Хасан Ченгич: Босниялық саясаткер мен исламист қозғалыстың қайраткері
Hasan Čengić
Хасан Ченгич (1957-2021) – Босния саяхатындағы маңызды тұлға, ФБГ вице-премьері, қорғаныс министрінің орынбасары. Босния соғысындағы рөлі, Иран ықпалы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Босниялық саясаткер (1957–2021)
Bosnian politician (1957–2021)
Хасан Ченгич (30 тамыз 1957 – 7 қараша 2021) – Босния және Герцеговина Федерациясының Премьер-министрінің орынбасары және Қорғаныс министрінің орынбасары болған босниялық саясаткер. Босния соғысы кезінде Ченгич Алия Изетбегович басқарған үкімет үшін негізгі қаржы жинаушы және қару-жарақ сатып алушы болды. Қатаң исламшыл көзқарастас және Сараеводағы ең ықпалды тұлғалардың бірі саналған Ченгич Босния мен Герцеговинада Иранның ықпалын қолдады.
Hasan Čengić (; 30 August 1957 – 7 November 2021) was a Bosniak politician who served as Deputy Prime Minister and Deputy Defence Minister of the Federation of Bosnia and Herzegovina. During the Bosnian War, Čengić was the main fundraiser and weapons buyer for Alija Izetbegović's administration. Regarded as a Muslim hardliner and one of the most influential people in Sarajevo, Čengić was a proponent of Iran's influence in Bosnia and Herzegovina.
Ерте өмір
Ченгич Оджак, Фоча, Босния және Герцеговина СР, Югославияда, қазіргі Босния және Герцеговинада әкесі Халид пен анасы Мержема Лутвикадичтің отбасында дүниеге келген. Ол босниялық мұсылман саясаткері Адил Зулфикарпашичтің алыс туысы болды. Жас имам ретінде Ченгич дискотекаларды және аралас некелерді айыптап, әйелдерді жамылғымен жабуды және алкогольді тыйым салуды жақтаған Tabački Masjid деп аталатын топты басқарды. Лофтус үшін Ченгич Иран революциясының жақтасы, «жаңа интернационализмнің зор әлеуетін сезінген» және өз қауымдастығы үшін пан-исламдық бағытты қолдаған. 1981 жылы Ченгич «Гласник» журналында шариғат заңдарын қолдану туралы мақала жариялады. Мақалада Ченгич Ислам әлемінде шариғат заңдарын қолдануды зерттеді және Иран туралы «Батыс үлгілерінен үзілуге бейімділіктің артуын және өз заңдарына, мәдениеті мен өркениетіне қайта оралуға деген ұмтылысын» көрсетеді деп жазды. Мақалада Суданның Джаафар Нимейри және Пәкістанның Мұхаммед Зия әл-Хақпен бірге ол Рухолла Хомейниге көп сенеді, оның көптеген сөздерін келтірді. Лофтус мақаласында Ченгич Иран революциясын «1973 жылғы мұнай эмбаргосымен қатар жаңа мұсылман коалициясының күшінің ең көрнекті көрінісі» деп қарастыратынын жазды. Мақалада Ченгич «мұсылмандардың кеңістігі, халқы, динамикасы, күші, энергиясы және ақшасы бар» деген пікірде, олардың «ертеңгі әлемнің иесі» бола алмауына ешқандай себеп жоқ деп қорытындылады. Лофтус сондай-ақ Ченгич мақалада югослав мұсылмандарын атамағанымен, ол «өз қауымдастығына» «ертеңгі әлемнің исламдық иелерінің» ықтимал коалициясында орын бергенін жазды.
