Кіріспе

Полковник Морис Джеймс Бакмастер (11 қаңтар 1902 – 17 сәуір 1992) – Арнайы операциялар басқармасының француз бөлімінің жетекшісі және «Круа-де-Герр» орденімен марапатталған. Соғыс қызметінен басқа, Бакмастер «Форд Мотор Компаниі» француз бөлімшесінде корпоративтік менеджер болып жұмыс істеді, соғыстан кейінгі жылдары Дагенхэмде қызмет етті. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Төңкеріс қозғалысындағы қызметі туралы екі естелік жазды.

Ерте өмір және мансап

Морис Бакмастер 1902 жылғы 11 қаңтарда Англияның Стаффордшир графтығындағы Ругли қаласының Бреретон ауданындағы Рейвенхиллде Ева Матильданың (Нунетон, Уорвикширдегі Р. Б. Насонның қызы) және пиво зауытын басқаратын компания директоры Генри Джеймс Бакмастердің ұлы болып дүниеге келді. Ол Джеррардс-Кросттегі Маршам-Лоджда өсті. Білімін Итон колледжінде алды. Бакмастер академиялық қабілеттерін көрсетіп, Оксфорд университетінде классиканы оқуға стипендия алды, бірақ әкесі банкрот болғандықтан оны пайдалана алмады. 1912 жылдың басында қаржылық қиындықтар туындағаннан кейін, оның әкесі 1921 жылдың маусым айында "1914 жылғы банкроттық туралы заң" бойынша сот шешімі алды. Бакмастер стипендия арқылы және кішірек балаларға сабақ беріп, Итон колледжінде соңғы курсын аяқтауға рұқсат алды, содан кейін ол өзінің қаржысына толығымен тәуелді болды. Одан кейін ол Францияға барып, тілді еркін меңгеріп, француз газеті Le Matin-де репортер болып жұмыс істеді. Кейін ол алты жыл бойы банк саласында жұмыс істеді, онда Schroeders компаниясында болашақ әйелі Мей Дороти Стидпен танысты (1904 жылы Лимада туған). Олар 1927 жылы үйленді және үш балалары болды: 1930 жылы Майкл (Тим деп аталды), 1933 жылы Парижде Сибил Ромола және 1935 жылы Лондонда Мэри (Тина деп аталды). 1929 жылы ол Еуропаның бірнеше елінде Ford Motor Company филиалдарын құруға көмектесу үшін жұмысқа орналасты, соңында американдық Ford Motor Company француз филиалының аға менеджері болды. Осы қызметінде Францияны аралап жүріп, қалалар және жол желісі туралы мол білім алды.

Соғыс уақытындағы алғашқы қызмет

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Бакмастер Англияға оралды. Ол Ұлыбритания армиясына қосылды және 1939 жылдың 14 қазанында генерал тізімінде лейтенант болып тағайындалды (қызметтік нөмірі 101877). Ол Ұлыбритания экспедициялық корпусына қосылды және Францияда Дюнкеркке шегінгенге дейін соғысты, 1940 жылдың 2 маусымында соңғы кемелердің бірімен эвакуацияланды. Франциядан оралғаннан кейін Бакмастер 1940 жылдың 15 шілдесінен бастап Бас тізімнен Барлау корпусына ауысты және уақытша капитан рөліне көтерілді. Осыдан кейін Бакмастер 50-ші (Нортумбрия) жаяу әскер дивизиясының барлау офицері болды, бірақ дивизия Таяу Шығысқа жөнелтілгеннен кейін одан кетуге шешім қабылдады. 1940 жылдың қыркүйегінде ол «Қорқыту» операциясына қатысты, бұл бұрынғы француз территориясындағы Дакар портын басып алуға жасалған сәтсіз әрекет болды. Джеральд Темплермен кездесуден кейін ол Арнайы операциялар атқарушы ұйымына (СОЭ) немесе MO1(SP) қатарына қабылданды. 1940 жылдың 20 желтоқсанында Франция шайқасындағы және Дюнкерктегі қызметі ескеріліп, ол жеделхаттарда аталды. Ресми құжаттарда оның шені – майор міндетін атқарушы лейтенант деп көрсетілген.

