Кіріспе

Гүлді өсімдіктер тұқымдасы

Rhizophoraceae – тропикалық немесе субтропикалық гүлді өсімдіктер тұқымдасы. Оған 15 туысқа бөлінген шамамен 147 түр кіреді. Тұқымдас үш тайпаға бөлінеді: Rhizophoreae, Gynotrocheae және Macarisieae. Бұл Erythroxylaceae тұқымдасының туыс тобы. Қалған мангр тұқымдастары IWP аймағымен шектелген. Gynotrocheae тайпасының ішінде Crossostylis піскенде жарылатын қапшық тәрізді жемістері және піскен тұқымындағы қосымшасы бар болғандықтан, басқа Gynotrocheae-ден морфологиялық жағынан ерекшеленеді. Вивипария: Rhizophoreae тайпасының ұрығы тоқтаусыз өніп-өсе бастайды. Бұл ағаш тіндері суды сіңіру үшін ксилем шырынын жоғары кернеуде ұстайды, нәтижесінде натрий хлоридінің жоғары концентрациясы және жоғары осмостық потенциалы пайда болады. Жер асты тамырлары, барлық өсімдік тіндері сияқты, тыныс алу үшін оттегіге мұқтаж. Құрлықтағы топырақта газ алмасуы топырақ бөлшектері арасындағы аралық кеңістіктерде жүзеге асады. Сулы топырақта оттегінің таралу жылдамдығы өте төмен. Rhizophoreae анаэробты топыраққа бейімделу үшін жер үстінде кең тамыр жүйесін дамытады, бұл газ алмасуға арналған беттік ауданын арттырады. Ауа тамырларының бетінде линцицельдер деп аталатын көптеген газ алмасу тесіктері орналасқан, олар арқылы оттегі ауа толтырылған кеңістіктер арқылы жер астындағы тіндерге таралуы мүмкін.

Эволюциялық тарих

Rhizophoraceae тұқымдасының ата-тегі екі толық геномдық дупликацияны бастан өткерді. Бірінші дупликация оқиғасы гүлді өсімдіктерде (ангиоспермалар) кездесетін трипликацияға сәйкес келеді. Екінші дупликация оқиғасы шамамен 74,6 миллион жыл бұрын (млн жж) болған. 66 млн жыл бұрын планета креда-терциар кезеңінің жаппай жойылуына ұшырады. Одан кейін, шамамен 56,4 млн жыл бұрын мангр түрлері құрлықтағы туыстарынан бөлініп шықты. Бұл бөліну экстремалды жаһандық жылыну кезеңі – палеоцен-эоцен термиялық максимумы (PETM) уақытында орын алды. Осы кезеңде, шөгінді орта теңізге қарай өзгереді, мүмкін, оттегі аз болған, бұл теңіз деңгейінің көтерілуін көрсетеді. Глобалды жылыну кезеңінен кейін Rhizophoraceae тұқымдасының мангр түрлері 10 млн жыл ішінде әртараптанды, эволюциялық тұрғыдан қарағанда бұл салыстырмалы түрде қысқа мерзім. Оқиғалардың тізбегі бұл екі құбылыс арасында тікелей себеп-салдарлық байланыс бар екенін көрсетпесе де, Rhizophoraceae-ның әртараптануына қатысты ұсыныс жасауға болады: геномның толық дупликациясының екінші оқиғасы Rhizophoraceae ата-тегінің бейімделу қабілетін арттырды және эволюция үшін жаңа генетикалық материалдарды жасау арқылы креда-терциар жаппай жойылу кезінде тірі қалу мүмкіндігін жоғарылатты. PETM жаһандық жылыну кезеңінде, жағалауға жақын жерде өмір сүрген Rhizophoraceae-ның құрлықтағы ата-тектері теңіз деңгейінің үлкен көтерілуіне байланысты таяз су аймағына (суаралық аймаққа) ығыстырылды. Бұл теңіз деңгейінің өзгеруі Rhizophoraceae ата-тектеріне таңдау қысымын көрсетті, ал суаралық аймаққа сәтті бейімделгендер құрлықтағы туыстарынан бөлініп, осы жаңа ортаны мекендеді. Соңында, суаралық аймақтағы әртүрлі орталар Rhizophoraceae мангр тұқымдасының түрленуіне әкелді.