Čengić was born in Odžak, Foča, SR Bosnia and Herzegovina, SFR Yugoslavia, present day Bosnia and Herzegovina to father Halid and mother Merjema nee Lutvikadić. He was a distant cousin of the Bosnian Muslim politician Adil Zulfikarpašić. As a young imam, Čengić led a group called Tabački Masjid, which condemned discotheques and mixed marriages and advocated veiling of women as well as the prohibition of alcohol. For Loftus, Čengić was a sympathiser of the Iranian revolution who "perceived a great deal of potential in a new internationalism" and who advocated a pan Islamic course for his community. In 1981, Čengić published an article in the magazine "Glasnik" about the practice of Sharia law. In the article, Čengić investigated the application of Sharia in the Islamic world and wrote about Iran that it shows "a growing tendency to break with Western models and a determination to return to their own laws, culture and civilisation". In the article, along with Jaafar Nimeiry of Sudan and Muhammad Zia ul Haq of Pakistan, he relied heavily on Ruhollah Khomeini, quoting him extensively. Loftus writes that in the article, Čengić sees the Iranian revolution as "the most representative moment of the strength of the new Muslim coalition alongside 1973 oil embargo". In the article, Čengić holds the view that "Muslims have the space, population, dynamism, strength, energy and money," concluding that there is no reason why they cannot become "the master of tomorrow's world". Loftus further writes that, although Čengić doesn't mention Yugoslav Muslims in the article, he "implicitly made space for his own community" in "a potential coalition of Islamic "masters of tomorrow".
Сараево процесі
Ченгич Алия Изетбегович басқарған «Жас мұсылмандар» исламшыл ұйымының мүшесі болды. 1983 жылы ұйымның мүшелері, оның ішінде Изетбегович пен Ченгич сотталды. Босния және Герцеговина Коммунистер лигасының президенті Хамдижа Поздерак, ұйымның «этностық тазалауға» әкелетін панисламизмді мақсат ететінін және олардың мұсылман әлемімен, әсіресе Иранмен ынтымақтастық іздегенін мәлімдеді. Прокурорлар айыпталушылардың ислам революциясымен өзін-өзі теңестіргенін, олардың кейбіреулері революцияның жылдығын атап өту үшін Тегеранға құпия сапар жасағанын, ал айыпталушылардың жазбалары осы байланыстарды, әсіресе Изетбеговичтің авторлық құқығындағы Ислам декларациясын көрсететін дәлел ретінде пайдаланылды. Соттың соңында әрбір айыпталушы түрлі мұсылман ұлтшылдық әрекеттері үшін 14 жылға бас бостандығынан айырылды.
Čengić was a member of the Young Muslims, an Islamist organisation that was led by Alija Izetbegović. The members of the organisation, including both Izetbegović and Čengić, were trialed in 1983. Hamdija Pozderac, the president of the League of Communists of Bosnia and Herzegovina, said the organisation was working towards pan Islamism which would lead to "ethnically cleansed Bosnia and Herzegovina" and that they were looking for cooperation with the Muslim world, Iran especially. The prosecutors argued that the accused identified themselves with the Islamic revolution and that some of them secretly went to Teheran to mark the anniversary of the revolution, while the writings of the accused were used to underline these connections, and especially the Islamic Declaration authored by Izetbegović. At the end of the trial, each accused was sentenced to 14 years in prison for various Muslim nationalist activities.