Арнайы операциялар басқармасы

1941 жылдың 17 наурызында Бакмастер SOE-нің француз бөліміне тағайындалды. 1941 жылдың шілдесінен бастап Харди Амиске көмек көрсету үшін T бөліміне, Бельгия бөліміне қосылғаннан кейін, ол F бөлімінің болашақ басшысы ретінде ескерілді. Бұл бөлім генерал Шарль де Гольмен тікелей одақтаспаған француз азаматтарынан агенттерді тартты. SOE-нің жеке бөлімі, RF бөлімі, француз қарсыласының лоялдығында галлистік көзқарасты анық білдірген мүшелерімен жұмыс істеді. F және RF бөлімдері арасында жиі күшті шиеленіс туды. 1941 жылдың қыркүйегінде азаматтық Генри Р. Мариотты (Courtaulds француз бөлімінің директоры) алмастырып, майор Бакмастер Николас Бодингтонның қолдауымен F бөлімінің басшылығын қабылдады. Ол Оксфорд көшесіне жақын Orchard Court-тағы пәтерден жұмыс істеді. Оның міндеті – саботаж жүргізе алатын, жау туралы ақпарат жинап, француз қарсыласына қаржы және жабдықтар ұсынатын ұйым құру болды. 1941 және 1944 жылдар аралығында оның ұйымы Францияға 366 агент жіберді және 50-ге жуық желі құрды. Кейін кеңсе Лондонның Бейкер-стрит 64-ке көшірілді. 1941 жылдың қарашасында Лондонның Челси ауданында Бакмастер Анна Сесилия Стивенсонға (туған тегі Рейнштейн) үйленді. Ол Шығыс Лондонда өскен бавариялық неміс шаштаразының қызы және адвокат Мелфорд Стивенсонның бұрынғы әйелі болды. F бөлімінде Бакмастер өзінің көмекшісі Вера Аткинспен тығыз байланыста жұмыс істеді, ол бөлімнің барлау офицері және тыңшы болды. Соғыс жылдарында F бөлімі 400-ден астам жасырын агенттермен жұмыс істеді, олардың көптегені жоғалып кетті. Соғыстан кейін Аткинстің міндеті – олардың тағдырын анықтау болды, соның ішінде оқытқан агенттерінің де. Бакмастер желінің бұзылғанына қарамастан, дәлелдер көрсетілгеніне қарамастан, оған сенуден бас тартты, нәтижесінде көптеген агенттер бір жылдан астам уақыт бойы тұтқындалып, қаза тапты, агенттердің ескертулеріне қарамастан. Соғыс кезінде ол әдетте күніне 16-18 сағат, тіпті одан да көп жұмыс істеді. 1944 жылдың күзінде Бакмастер полковник атағына ие болды және жаңадан босатылған Францияны аралап, Париждегі Сесил қонақүйінде орналасқан және "JUDEX" деп аталған миссияда лекциялар оқыды және баяндама жасады. Бұл F бөлімінің желілерін тазартуға да мүмкіндік берді. Бакмастердің соғыс кезіндегі қызметі 1945 жылдың 3 қаңтарында азаматтық дивизиядағы ерекше OBE орденімен мойындалды (полковник Бакмастер "Соғыс кеңсесінде" "Азаматтық көмекші" ретінде тіркелді) және француз тарапынан Croix de Guerre орденімен марапатталды. Соғыстың соңында одақтас әскерлерінің бас қолбасшысы генерал Дуайт Д. Эйзенхауэр бұл бөлім соғысты алты айға қысқартқан деді. "Бұл 15 дивизияға тең еді", - деді ол. 1947 жылдың 23 мамырында АҚШ үкіметі Бакмастерге Лондон газетінде жарияланған "Құрмет легионы" (офицер) орденін табыс етті, ол барлау корпусының полковнигі ретінде тіркелді.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін

Соғыстан кейін Бакмастер Ford Motor Company компаниясына қайта оралды, Дагенхэмде қоғамдық байланыстар директоры болып қызмет етті. 1946 және 1947 жылдары ол қазір тоқтатылған Chambers журналында F бөлімі туралы "Олар парашютпен келді" деген атпен сегіз мақаладан тұратын серия жазды. Ол "Арнайы тағайындалған" (1952) және "Олар жеке күресті" (1958) атты екі мемуар жазды. 1969 жылғы "Қайғы мен Азап" деректі фильміне сұхбат берді. Британ үкіметінің тапсырысымен жазылған науқандар тарихының бір бөлігі болған "Франциядағы SOE" (HMSO) ресми тарихында автор М. Р. Д. Фут Бакмастер туралы: "Ол жарқын және көп жағынан даулы тұлға болды; ол баршаға ұнамады, бірақ одан жақсы басшы осы бөлімде болған емес" деп жазды. Бакмастер Одет Сансом (кейін Одет Черчилль, содан кейін Хэллоуз) туралы "Одет" фильміне кеңесші болды және өзінің рөлінде түсті. Кент графтығының Эшфорд қаласындағы бұрынғы Бірлескен Қызметтердің Барлау Мектебі орнында салынған Морис Бакмастер көшесі оның құрметіне аталды.