Саарлуи: Тарихы мен тағдыры

Кіріспе

Саарлуис (; , saʁlwi; бұрын Sarre Libre және Saarlautern) – Германияның Саарланд жеріндегі қала, Саарлуис ауданының орталығы. 2020 жылы қала халқы 34 409 адамды құрады. Саарлуис Саар өзенінің жағасында орналасқан. Ол 1680 жылы бекініс ретінде салынды және Францияның Людовик XIV патшасының құрметіне аталды.

Тарих

1678–79 жылдары Нимгеген бейбітшілік шарты бойынша Лотарингия Францияға қарады. 1680 жылы Франция королі Людовик XIV жаңа француз шығыс шекарасын қорғау үшін Саар өзенінің жағасында бекініс салуға бұйрық берді. Белгілі француз әскери инженері Себастьен Ле Престре де Вобан бұл қаланы салды, ол Сар провинциясының астанасы болды. Қаланың алғашқы губернаторы Томас де Шоизи жобаларды жасады. 1683 жылы Людовик XIV қамалды аралап, қару-жарақ берді. Гербте күннің шығысы және үш лилия бейнеленген. Геральдикалық ұран: Dissipat Atque Fovet – (Күн) бұлттарды таратып, (жерді) жылытады. 1697 жылы Рисвик шарты бойынша Лотарингияның көп бөлігі тәуелсіздікке ие болды, бірақ Саарлуи және оның төңірегіндегі аймақтар француз эксклавы болып қалды. Француз революциясы кезінде қала Сарр Либр деп аталды, бірақ 1810 жылы бастапқы атына оралды. 1815 жылы Париж шарты бойынша Саарлуи (содан кейін Сааргебит деп аталған бүкіл аймақ) Пруссияға қосылды. Саарлуиде туған маршал Мишель Ней Наполеонның Ватерлоо жорығының сәтсіз аяқталуынан кейін ұсталды және мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен сотталды. Нейдің адвокаты клиентінің өмірін сақтау үшін Пруссияның аннексиясын пайдалануға тырысты, Ней енді француз азаматы емес екенін және сондықтан соттың қарауына бағынбайтынын дәлелдеді. Ней өзін француз деп жариялап, ынтымақтастық көрсетуден бас тартты, сондықтан сотталып, кейін өлім жазасына кесілді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін француз әскерлері Саарлуиді басып алды. Сааргебит 15 жылға Ұлттар Лигасының қарауына берілді. 1933 жылы нацистерге қарсы тұрған көптеген немістер Саарға қашты, себебі ол Германияның үшінші рейхтің бақылауынан тыс қалған жалғыз бөлігі болды. Нәтижесінде, нацистерге қарсы топтар Саардың Адольф Гитлер Германияны басқарып тұрғанда Ұлттар Лигасының қарауында қалуы үшін белсенді науқан жүргізді. Алайда, Францияға қарсы ұзақ жылдар бойы қалыптасқан сезімдер күшті болды және Францияға ашық қолдау білдіргендердің саны аз болды. 15 жылдық мерзім аяқталғаннан кейін, 13 қаңтарда аумақта референдум өтті: дауыс бергендердің 90,3% Германияға қайта қосылуды қалады. 1936 жылдан 1945 жылға дейін Саарлуи Саарлаутерн деп аталды (лаутерн Германиядағы қалалар мен ауылдардың атауларында жиі кездесетін жұрнақ), нацистер қаланың атын немісшелендіруге тырысты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін аймақ (сол кезде Саар деп аталды) қайтадан Францияның бақылауына өтті. 1955 жылы өткен референдумда Саар халқының көп бөлігі Германия Федеративтік Республикасымен бірігуді таңдады, ал 1957 жылдың 1 қаңтарында ол Батыс Германияның 10-шы федералдық штаты болды. 1980 жылы Саарлуи 300 жылдығын тойлады.

