Союз-16 миссиясы – жеті айдан кейін Аполлон-Союз (ASTP) миссиясына дейін дамыған бағдарламаның соңғы репетициясы және алғашқы экипаждық миссиясы болды. 1960-1970 жылдары Кеңес Одағы мен АҚШ бірнеше қару-жарақтарды бақылау туралы келісімдерге қол қойды және 1970-жылдардың басында қарым-қатынастарды жақсарту кезеңіне енді. 1972 жылы осы жақсартудың символы ретінде бірлескен экипаждық ғарышқа ұшуға қатысу туралы келісімге қол қойылды. Бірлескен ұшудың алғашқы жобаларына «Союз» ғарыш кемесін американдық «Skylab» ғарыш станциясына қосу немесе «Аполлон» кемесін «Салют» ғарыш станциясына қосу кірді. 1974 жылы американдықтар «Skylab» станциясын тастағаннан кейін «Аполлон-Салют» жобасы логикалық таңдау болып көрінді, бірақ Кеңес Одағы миссия үшін әмбебап докерлік адаптерді әзірлеуді бастағандықтан және әскери мақсаттағы «Салют» миссияларының толық мәліметтерін жария етуден қорқып, екі ел «Союз» ғарыш кемесін «Аполлон» ғарыш кемесімен байланыстыруды жөн көрді. ASTP ғарыш кемесінің экипажсыз нұсқасының үш сынақ ұшуы жасалды: 3 сәуірде ұшырылған «Космос-638», 15 мамырда ұшырылған «Космос-652» және 12 тамызда ұшырылған «Космос-672». Осы үш ұшу және «Союз-16» жаңартылған «Союз» тасымалдағышымен ұшырылды.
The Soyuz 16 mission was the final rehearsal and first crewed mission in a program which culminated in the Apollo–Soyuz (ASTP) mission seven months later. The Soviet Union and the United States, Cold War rivals, had signed several arms control treaties in the 1960s and 1970s, and had entered into a period of detente by the early 1970s. In 1972, a treaty was signed to participate in a joint crewed space flight as a symbol of this detente. Early concepts for a joint flight included the docking of a Soyuz craft to the American Skylab space station, or an Apollo vehicle docking with a Salyut space station. Once the Americans abandoned their Skylab station in 1974, the Apollo Salyut concept seemed to be the logical choice, but since the Soviets had started to develop a universal docking adapter for the mission and feared having to publicly reveal details of their military focused Salyut missions, the two powers opted to link a Soyuz spacecraft with an Apollo spacecraft. Three test flights of an uncrewed version of the ASTP spacecraft were flown: Kosmos 638, launched 3 April 1974; Kosmos 652, launched 15 May 1974; and Kosmos 672, launched 12 August 1974. These three flights, and Soyuz 16, were all launched with an improved version of a Soyuz booster.
Миссияның басты оқиғалары
Бұрын-соңды болмаған қадам ретінде, кеңес жоспарлаушылары НАСА әріптестеріне ұшыру уақытын хабарлауға келісті, бірақ олар бұл уақытты баспасөзге жарияламаса ғана. НАСА қызметкерлері бұл талапқа келіспеді, соған сәйкес, 1974 жылдың 2 желтоқсанында ұшырудан кейін бір сағаттан соң хабарланды. Ұшу барысында космонавттар Анатолий Филипченко мен Николай Рукавишников ASTP миссиясында қолданылатын андрогиндік түйістіру жүйесін сынады, 20 кг салмақты американдық түйістіру сақинасын кері тартып, созу арқылы. Экипаж сонымен қатар өзгертілген экологиялық жүйелерді, жаңа күн панельдерін және жақсартылған басқару жүйелерін, сондай-ақ жаңа радарлық түйістіру жүйесін сынақтан өткізді. Ауа қысымы 760 мм-ден 540 мм-ге дейін төмендетілді, ал оттегінің мөлшері 20%-дан 40%-қа дейін арттырылды, бұл Аполлонға жоспарланған көшу уақытын екі сағаттан бір сағатқа дейін қысқарту мақсатында жасалды. 1974 жылдың 7 желтоқсанында ASTP ұшу кезінде түйістіру құрылғылары істен шыққан жағдайда төтенше шараларды сынау үшін түйістіру сақинасы жарылғыш бұрандалармен бөлініп жіберілді. 1974 жылдың 8 желтоқсанында Арқалық маңына қонған ғарыш кемесі толық сәттілікке жетті. Миссияның ұзақтығы – 6 күн, ASTP миссиясының ұзақтығымен 10 минутқа дейін сәйкес келді.
In an unprecedented move, Soviet planners offered to inform their NASA counterparts of the time of the launch, as long as they did not reveal that time to the press. NASA officials refused to agree to that condition and, accordingly, were informed of the launch an hour after it occurred, on 2 December 1974. During the flight, Cosmonauts Anatoly Filipchenko and Nikolai Rukavishnikov tested the androgynous docking system to be used for the ASTP mission by retracting and extending a simulated 20 kg American docking ring. The crew also tested modified environmental systems, new solar panels and improved control systems, as well as a new radar docking system. Air pressure was reduced from 760 mm to 540 mm and oxygen raised from 20% to 40% to test reducing the planned transfer time to Apollo from two to one hour. On 7 December 1974, the docking ring was jettisoned with explosive bolts to test emergency measures if the capture latches got stuck during the ASTP flight. The craft landed 8 December 1974, near Arkalyk and was hailed a complete success. The mission duration, six days, matched the ASTP mission duration to within 10 minutes.