Босния соғысы
Босния соғысы кезінде Алия Изетбегович Ченгичті бас қаржы жинаушы және қару сатып алушы етіп тағайындады, оған құпия қару-жарақ мәмілелерін жүргізу тапсырылды. Ченгич босниялық күштерге, оның ішінде Иранға қару-жарақ жеткізу үшін шетелдерге сапарлады. Ислам елдеріне жиі саяхаттайтындықтан, оны «ұшқыш имам» деп атады. Ол сондай-ақ «Үшінші әлемге көмек» агенттігінің (TWRA) кеңесшілер кеңесінің мүшесі болды, ол 1992 жылдан 1995 жылға дейінгі соғыс кезеңінде Босния және Герцеговина Республикасы үкіметіне 350 миллион доллар жеткізген деп есептеледі, оның кем дегенде жартысы қару контрабандасына жұмсалды. Ақшаның көп бөлігі Таяу Шығыс елдерінен, соның ішінде Ираннан және әсіресе Сауд Арабиясынан келді. Түркия, Судан, Бруней, Малайзия және Пәкістаннан да қаржылай көмек түсті. 1991 жылдың екінші жартысында Демократиялық әрекет партиясы (СДА) соғысқа дайындыққа белсенді түрде кірісті, партия жетекшілігі соғыстың болатынын сезіп білген болатын. 1991 жылдың маусым айында, Словения мен Хорватия тәуелсіздік жариялағанға дейін және Босния мен Герцеговинада қақтығыстар басталғанға дейін он ай бұрын, СДА өзінің жауынгерлік ұйымын – Патриоттық лиганы құруға шешім қабылдады, оның төрағасы 43 жастағы имам Ченгич болды. Патриоттық лигаға қару-жарақ, оқ-дәрі, жабдықтар мен киім-кешек қажет болғандықтан, Ченгич қолдау үшін ислам елдеріне сапарлады. Ченгич әкесімен бірге Босния және Герцеговина Республикасы армиясын (АРБиХ) жабдықтау, көліктерді бақылау, тасымалдау, медициналық және ветеринариялық қызметтермен қамтамасыз етуге жауапты болды. Бұл лауазымдар оларға үлкен ықпал етуге мүмкіндік берді, олар осы мүмкіндікті толыққанды пайдаланды. Ченгич ирандықтардың киім үлгісіне ұқсас, жағасы жоқ, түймелі киімдерді ұнатты және қатал мінезді адам ретінде танымал болды. «Слободна Босна» газеті Ченгичтің ресейлік қару сатушы және бұрынғы КГБ офицері Виктор Бутпен, «Өлім саудагері» ретінде белгілі адаммен бизнес серігі екенін мәлімдеді. 2006 жылдың мамыр айында Босния мен Герцеговинадан Иракқа тасымалдана жатқан 200 мың АК-47 автоматтары жоғалып кеткен кезде, Бутқа тиесілі әуе компанияларының бірі тасымалды жүзеге асырды. Австрия полициясының мәліметінше, ол Судан негізделген, жалған гуманитарлық ұйым – «Үшінші әлемге көмек» агенттігінің (TWRA) қадағалау кеңесінің мүшесі болды.
During the Bosnian War, Alija Izetbegović appointed Čengić a chief fundraiser and weapons buyer, tasked with negotiating clandestine arms deals. Čengić traveled to foreign countries to negotiate the supply of weapons to Bosniak forces, including Iran. For his frequent travels to the Islamic countries he was nicknamed "the flying imam". He was also a member of the advisory board of the Third World Relief Agency (TWRA) which is assumed to have brought $350 million to the government of the Republic of Bosnia and Herzegovina during the war period from 1992 to 1995, at least half of which was used for arms smuggling. Most of the money came from the countries of the Middle East, including Iran, and especially Saudi Arabia. Donations also came from Turkey, Sudan, Brunei, Malaysia and Pakistan. In the second half of 1991, the Party of Democratic Action (SDA) was very active in preparations for war, which the party leadership knew was inevitable. In June 1991, before Slovenia and Croatia declared independence and ten months before conflicts broke out in Bosnia and Herzegovina, the SDA decided to form its own paramilitary, the Patriotic League with Čengić, then a 43 year old imam, as its head. Since the Patriotic League was in need of weapons, ammunition, supplies and uniforms, Čengić visited the Islamic countries for support. Čengić, together with his father, was responsible for the maintenance of the Army of the Republic of Bosnia and Herzegovina (ARBiH), supply, traffic control, transport, and medical and veterinary services. These positions allowed them great influence, which was strongly used. Čengić preferred buttoned uniforms without a collar, modeled after the uniforms of the Iranians, and had a reputation as a tough man. The Slobodna Bosna newspaper argued that Čengić was the business partner of Russian arms dealer and former KGB officer Viktor Bout, otherwise known as "the Merchant of Death". In May 2006, when 200,000 AK 47 assault rifles went missing in transit from Bosnia and Herzegovina to Iraq, one of Bout's airlines was the carrier. According to Austrian police, he was on the supervisory board of the Third World Relief Agency (TWRA), a Sudan based, phony humanitarian organization.
