Кіріспе

Екі тараптық байланыс – екі тараптың да ақпаратты өзара алмасуы арқылы ақпарат алмасу түрі. Екі жақты қарым-қатынас жеке қарым-қатынас деп те аталады. Екі жақты байланыстың кең таралған түрлері: әуесқой радио, CB немесе FRS радио байланыстары, чат-бөлмелер мен жедел хабарласу, компьютерлік желілер. Арқадағы арнаны қараңыз. Жеке қарым-қатынас, телефон арқылы сөйлесу. Байланыс циклі мен екі жақты байланыс – екі түрлі нәрсе. Егер қарым-қатынастың анатомиясын – нақты құрылымын және бөліктерін мұқият зерттесек, қарым-қатынас циклі оның толықтығында екі жақты қарым-қатынас емес екенін байқаймыз. Яғни, екі жақты байланыс адам ойлағандай қарапайым емес. Екі жақты немесе жеке қарым-қатынасты жақсарту үшін сөйлесуші адамның көзіне назар аудару, көзбен байланыс орнату, дене тіліне назар аудару, түсініктемелермен, сұрақтармен және сөздермен жауап беру, сондай-ақ негізгі ойларды және дұрыс түсінуді растау үшін қорытындылау арқылы жақсартуға болады. Екі жақты байланыс бір жақты байланыстан өзгеше, себебі екі жақты байланыс қабылдаушы жіберушіге кері байланыс бергенде пайда болады. Бір жақты байланыс – бұл хабарлама жіберушіден қабылдаушыға ғана ағып, кері байланыс жасамайды. Бір бағыттағы байланыс үлгілері ретінде радио немесе теледидар бағдарламаларын тыңдау, жоғары басшылардың саясатты жариялауларын қарастыруға болады. Екі жақты қарым-қатынас, әсіресе, жағдайды жақсарту үшін кері байланыс жасауға мүмкіндік береді. Екі жақты байланыс – қабылдаушыдан жіберушіге кері байланыс. Бұл жіберушіге хабарды қабылдаушы дұрыс қабылдағанын білуге мүмкіндік береді. Бір адам – жіберуші, яғни ол басқа адамға бетпе-бет, электрондық пошта, телефон арқылы хабар жібереді. Екінші адам – алушы, яғни ол жіберушінің хабарламасын алады. Хабарды алған соң, алушы жауап қайтарады. Мысалы, А тұлғасы Б тұлғасына электрондық хат жібереді, содан соң Б тұлғасы А тұлғасына өз электрондық хатын қайтарады. Бұл цикл жалғаса береді. Бұл диаграмма екі жақты байланыс пен кері байланысты көрсетеді: [Жіберуші] ← \ [Кодтау] [Кері байланыс] [Канал] [Канал] / / [Қабылдаушы] > Екі жақты байланыс ұйым ішінде көлденең немесе тік болуы мүмкін. Жоғары және төмен тұрған адамдар арасында ақпарат алмасымында, ол екі жақты тік байланыс деп аталады. Ал, бір дәрежедегі немесе бір лауазымдағы адамдар арасында байланыс орнағанда, оны екі жақты көлденең байланыс деп атайды. Екі жақты байланыс келесі диаграммаларда көрсетілген: (Жоғары) > (Төмен) > (Жоғары) (Ақпарат) (Кері байланыс) Екі жақты байланыс жүйелерінің көптеген түрлері бар, және қайсысын пайдалануды таңдау ең жақсысы, мақсатты пайдалану, орын, пайдаланушылар саны, жиілік диапазоны және жүйенің құны сияқты нәрселерге байланысты. Қай жүйе таңдалғанына қарамастан, олардың бір ортақ ерекшелігі – барлық компоненттер өзара үйлесімді болуы және ортақ мақсатты қолдау үшін бірлесіп жұмыс істеуі тиіс.

Әуесқойлық радио, азаматтар тобының радиосы және Отбасылық радио қызметі

Әуесқой радионы көптеген адамдар ойын-сауық және хобби ретінде пайдаланады. Осындай адамдар өздерін "хам" деп атайды. Әуесқой радио басқа барлық байланыс түрлері жұмыс істемей қалғанда сенімді байланыс құралы болып табылады. Апат жағдайларында, әуесқой радио арқылы байланыс жасау адамдардың өмірін сақтауға көмектеседі. Азаматтар радиосы (CB радиосы) шетелдік үкімет өкілі емес кез келген адамға қолжетімді. Ол радиотелефон сияқты жұмыс істейтін құрылғыларды пайдаланып, қысқа қашықтықта байланыс үшін арналған. Отбасылық радио қызметі (FRS) де радиотелефон сияқты құрылғыларды қолданып, қысқа қашықтықта байланыс үшін пайдаланылады. CB радиосы сияқты, FRS лицензия талап етпейді және оны шетелдік үкімет өкілі емес кез келген адам пайдалана алады.

