Кіріспе

Солтүстік Каролина штатындағы қауымдастық, АҚШ

Soul City – Солтүстік Каролина штатының Уоррен округінде орналасқан қауымдастық. Бұл жоспарланған қала алғаш рет 1969 жылы азаматтық құқықтар қозғалысының жетекшісі және Нәсілдік теңдік конгресінің директоры Флойд МакКиссик тарапынан ұсынылған. АҚШ Тұрғын үй және қалалық даму департаментінің қаржыландыруымен, Soul City «Қалалардың өсуі және жаңа қауымдастықтарды дамыту» заңы бойынша іске асырылған он үш үлгілік қала жобасының бірі болды. Қала Уоррен округінде, Мансон Акстелл жолы мен Soul City бульварының жанында, Норлина қаласының маңында орналасқан.

Өмірбаян

1968 жылы Азаматтық құқықтар туралы заң қабылданғаннан кейін, көптеген азаматтық құқық қорғаушылар афроамерикалықтардың жақында қол жеткізген мүмкіндіктерін пайдалануы үшін қара қауымдастықтарының экономикалық дамуына күш салды. CORE ұйымынан кеткен соң Маккиссик 1968 жылдың тамызында «Маккиссик Энтерпрайзес» компаниясын құрды. Бұл компания қара бизнесімен айналысатын кәсіпорындарға инвестиция салу және техникалық кеңес беру арқылы «миллиондаған афроамерикалықтарға пайда табуға және бөлуге» мүмкіндік беруі тиіс еді. Ол түрлі жобаларға қаражат бөлді. Жаңа қоғамдастықтар туралы заң күшіне енгеннен кейін Маккиссик қызметкерлеріне Оңтүстікте жаңа қаланың жоспарын жасауды тапсырды, себебі ол бұл қала басқа жерде емес, осы жерде орналасқандықтан көбірек қызығушылық тудырады деп есептеді. Өзінің туған штатындағы жағдайды жақсартуды және оның басқа Оңтүстік штаттарынан гөрі саяси және экономикалық жағынан дамығандығын сезіне отырып, Маккиссик қаланың орнын Солтүстік Каролина штатында белгіледі. Ол бұрынғы заңгер әріптесі Т.Т.Клейтонға ықтимал жерлерді жасырын іздеуді тапсырды. Галифакс округіндегі жердің өзінің амбицияларына тым кішкентай екенін анықтағаннан кейін, Маккиссик Уоррен округіндегі 1800 учаскелік жерге қызығушылық танытты. «Circle P Ranch» деп аталған бұл жер Леон Перриге тиесілі мал және ағаш шаруашылығы еді. Перри ақша жоғалтып, сатуға асығып жатқан еді. Бұрын темекі плантациясы болған бұл жерде орман, жайылым, арықтар, ескі шаруашылық ғимараттары және тарихи үй болды. Уоррен округі экономикасы құлдыраған, афроамерикалықтар көп шоғырланған ауылдық аймақ еді. Бұл штаттың ең кедей үшінші округі болды және штат бойынша халық саны ең көп азайып отырған округ еді. Білім деңгейі төмен еді. Ферма маңындағы қызметтер мен коммуналдық желілер өте шектеулі болды. Үйге электр қуаты берілген, бірнеше құдық пен септиктер болған, бірақ орталықтандырылған су және кәріз жүйесі болмады, сондай-ақ жақын жерде тек бір асфальтталған жол болды. Осы қиындықтарға қарамастан, Маккиссик аймақтық еңбек құнының төмендігіне, бұл өнеркәсіпті тартуға қолайлы болды, 500 миль радиустағы ірі қалалық орталықтарға жақын орналасқан географиялық орнына және АҚШ-тың 1-ші трассасы мен Teңіз жағалауы темір жолына жақындығына байланысты бұл жердің әлеуетіне үмітпен қарады. Клейтонның