Қорғаныс министрлігі
1994 жылдың наурызында Вашингтон келісіміне қол қойылғаннан және Босния мен Герцеговинаның босниялық-хорват федерациясы құрылғаннан кейін Ченгич Босния мен Герцеговина Федерациясының Қорғаныс министрлігінде, қорғаныс министрі болып тағайындалған босниялық хорват Владимир Шолжичтің орынбасары болып қызмет етті. Ченгич қатаң исламшыл ретінде танылды және орташалыққа бейімделген Изетбеговичпен тығыз байланыста болды. Ченгичтің Иранмен тығыз байланысы бар еді және Сараеводағы АҚШ елшісі Джеймс В. Пардю оны Иранның агенты деп санайтын. Соғыс кезінде АҚШ Иранның қару-жарақпен жабдықтауын елемеді. Алайда, соғыстан кейінгі кезеңде Ирандық жауынгерлер мен ықпалды тұлғаларды елден шығару «Жақындастыру және жабдықтау» (T&E) бағдарламасын іске асыру үшін міндетті шарт болды. Соғыс кезінде босниялықтардың жағында мұсылман әлемінің түкпір-түкпірінен келген жүздеген моджахедтер болды. Олардың әскери құндылығы күмәнді болды, көптегендері 4-ші, 7-ші және 8-ші мұсылман бригадаларының құрамында соғысты, олар босниялық бөлімшелердің ең жақсылары саналды. Сонымен қатар, 1500-ге жуық Иран революциялық гвардиясының жауынгерлері мен кеңесшілері босниялықтарды қолдады. Иран Сараевода үлкен елшілігін ұстап тұрды, үкіметке тікелей қаржылық көмек көрсетті, сондай-ақ Иранда босниялық сарбаздарды қаруландыру және әскери оқытудан өткізетін қауіпсіздікке көмектесу бағдарламасын ұсынды. Сондықтан көптеген БАҚ T&E бағдарламасын ислам экстремистерін қаруландыру және оқыту мүмкіндігі үшін сынады. Осы себепті Пардю және оның командасы Иранның Босния мен Герцеговинаға ықпалын жоюға және T&E бағдарламасының сенімділігін сақтауға тырысты. Ченгич, керісінше, Иранды қолдап, АҚШ-ты қатаң сынады. T&E бағдарламасы белгілі бір кешігулермен ілгеріледі. Иранға жақын босниялықтар T&E бағдарламасын сынап, Иранның қолдауына көбірек сенді. Хорватия БАҚ Ченгичтің антиамерикандық науқанына кіріскенін және T&E бағдарламасы арқылы жеткізілген қару-жарақ ескіргенін хабарлады. Сараеводағы SDA бақылауындағы «Ljiljan» газеті ирандық дипломат Сейед Мохсен Расидулесламимен сұхбат жариялады, ол егер T&E бағдарламасы сәтсіз аяқталса, Иран босниялық күштерді оқытуға және қаруландыруға дайын екенін мәлімдеді. 1996 жылдың маусымында Босния мен Герцеговина Федерациясында Қорғаныс заңын қабылдауға тырысқан Пардю Ченгичті T&E бағдарламасына үлкен кедергі және Иранның өкілі деп есептеп, Изетбеговичке Ченгич сияқты адамдарды сақтап қалу оқшаулануға және Босния мен Герцеговинаның бөлінуіне әкелетінін айтты. Ол сондай-ақ Изетбеговичтен барлық ирандықтарды елден шығаруды сұрады. БАҚ Босния мен Герцеговинадағы Иранның ықпалы туралы ақпарат таратып, саяси қысымды күшейтті. 