With the Treaties of Peace of Nijmegen in 1678/79, Lorraine fell to France. In 1680, Louis XIV of France gave orders to build a fortification (to defend the new French eastern frontier) on the banks of the river Saar which was called Sarre Louis. Notable French military engineer, Sébastien Le Prestre de Vauban, constructed the town, which would serve as the capital of the Province de la Sarre. The plans were made by Thomas de Choisy, the town's first Gouvenour. In 1683, Louis XIV visited the fortress and granted arms. The coat of arms shows the rising sun and three Fleur de lis. The heraldic motto is Dissipat Atque Fovet: He (the Sun) dispels (the clouds) and heats (the earth). In 1697, the Treaty of Ryswick made most parts of Lorraine independent again, but Saarlouis and the surrounding areas remained a French exclave. During the French Revolution, the town was renamed Sarre Libre, but it returned to its original name in 1810. With the Treaty of Paris in 1815, Saarlouis (and the whole region later known as the Saargebiet) became Prussian. Marshal Michel Ney, who was born in Saarlouis, was arrested and tried for treason after the failure of Napoleon I's Waterloo Campaign. Ney's attorney tried to use the Prussian annexation to save his client's life, arguing that Ney was no longer a French citizen and therefore exempt from the court's jurisdiction. Ney refused to cooperate, declaring himself to be French, and so was convicted and later executed. After World War I, French troops occupied Saarlouis. The Saargebiet became a protectorate of the League of Nations for 15 years. In 1933, a considerable number of anti Nazi Germans fled to the Saar, as it was the only part of Germany left outside the Third Reich's control. As a result, anti Nazi groups campaigned heavily for the Saarland to remain under control of League of Nations as long as Adolf Hitler ruled Germany. However, long held sentiments against France remained entrenched, and very few sympathized openly with France. When the 15 year term was over, a plebiscite was held in the territory on 13 January 1935: 90.3% of those voting wished to rejoin Germany. From 1936 till 1945, Saarlouis was named as Saarlautern ( lautern being a common ending of town and village names in Germany) in an attempt by the Nazis to Germanise the town name. After World War II, the region (then called the Saarland), was again occupied by France. In a plebiscite in 1955, most of the people in the Saarland opted for the reunification with the Federal Republic of Germany, and on 1 January 1957, it became the 10th federal state of West Germany. In 1980, Saarlouis celebrated its 300th anniversary.

Беделді құрылыс

Кейінгі күндерге дейін қаланың алтыбұрышты жоспары осы бекініспен үстемдік етеді. Вобан салған ғимараттармен қатар, прустар қаланың бақылауына алғаннан кейінгі 19 ғасырдан қалған құрылыстар да сақталған. 1887 жылдан кейін бекіністің бір бөлігі бұзылып, жарамсыз етілді, бірақ көптеген ғимараттар мен орындар, мысалы, казематтар, кейбір казармалар және Командир кеңсесі мен Вобан аралы бар Ұлы базар, сондай-ақ Мишель Нейге арналған ескерткіші бар бұрынғы равелин бүгінге дейін көрініс тапқан.

Экономика және инфрақұрылым

Саарлуи жақын жердегі болат және темір кенін өндіруімен, сондай-ақ жақын маңдағы кен өндіру нысандарымен әйгілі болған. Бүгінде Форд Мотор Компаниясының Саарлуи Body & Assembly зауыты қаланың ең ірі жұмыс берушісі болып табылады және Ford Focus автокөлігін шығарады. Родерберг шағын ауданындағы зауыт 1970 жылы ашылды, бірақ 2022 жылы Форд Фокус өндірісінің циклы 2025 жылы аяқталуына байланысты жабылу қаупі бар. Саарлуи Родендегі өнеркәсіптік порт Германияның 13-ші ірі ішкі порты болып есептеледі. Саарлуи сонымен қатар шоколад өндірумен де айналысады.

Саясат

Саарлуис Бундестагтағы Саарлуис сайлау округінің құрамында, және оны Питер Альтмайер өкілдік етеді.

Көлік

Саарлуисте Саар темір жолындағы станция бар, ол Саарбрюкен мен Трирге сағатына бір рет қатынас ұсынады. Саарбрюкенге А 620 тас жолымен, ал Люксембургке А 8 тас жолымен қосылыс бар.