бағалауынша, қосымша сатып алуға болатын 5000 акр жерді құрайтын көршілес учаскелер де болды. Бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан Керр көлі қала үшін су қоймасы ретінде пайдалы болуы мүмкін еді. Сонымен қатар, бұрын сегрегациялық саясатты қолдаған заң шығарушының меншігінде болған плантацияның орнына қараларға көмектесу үшін жоспарланған қауымдастық құру символдық мәнге ие болады деп ойлады. Клейтон Перримен жерді 390 мың долларға сатып алу туралы келісім жасасты. 1968 жылдың 19 желтоқсанында Клейтон Перриге 60 күндік опция үшін 4000 доллар төледі. Кейіннен Перринің келісімімен Клейтон мен Маккиссик опциялық құқықты «Маккиссик Энтерпрайзес» компаниясына берді. 13 қаңтарда Маккиссик АҚШ Ауыл шаруашылығы министрі Орвил Фрименмен бірлескен баспасөз мәслихатын өткізіп, Уоррен округінде «Soul City» деп аталатын жоспарланған қауымдастық салу ниетін жариялады. Маккиссик жобаның Оңтүстіктен афроамерикалықтардың көшіп кету мәселесін және Американың ірі қалаларындағы қалалардың құлдырауын «құлдыраған аймаққа жаңа өмір беруге» және «бұрыннан толып, құлдырап бара жатқан қалаларға көшіп келушілердің ағынын тоқтатуға» көмектесу арқылы жеңілдетуге көмектесетінін айтты. «Soul City барлық түстердегі тұрғындарға ашық болады» деп мәлімдегенмен, қала «қараларға жаңа мансаптар» ұсынатынын және «қаралар ақтарды тең дәрежеде қарсы алатын болашаққа қадам басатынын» атап өтті. Маккиссиктің жариялаған мәлімдемесі бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды, Үш үлкен телеарнаның әрқайсысы кешкі жаңалықтар бағдарламаларында және «The Washington Post» газеті бірінші бетте жариялады. «The News & Observer» және «The Charlotte Observer» сияқты кейбір басылымдар жобаның экономикалық тиімділігіне күмән келтірсе, «Greensboro Daily News» және журналист Клод Ситтон сияқты басқалары бұл жобаның қара сепаратизмінің тәжірибесі ретінде көрінетінінен және азаматтық құқық қозғалысының интеграциялық мақсаттарымен қақтығысатынынан қорқып еді. Маккиссик, қаралардың жобадағы рөлін баса айтқанымен, жобасын сепаратистік деп сипаттағандарға ашуланды. Ол бір газетке: «Бұл интеграция да емес, сегрегация да емес, қараларға қалағандарын жасауға және қалаған жеріне баруға рұқсат беру», – деді. Элизабет Торнквист сияқты кейбір прогрессивтер жоспарды капитализмге тым көп сенеді деп сынады, оны пайдакүнемдік деп санады және жоба жетекшілерін байытуға бейім екенін, ал кедей қараларға ұзақ мерзімді пайда әкелмейді деп есептеді. Қара баспасөзден алынған жауаптар көбінесе оңтайлы болды және Маккиссик елдің әртүрлі аймақтарынан қаралар тарапынан қолдау хаттарын алды. Ұлттық урбан лигасының директоры Уитни Янг сияқты бірнеше қара көшбасшылар мен белсенділер ұсынысқа күмәнмен қарады. Уоррен округіндегі реакциялар әртүрлі болды, көптеген жергілікті тұрғындар Маккиссиктің жариялаған мәлімдемесіне таң қалды. Перри Маккиссикке сатуға келіскені үшін өлім жазасымен қорқытылды және қысқа мерзімге Флоридаға қашып кетті.

