Кіріспе

Құс түрлері

Ұлы шырша (Gallinago media) – Gallinago туысына жататын кішкентай, денелі су құсы. Бұл құстың көбейетін жері – Солтүстік-шығыс Еуропаның, оның ішінде Солтүстік-батыс Ресейдің батпақты жерлері мен жасыл шөптесін өсімдіктері өсетін ылғалды шабындықтары. Ұлы шыршалар көшпенді, Африкада қыстайды. Еуропадағы көбеюге қабілетті популяциясы күрт азайып барады.

Таксономия

Ұлы шыршаны ағылшын натуралисі Джон Лэтам 1787 жылы Scolopax media есімді екі атаулы номенклатурасымен сипаттады. Қазіргі Gallinago туысының атауы неолатын тілінде латынның gallina, "қаз" және ago жұрнағы, "ұқсас" деген мағынаны білдіреді, ол ағаш құсы немесе шыршаны көрсетеді. media деген түрлік атау латын тілінде "аралық" дегенді білдіреді, себебі бұл түрдің мөлшері ағаш құсы мен қарапайым шырша арасындағы кезеңдік өлшемге ие.

Сипаттама

Ұзындығы және қанаттарының ені бойынша ересектер қарапайым шыршадан сәл ғана үлкен, бірақ әлдеқайда денелі, сонымен қатар қысқарақ мүңкісі бар. Денесі үстінен ала-қоңыр, астынан жолақты. Көздерінен қара жолақ өтеді. Қанаттары кең, ұшқанда ақшыл қанат жолағы көрінеді. Дауысы әлсіз "иә" деп сипатталады. Жұптасу кезіндегі топтардың шақыру үндері алыстан (бір километрден астам) естіледі және отшашудың, ксилофонның дыбыстарының қоспасы сияқты дыбыстайды.

Мінез-құлық және экология

Құстардың ең үлкен қашықтықтарға тоқтамай, жылдам ұшу қабілетімен танымал. Олардың қанаттары ерекше аэродинамикалық емес, ұштары сүйірлемеген, және мүмкіндік болғанымен, олар көбінесе тамақтану үшін тоқтамайды. Олардың орнына, құстар денедегі май қорына сенеді.

Қалдықтар

Солтүстік Каролина штатында 4,465 миллион ± 0,865 миллион жыл бұрынғы үлкен шұбарқұстың қазба қалдықтары табылған. Бұл, құстың бір кезде Атлант мұхитын кесіп, басқа континентке қоныс аударғанын көрсетеді.