Кіріспе
Екі тараптық байланыс – екі тараптың да ақпаратты өзара алмасуы арқылы ақпарат алмасу түрі. Екі жақты қарым-қатынас жеке қарым-қатынас деп те аталады. Екі жақты байланыстың кең таралған түрлері: әуесқой радио, CB немесе FRS радио байланыстары, чат-бөлмелер мен жедел хабарласу, компьютерлік желілер. Арқадағы арнаны қараңыз. Жеке қарым-қатынас, телефон арқылы сөйлесу. Байланыс циклі мен екі жақты байланыс – екі түрлі нәрсе. Егер қарым-қатынастың анатомиясын – нақты құрылымын және бөліктерін мұқият зерттесек, қарым-қатынас циклі оның толықтығында екі жақты қарым-қатынас емес екенін байқаймыз. Яғни, екі жақты байланыс адам ойлағандай қарапайым емес. Екі жақты немесе жеке қарым-қатынасты жақсарту үшін сөйлесуші адамның көзіне назар аудару, көзбен байланыс орнату, дене тіліне назар аудару, түсініктемелермен, сұрақтармен және сөздермен жауап беру, сондай-ақ негізгі ойларды және дұрыс түсінуді растау үшін қорытындылау арқылы жақсартуға болады. Екі жақты байланыс бір жақты байланыстан өзгеше, себебі екі жақты байланыс қабылдаушы жіберушіге кері байланыс бергенде пайда болады. Бір жақты байланыс – бұл хабарлама жіберушіден қабылдаушыға ғана ағып, кері байланыс жасамайды. Бір бағыттағы байланыс үлгілері ретінде радио немесе теледидар бағдарламаларын тыңдау, жоғары басшылардың саясатты жариялауларын қарастыруға болады. Екі жақты қарым-қатынас, әсіресе, жағдайды жақсарту үшін кері байланыс жасауға мүмкіндік береді. Екі жақты байланыс – қабылдаушыдан жіберушіге кері байланыс. Бұл жіберушіге хабарды қабылдаушы дұрыс қабылдағанын білуге мүмкіндік береді. Бір адам – жіберуші, яғни ол басқа адамға бетпе-бет, электрондық пошта, телефон арқылы хабар жібереді. Екінші адам – алушы, яғни ол жіберушінің хабарламасын алады. Хабарды алған соң, алушы жауап қайтарады. Мысалы, А тұлғасы Б тұлғасына электрондық хат жібереді, содан соң Б тұлғасы А тұлғасына өз электрондық хатын қайтарады. Бұл цикл жалғаса береді. Бұл диаграмма екі жақты байланыс пен кері байланысты көрсетеді: [Жіберуші] ← \ [Кодтау] [Кері байланыс] [Канал] [Канал] / / [Қабылдаушы] > Екі жақты байланыс ұйым ішінде көлденең немесе тік болуы мүмкін. Жоғары және төмен тұрған адамдар арасында ақпарат алмасымында, ол екі жақты тік байланыс деп аталады. Ал, бір дәрежедегі немесе бір лауазымдағы адамдар арасында байланыс орнағанда, оны екі жақты көлденең байланыс деп атайды. Екі жақты байланыс келесі диаграммаларда көрсетілген: (Жоғары) > (Төмен) > (Жоғары) (Ақпарат) (Кері байланыс) Екі жақты байланыс жүйелерінің көптеген түрлері бар, және қайсысын пайдалануды таңдау ең жақсысы, мақсатты пайдалану, орын, пайдаланушылар саны, жиілік диапазоны және жүйенің құны сияқты нәрселерге байланысты. Қай жүйе таңдалғанына қарамастан, олардың бір ортақ ерекшелігі – барлық компоненттер өзара үйлесімді болуы және ортақ мақсатты қолдау үшін бірлесіп жұмыс істеуі тиіс.
Two way communication is a form of transmission in which both parties involved transmit information. Two way communication has also been referred to as interpersonal communication. Common forms of two way communication are:
Amateur radio, CB or FRS radio contacts. Chatrooms and instant messaging. Computer networks. See backchannel. In person communication. Telephone conversations. A cycle of communication and two way communication are actually two different things. If we examine closely the anatomy of communication – the actual structure and parts – we will discover that a cycle of communication is not a two way communication in its entirety. Meaning, two way communication is not as simple as one may infer. One can improve two way or interpersonal communication by focusing on the eyes of the person speaking, making eye contact, watching body language, responding appropriately with comments, questions, and paraphrasing, and summarizing to confirm main points and an accurate understanding. Two way communication is different from one way communication in that two way communication occurs when the receiver provides feedback to the sender. One way communication is when a message flows from sender to receiver only, thus providing no feedback. Some examples of one way communication are radio or television programs and listening to policy statements from top executives. Two way communication is especially significant in that it enables feedback to improve a situation. Two way communication involves feedback from the receiver to the sender. This allows the sender to know the message was received accurately by the receiver. One person is the sender, which means they send a message to another person via face to face, email, telephone, etc. The other person is the receiver, which means they are the one getting the senders message. Once receiving the message, the receiver sends a response back. For example, Person A sends an email to Person B > Person B responds with their own email back to Person A. The cycle then continues. This chart demonstrates two way communication and feedback. [Sender] ←
| \
[Encoding] \
| |
[Channel] [Feedback]
| |
[Decoding] /
| /
[Receiver] >
Two way communication may occur horizontally or vertically in the organization. When information is exchanged between superior and subordinate, it is known as vertical two way communication. On the other hand, when communication takes place between persons holding the same rank or position, it is called horizontal two way communication. Two way communication is represented in the following diagrams:
(Superior) > (Subordinate) > (Superior)
(Information) (Feedback)
There are many different types of two way communication systems, and choosing which is best to use depends on things like the intended use, the location, the number of users, the frequency band, and the cost of the system. “Regardless of the type of system chosen, the one common feature is that all of the components must be compatible and work together to support a common purpose.”