Құру

Баспасөз конференциясынан кейінгі апталарда МакКиссик Soul City жобалау үшін Ifill Johnson Hanchard архитектура фирмасын, ал экономикалық талдау жүргізу үшін консалтингтік фирманы тартты. Ол күш-жігерінің басым бөлігін Перридің ранчосын сатып алуға қажетті қаржыны тартуға жұмсады. Бірнеше мекемеге жүгінгенімен нәтиже болмады, содан кейін ол Chase Bank басшыларымен кездесіп, олардан 390 000 доллар қарыз сұрады. Олар Ламбертон филиалы арқылы оған 200 000 доллар несие беруге келісті. Қосымша банк несиесін ала алмағандықтан, МакКиссик қалған соманы Перриден несиеге алып, жерді сатып алуға келісті, және оны бір жыл ішінде өтеуге уәде берді. 1969 жылдың 21 ақпанында ол мүліктің құжаттарын ресми түрде алды. Род-Айленд кәсіпкері Ирвинг Фейннен қосымша қаржы алғаннан кейін, МакКиссик федералды үкіметтен грант іздеуге мәжбүр болды. Бірнеше айдан соң, АҚШ Тұрғын үй және қала құрылысы департаменті Солтүстік Каролина штатына 243 000 доллар бөлді, губернатор Боб Скотттың жасырын қолдауымен ақшаның жартысынан астамы МакКиссиктің жаңадан құрылған Уоррен аймақтық жоспарлау корпорациясына жіберілді. Chase Bank сондай-ақ МакКиссикке қосымша 200 000 доллар несие берді. Ifill Johnson Hanchard-тың қала құрылысы саласындағы тәжірибесінің жетіспеуіне тап болған МакКиссик Soul City-ді жоспарлау үшін Харви Гантты жұмысқа алды. Мэриленд штатының Колумбия қаласының жоспарына қатты әсерленген Гант, Soul City-ді орталық аймаққа бағытталған ауылдар жиынтығы ретінде көріп тұрды.

Мақсаттар мен жоспарлар

Soul City – бастапқыда толығымен жаңадан салынып, барлық нәсілдерге есігі ашық, әсіресе аз ұлт өкілдері мен жағдайы төмендерге мүмкіндік беруге бағытталған жаңа қала болуы тиіс еді. Сондай-ақ, ол аз ұлт өкілдері мен жағдайы төмендердің қалалық аймақтарға қоныс аударуын тоқтату мақсатында құрылды. Soul City ұсынған жұмыс орындары, білім беру, тұрғын үй, оқу және басқа да әлеуметтік қызметтер көші-қонды азайтуға септі тіледі. 1989 жылға қарай қалада 18 000 адам тұратын үш ауыл салу жоспарланған. 2004 жылға қарай Soul City-де 24 000 жұмыс орны мен 44 000 тұрғын болады деп күтілген.

Федералды қаржыландыру және саяси қарсылық

Маккиссик афроамерикалықтардың сол кездегі экономикалық жағдайын жақсартудың жолы – қара капитализмі деп сенді. Ол: «Егер қара нәсілді адам экономикалық тәуелсіздікке қол жеткізбесе, кез келген саяси тәуелсіздік тек бір ой-қиял ғана болады», – деді. Ричард Никсон қара капитализмін қолдады, ал Маккиссик Никсонды 1972 жылғы қайта сайлауында қолдап, Тұрғын үй және қалалық даму министрлігінен (HUD) көбірек қаржы алуға тырысты.