26 маусымда Пардю ирандық және басқа да шетелдік жауынгерлердің елден шығарылғанын және Босния мен Герцеговинада жергілікті тұрғындарға үйленген 70-тен аз адам қалғанын мәлімдеді. Президент Клинтон олардың қалуына қарсылық білдірмеді және Конгреске ирандықтардың, елшілік қызметкерлерін қоспағанда, Босния мен Герцеговинадан кетіп қалғанын хабарлады. Алайда, Ченгичті қызметтен босату әлдеқайда қиын болды. 1996 жылдың қазан айында жағдай ушықты, онда АҚШ Хорватияның Плоче порты арқылы Босния мен Герцеговинаға 40 тоннадан астам қару-жарақ жеткізуі керек еді. Пардю Мемлекеттік хатшы Уоррен Кристофер мен Қорғаныс министрі Уильям Дж. Перриге Ченгичті қызметтен босатуды талап ететін хатқа қол қоюға және оны Изетбеговичке жеткізуге талап етті. Пардю 22 қыркүйекте қол қойылған хатты Изетбеговичке ультиматум ретінде тапсырды. Ченгичті қызметтен босату туралы талап үлкен саяси қиындықтарға әкелді, онда Америка, Босния және Герцеговина және Хорватия үкіметтерінің жоғары лауазымды шенеуніктер қатысты. Изетбегович ультиматумды қарастырып жатқанда T&E бағдарламасы тоқтатылды және қару-жарақтың көп мөлшерін жеткізген кеме 24 қазаннан бастап Плоче портының алдында Адриатика теңізінде тоқтады. Пардю қару-жарақ жеткізімін тоқтатудың Изетбеговичке ықпал ету үшін қажет екенін сендірді. Ол сондай-ақ Изетбеговичпен кездескен американдық шенеуніктерге Ченгичпен байланысын үзуге көндіруге ықпал етті. Изетбегович Ченгичпен байланысын үзуге тартынды. Ол оны қорғаныс министрі лауазымынан кетіп, оны ықпалдырақ лауазымға тағайындауға тырысты. Алайда Ченгич өзінің күшті ықпалын пайдаланып, бұл әрекетке қарсылық көрсетті және АҚШ-ты басқа мемлекеттің лауазымды адамдарын тағайындауға және қызметтен босатуға араласып отыр деп ашық айыптады. Изетбегович, соңында, босниялық хорват министрі Шолжичті де қызметтен босату шартымен Ченгичті қызметтен босатуға келісті. Осылайша, Изетбегович екі министрдің екеуі де сәтсіздікке ұшырағанын көрсетуге тырысты, тек босниялық министрді емес. Пардю Изетбеговичтің ұсынысын қабылдап, Босния және Герцеговина Президенттігінің хорват мүшесі Крешимир Зубакқа жеткізді. Хорватия тарапы осы ұсынысты қабылдады және Ченгич 1996 жылдың 4 қарашасында қызметтен босатылды. Оның орнына Сакиб Махмулжин тағайындалды.