Әуесқойлық радио, азаматтар тобының радиосы және Отбасылық радио қызметі
Әуесқой радионы көптеген адамдар ойын-сауық және хобби ретінде пайдаланады. Осындай адамдар өздерін "хам" деп атайды. Әуесқой радио басқа барлық байланыс түрлері жұмыс істемей қалғанда сенімді байланыс құралы болып табылады. Апат жағдайларында, әуесқой радио арқылы байланыс жасау адамдардың өмірін сақтауға көмектеседі. Азаматтар радиосы (CB радиосы) шетелдік үкімет өкілі емес кез келген адамға қолжетімді. Ол радиотелефон сияқты жұмыс істейтін құрылғыларды пайдаланып, қысқа қашықтықта байланыс үшін арналған. Отбасылық радио қызметі (FRS) де радиотелефон сияқты құрылғыларды қолданып, қысқа қашықтықта байланыс үшін пайдаланылады. CB радиосы сияқты, FRS лицензия талап етпейді және оны шетелдік үкімет өкілі емес кез келген адам пайдалана алады.
Чат-бөлмелер мен жедел хабарлау
Тез хабарласу 1996 жылы кеңінен танымал болды және 1997 жылы AOL арқылы одан да кеңірек тарады. Жедел хабарласудың (IM) мәні – екі адам арасындағы жылдам байланыс құралы болуында, мысалы, хабарламалардың оқылғанын білу немесе басқалардың желіде екенін көру мүмкіндігі арқасында. Көптеген әлеуметтік желілер байланысты кеңейту үшін IM-ді өз сайттарына енгізді. Көптеген әлеуметтік желілерде тікелей хабарлама немесе жеке хабарлама бар. Олар PM немесе DM деп аталады, онда сіз әлеуметтік желідегі тіркелгіңізден басқа біреуге жеке хабар жібере аласыз. Бұл чат бөлмелерінен мүлдем өзгеше. Чат бөлмелері – адамдар тобына жіберілетін хабарламалар. Чат бөлмелері көбінесе ашық болады, яғни сіз хабарлама жіберсеңіз, кез келген адам бөлмеге қосылып, хабарламаны көріп, жауап бере алады.
Жеке қарым-қатынас
75% адамдар бизнес саласында жеке қарым-қатынас маңызды деп санайды. Жеке кездесулер мәселелерді тиімдірек шешуге, ұзақ мерзімді қарым-қатынастар құруға және проблеманы немесе мүмкіндікті жылдам шешуге көмектеседі. Қарым-қатынас құрудың ең маңызды 6 қасиетінің 4-і жеке қарым-қатынассыз қол жеткізілмейді, ол бай коммуникациялық ортаны талап етеді. Бизнес басшылары әріптестермен, клиенттермен немесе серіктестермен өзара әрекеттескенде, негізгі бизнес стратегиялық және тактикалық процестердің 50 пайыздан астамы үшін жеке қарым-қатынастың маңызды екеніне сенімді.
Телефон арқылы сөйлесулер
Телефон – түсіну және пайдалану оңай құрылғы. Бүгінгі технологиялық жетістіктер әлемнің кез келген жеріндегі адамдармен дереу байланысуды мүмкін етті, соның арқасында көршіңізбен немесе шақырымдап алыс тұратын адаммен екі жақты әңгімелесу оңай. Телефондар жылдар бойында көп өзгерістерге ұшырады. Мысалы, қазіргі телефондар операторлардың орнына электрондық коммутаторларды пайдаланады. Коммутатор қоңырау сигналын береді, телефонды алғанда, коммутатордың да, телефонның да жақсы жұмыс істеп тұрғанын білесіз. Сымды телефондар да енді бұрынғыдай көп қолданылмайды. Басты өзгеріс – көптеген адамдар енді сымды телефондардың орнына ұялы құрылғыларын қоңырау шалу және басқалармен байланысу үшін пайдаланады.
Компьютерлік желілер
Компьютерлік желілер компьютерлер дерек алмасып екі жақты байланыс құру үшін қолданылады. Мұндай байланыс сымды және сымсыз қосылымдар арқылы мүмкін болады. Сымды қосылымдардың түрлері – Ethernet және оптикалық талшық кабельдері. Ethernet желілері жергілікті құрылғыларды Ethernet кабельдері арқылы қосады. Оптикалық талшықтар ұзақ қашықтыққа жер астымен жүргізіледі және көптеген үйлер мен кәсіпорындарда интернетке қосылудың басты көзі болып табылады. Сымсыз қосылымдардың түрлеріне Wi-Fi және Bluetooth жатады. Бұл желілердің кемшілігі – олардың байланыс шегі шексіз емес. Желінің қамту аймағын кеңейту үшін спутниктік және ұялы байланыс желілері сияқты кең ауқымды желілер бар. Сондай-ақ, деректерді тасымалдау үшін кері байланыс (backhaul) қажет болатын ұзақ қашықтықтық қосылымдар және провайдерді желіге қосу үшін «соңғы шақырым» (last mile) желілері де бар.