Көтерілу және құлдырау

1974 жылға қарай, пионерлік отбасылар Soul City-ге көшіп келді және су және кәріз желілерін салу, жолдар салу, балабақша, денсаулық сақтау орталығы және "Soul Tech I" құрылысының бастапқы кезеңі (52 000 шаршы фут өнеркәсіптік алаңы бар) бойынша тұрақты прогресс байқалды. Soul City-дің құлдырауына бірнеше фактор себеп болды, мысалы, Уоррен округының жергілікті экономикасы, ұлттық экономика және жағымсыз баспасөз жарияланымдары. Уоррен округының 40%-дан астамы орта мектепті бітірмеген. Білікті жұмысшылардың жетіспеушілігі және өндірістік тәжірибесінің болмауы кейбір өнеркәсіптерді Soul City-ге көшуден тоқтатты. 1974 жылы АҚШ экономикасы күрт төмендеді, себебі 1973 және 1974 жылдары инфляция екі таңбалы көрсеткішке жетті. Онжылдықтың қалған бөлігінде ел "стагфляцияны" бастан өткерді, "инфляция мен жұмыссыздықтың бір уақыттағы ауыртпалығы". Ұлттық экономиканың жағдайы көптеген өнеркәсіптік компанияларды кеңеюден сақтандырды. Soul City Company (SCC) хабарлағандай, CC Grander коммуналдық компаниясы және Burlington Industries тоқыма компаниясы Soul City-ге көшуді жоспарлаған, бірақ елдің экономикалық белгісіздігі кезінде кеңеюлерін тоқтатты. HUD-тың жаңа қалалар бағдарламалары елдің экономикалық төмендеу кезеңінде қол қойылды және іске қосылды. Кейбіреулер Soul City және басқа да жаңа қалалар бағдарламалары экономикалық дағдарыс болмағанда сәтті болар еді деп санайды. Мэриленд штатының Колумбия қалашығының бұрынғы бас менеджері Майкл Спир: "1970-жылдардың басында жаңа қалалар бағдарламасын іске қосу – бұл Райт ағайындыларынан дауылда ұшағын сынауды сұрауға және ол құлағанда, өнертабыс жұмыс істемейді деген қорытындыға келуге ұқсайды" деді. Кейбір БАҚ-тың жағымсыз жарияланымдары өнеркәсіптік кәсіпорындарды ғана емес, сонымен қатар ақ нәсілді үй иелерін де ойыннан шығарды. Баспасөз Soul City-ді "жаңа қара қала" ретінде көрсетті, бұл ақ нәсілді тұрғындардың көшіп келуін ұнатпады. Бизнес қауымдастығында зор беделге ие болған The Wall Street Journal МакКиссикті сәнді өмір салты бар заңгер ретінде жағымсыз бейнеледі. Журнал МакКиссиктің атын және беделін түсірді, бұл оның жаңа өнеркәсіп әкелудегі күш-жігеріне кері әсер етті. Қала бастапқы мақсатына жете алмады. Қаланың құрылысшылары Soul City компаниясының қаражатты пайдалануына қатысты сот процестері мен тергеулер 1979 жылы мемлекеттік есеп беру кеңсесінің аудитінен кейін ақталуына қарамастан, ипотеканы жоғалтуға әкелді. Сол уақыттан бері қала біршама өсті, бірақ бастапқыда жоспарланған көлемге жетпеді. Бұрынғы Soultech 1 ғимаратын кеңейту үшін іргелес Уоррен округының түзеу мекемесі сатып алды. Бірнеше жаңа үйлер салынды. Сот процестері, БАҚ-тың жағымсыз жарияланымдары және, ең бастысы, Уоррен округына өнеркәсіптердің көшіп келмеуі HUD-ты 1979 жылдың маусым айында Soul City-ге қаржыландыруын тоқтатуға мәжбүр етті.

Қазір Soul City

Соул Сити МакКиссик жоспарлаған амбицияларына жете алмады. Дегенмен, жобаның оң нәтижелері де бар. Соул Сити Уоррен округының тұрғындарына алғашқы медициналық көмек орталығын, үш округты қамтитын су жүйесін және канализация жүйесін сыйлады. Оңтүстіктен солтүстік қалаларға афроамерикандықтардың көптеп қоныс аударуы болды. Бірақ, Соул Сити құрылғаннан кейін, 1970-ші жылдарға қарағанда көбірек афроамерикандықтар Солтүстік Каролинаға қоныс аударды, және бұл Қайта құру дәуірінен бері алғашқы рет болды. 1980 жылы 35 тұрғын үй, емхана, теннис корты және бассейн салынды. Қалада шамамен 150 адам жұмыс істеді.