After the signing of the Washington Agreement in March 1994 and the creation of the joint Bosniak Croat Federation of Bosnia and Herzegovina, Čengić served in the Ministry of Defence of the Federation of Bosnia and Herzegovina as a deputy of Vladimir Šoljić, a Bosnian Croat appointed to the post of a minister of defence. Čengić was known as a hardliner Muslim, with close ties to a more moderate Izetbegović. Čengić had close ties to Iran and the US Ambassador in Sarajevo James W. Pardew regarded him as an agent of Iran. During the war, the United States ignored Iran's arms supply. However, in the post war period, the removal of Iranian fighters and influential persons was a non negotiable condition for the implementation of the Train and Equip Program (T&E). During the war, there were hundreds of mujahideen from all over the Muslim world on the side of the Bosniaks. Their military value was doubtful, and many of them fought as part of the 4th, 7th and 8th Muslim brigades, considered among the best Bosniak units. At the same time, around 1,500 Iranian Revolutionary Guard fighters and advisers supported the Bosniak side. Iran maintained a large embassy in Sarajevo and provided direct financial support to the government as well as a security assistance program that included arming and military training of Bosniak soldiers in Iran. This is why many media, critical of the T&E, criticized it for the possibility of arming and training Islamic extremists. This was the reason for Pardew and his team to try to eliminate the Iranian influence from Bosnia and Herzegovina and save the credibility of T&E. On the other hand, Čengić stood firmly by Ian and harshly criticized the United States. T&E progressed with occasional setbacks. Bosniaks who were sympathetic to Iran criticised T&E and considered Iran's support more reliable. The Croatian media reported that Čengić launched an anti American campaign and complained that the weapons delivered through T&E were outdated. The SDA controlled Sarajevo newspaper "Ljiljan" published an interview with Iranian diplomat Seyyed Mohsen Rasidouleslami, who revealed that in case the T&E fails, Iran is waiting to train and arm Bosniak forces. In June 1996, trying to push through the Defense Law in the Federation of Bosnia and Herzegovina, Pardew, seeing Čengić as a major obstacle to T&E and as a representative of Iran, informed Izetbegović that keeping people like Čengić would lead to isolationism and the partition of Bosnia and Herzegovina. He also asked Izetbegović that all Mujahideen oriented Iranians leave the country. The media increased the political pressure covering Iranian influence in Bosnia and Herzegovina. Already on June 26, Pardew presented the information that Iranian and other foreign fighters had been expelled and that there were less than 70 of them left in Bosnia and Herzegovina who were married to locals. President Clinton did not oppose their stay and informed Congress that the Iranians, except for the embassy staff, had left Bosnia and Herzegovina. However, removing Čengić was significantly more difficult. The situation escalated by October 1996 when the United States was supposed to deliver over 40 tons of weapons to Bosnia and Herzegovina via the Croatian port of Ploče. Pardew insisted that the Secretary of State Warren Christopher and Defense Secretary William J. Perry sign a letter demanding the removal of Čengić and that the same be delivered to Izetbegović. Pardrew handed this signed letter to Izetbegović on 22 September as an ultimatum. The insistence on Čengić's removal caused great political difficulties in which high ranking officials of the American, Bosnian Herzegovinian and Croatian governments were involved. While Izetbegović was considering the ultimatum, the T&E was stopped, and the ship that delivered a large amount of weapons stood still in the Adriatic Sea in front of the port of Ploče from 24 October onwards. Pardrew believed that stopping the supply of weapons was necessary in order for the Americans to maintain leverage over Izetbegović. He also influenced the American officials meeting with Izetbegović to persuade him to cut ties with Čengić. Izetbegović hesitated to cut ties with Čengić. He tried to convince him to resign as Minister of Defence in order to appoint him to a more influential post. However, Čengić, using his strong influence, resisted the removal and publicly accused the United States of interfering in the appointment and removal of officials of another state. Izetbegović eventually agreed to fire Čengić on the condition that Bosnian Croat Minister Šoljić also leave office. Thus, Izetbegović aimed to portray as if both men failed, instead of singling out the Bosniak minister. Pardew accepted Izetbegović's proposal and passed it on to Krešimir Zubak, the Croatian member of the BiH Presidency. The Croatian side accepted this offer, and Čengić was dismissed from the post on 4 November 1996. He was replaced by Sakib Mahmuljin.
