Гундай (飛騨郡代) болды. Бастапқыда бұл дайкон деңгейіндегі лауазым, Такаяма қамалының шимояшики орнында салынған дайканшода орналасқан және 1692 жылдан 1765 жылға дейін 11 адам осы лауазымды атқарды. Кейін дайканшо джинья дәрежесіне көтерілді, ал соңғы 14 лауазым иелері Дайкан емес, Гундай деп аталды. Такаяма джиньясы теньрё аймағындағы жалғыз джинья болып ерекшеленеді. Оның бақылауындағы аймақ 414 ауылдан тұрады, олардың жалпы кокудакасы 57 182 коку құрады.
Мейдзи дәуірі және одан кейінгі кезеңдер
Мейдзи қайта жаңғыруынан кейін және 1871 жылы хан жүйесі таратылғаннан соң, Хида Гундай лауазымы да жойылды. Аймақ үш ауданға бөлініп, 1868 жылдың 12 шілдесінде "Хида префектурасы" деп аталды. Он күн өткен соң "Такаяма префектурасы" деп, ал 1871 жылдың 31 желтоқсанында "Чикума префектурасы" болып өзгертілді. 1876 жылдың 21 тамызында Чикума бұрынғы Мино провинциясымен біріктіріліп, Гифу префектурасы құрылды. Осы кезеңде Хида аймағы жалпыұлттық маңызы бар жібек өндірісінің орталығына айналып, көптеген әйелдер жұмыс іздеп айнала жатқан аймақтардан мұнда келді.