Чат-бөлмелер мен жедел хабарлау

Тез хабарласу 1996 жылы кеңінен танымал болды және 1997 жылы AOL арқылы одан да кеңірек тарады. Жедел хабарласудың (IM) мәні – екі адам арасындағы жылдам байланыс құралы болуында, мысалы, хабарламалардың оқылғанын білу немесе басқалардың желіде екенін көру мүмкіндігі арқасында. Көптеген әлеуметтік желілер байланысты кеңейту үшін IM-ді өз сайттарына енгізді. Көптеген әлеуметтік желілерде тікелей хабарлама немесе жеке хабарлама бар. Олар PM немесе DM деп аталады, онда сіз әлеуметтік желідегі тіркелгіңізден басқа біреуге жеке хабар жібере аласыз. Бұл чат бөлмелерінен мүлдем өзгеше. Чат бөлмелері – адамдар тобына жіберілетін хабарламалар. Чат бөлмелері көбінесе ашық болады, яғни сіз хабарлама жіберсеңіз, кез келген адам бөлмеге қосылып, хабарламаны көріп, жауап бере алады.

Жеке қарым-қатынас

75% адамдар бизнес саласында жеке қарым-қатынас маңызды деп санайды. Жеке кездесулер мәселелерді тиімдірек шешуге, ұзақ мерзімді қарым-қатынастар құруға және проблеманы немесе мүмкіндікті жылдам шешуге көмектеседі. Қарым-қатынас құрудың ең маңызды 6 қасиетінің 4-і жеке қарым-қатынассыз қол жеткізілмейді, ол бай коммуникациялық ортаны талап етеді. Бизнес басшылары әріптестермен, клиенттермен немесе серіктестермен өзара әрекеттескенде, негізгі бизнес стратегиялық және тактикалық процестердің 50 пайыздан астамы үшін жеке қарым-қатынастың маңызды екеніне сенімді.

Телефон арқылы сөйлесулер

Телефон – түсіну және пайдалану оңай құрылғы. Бүгінгі технологиялық жетістіктер әлемнің кез келген жеріндегі адамдармен дереу байланысуды мүмкін етті, соның арқасында көршіңізбен немесе шақырымдап алыс тұратын адаммен екі жақты әңгімелесу оңай. Телефондар жылдар бойында көп өзгерістерге ұшырады. Мысалы, қазіргі телефондар операторлардың орнына электрондық коммутаторларды пайдаланады. Коммутатор қоңырау сигналын береді, телефонды алғанда, коммутатордың да, телефонның да жақсы жұмыс істеп тұрғанын білесіз. Сымды телефондар да енді бұрынғыдай көп қолданылмайды. Басты өзгеріс – көптеген адамдар енді сымды телефондардың орнына ұялы құрылғыларын қоңырау шалу және басқалармен байланысу үшін пайдаланады.

Компьютерлік желілер

Компьютерлік желілер компьютерлер дерек алмасып екі жақты байланыс құру үшін қолданылады. Мұндай байланыс сымды және сымсыз қосылымдар арқылы мүмкін болады. Сымды қосылымдардың түрлері – Ethernet және оптикалық талшық кабельдері. Ethernet желілері жергілікті құрылғыларды Ethernet кабельдері арқылы қосады. Оптикалық талшықтар ұзақ қашықтыққа жер астымен жүргізіледі және көптеген үйлер мен кәсіпорындарда интернетке қосылудың басты көзі болып табылады. Сымсыз қосылымдардың түрлеріне Wi-Fi және Bluetooth жатады. Бұл желілердің кемшілігі – олардың байланыс шегі шексіз емес. Желінің қамту аймағын кеңейту үшін спутниктік және ұялы байланыс желілері сияқты кең ауқымды желілер бар. Сондай-ақ, деректерді тасымалдау үшін кері байланыс (backhaul) қажет болатын ұзақ қашықтықтық қосылымдар және провайдерді желіге қосу үшін «соңғы шақырым» (last mile) желілері де бар.