Жер аударылғандар мен босқындар қызметі
Қорғаныс министрлігінен босатылғаннан кейін Ченгич жер аударылғандар мен босқындар министрі болып тағайындалды. Бұл лауазымда Ченгич босниялық босқындарға қамқорлық жасады және жаңа соғыс басталуы мүмкін болған жағдайда олардың орналасуын ескере отырып, өкілдіктерін орындады. Алайда, 1997 жылдың тамызында Мысырдан Босния және Герцеговинаға он Т-55 танкы жеткізілуге тиіс болды, оларды Ченгич соғыс аяқталғаннан кейін сатып алған. Бұл жеткізілім T&E жұмыс тобының білмеуімен жүзеге асты және Ченгичтің Қорғаныс министрлігіндегі босниялық шенеуніктермен байланыста екенін көрсетті. Жұмыс тобы араласып, танктардың елге түсуін тоқтатты. Бұқаралық ақпарат құралдары құпия қару саудасы мен ирандық ықпалдан қорқыныш білдірді. Жұмыс тобы осы жағдайды АҚШ бақылауда екенін көрсету және Ченгичтің босниялықтар үшін қандай қауіп төндіретінін атап көрсету үшін пайдаланды. Изетбеговичтің әкімшілігі Ченгичтің келтірген зиянын азайту мақсатында T&E-мен жақын ынтымақтастыққа көшті, және Ченгич T&E жұмысына кедергі келтірмеді. Ол 1998 жылдан 2002 жылға дейін парламент депутаты болды. 2015 жылдан 2019 жылға дейін Босния және Герцеговинадағы Ислам қауымдастығы Парламентінің президенті қызметін атқарды, бірақ 2018 жылы қайта сайлауда жеңіліске ұшырады. Босниялық саяси комментатор Авдо Авдич Ченгичтің төрт босниялық саяси кландардың бірінің жетекшісі болғанын, оның ықпалының барлығын Босния және Герцеговинаның Ислам қауымдастығынан алатынын жазды. Авдич Ченгичтің Демократиялық әрекет партиясын (A SDA) да бақылағанын жазды, бұл партия бір кезде Уна-Сана кантонында және «Малайзия» кіші кланында белгілі болған, ал ол өз кезегінде «Халық және Әділет» (NiP) партиясын және «Аль-Жазира Балканды» басқарады. «Малайзия» кіші кланының жетекшісі, Адвичтің сөзінше, BBI Банкінің бас директоры Амер Буквич. Ченгич 2021 жылдың 7 қарашасында 64 жасында қайтыс болды.
After being dismissed from the Ministry of Defence, Čengić was appointed Minister of Displaced Persons and Refugees. In this position, Čengić took care of Bosniak refugees and performed his duties keeping in mind their deployment in case of the outbreak of a new war. However, in August 1997, ten T 55 tanks from Egypt were to arrive in Bosnia and Herzegovina, which Čengić bought at the end of the war. This delivery took place without the knowledge of the T&E task force and indicated that Čengić was cooperating with Bosniak officials in the Ministry of Defence. The task force intervened and prevented the tanks from landing. The media expressed fear of the secret arms trade and Iranian influence. The task force used the situation to show that the United States was in control and to point out the danger that Čengić would represent for Bosniaks. Izetbegović's administration, with the aim of mitigating the damage caused by Čengić, began closer cooperation with T&E, and Čengić did not further disrupt the flow of T&E. He served as a member of parliament from 1998 to 2002. He served as president of the Parliament of the Islamic Community in Bosnia and Herzegovina from 2015 until 2019, having lost re election in 2018. Bosniak political commentator Avdo Avdić wrote that Čengić was the leader of one of the four Bosniak political clans, extracting his influence solely from the Islamic Community of Bosnia and Herzegovina. Avdić wrote that Čengić also controlled the Party of Democratic Activity (A SDA), an SDA splinter party once prominent in the Una Sana Canton and the so called "Malaysia" sub clan, which itself controls the People and Justice (NiP) party as well as Al Jazeera Balkans. The "Malaysia" sub clan, according to Advić, is led by Amer Bukvić, the CEO of BBI Bank. Čengić died on 7 November 2021, at the age of 64.