Марамуреш өзені мен Кавник қаласының тарихы

Кіріспе

Марамуреш округіндегі өзен Кавнич (Kapnikbánya; Kapnik) – Бая-Маре қаласының шығысында, Солтүстік Румыниядағы Марамуреш округінде орналасқан бұрынғы кен өндіруші қала. Бая-Маре қалалық агломерациясының бір бөлігі, қаланың ауданы , теңіз деңгейінен жоғары биіктікте жатыр.

Тарих

Кавник алғаш рет 1336 жылы Capnic деп тіркелген. Оның аты өзеннен шыққан, ал өзеннің аты славян тілінде «қазу» деген мағына беретін «копане» сөзінен алынған. Аймақтағы кен өндіру қызметі рим дәуіріне дейін жетеді. Қала 1460 жылы Осман империясымен, ал 1717 жылы татарлармен қиратылды. Бірақ татар шапқыншылығы Кавник тұрғындарының жеңісімен аяқталды, бұл қазіргі Румыния аумағындағы соңғы татар шапқыншылығы болды. Татар шапқыншылығының соңғы болғанын дәлелдейтіндей, қалада латын тілінде «Anno 1717 usque hic fuerunt tartari» деген жазуы бар биік обелиск орналасқан, яғни «1717 жылы татарлар осы жерге келді». Жергілікті тұрғындар обелискіні «Татар полюсі» немесе «Жазбалы тас» деп атайды. Обелиск қашан салынғаны әлі белгісіз. 1910 жылғы Венгрия Корольдігінің халық санағында Капникбанья (сол кездегі атауы) Сзатмар округінің Нагбанья ауданында орналасқан. Ол кезде халық саны 3517 адамды құрады, оның ішінде 1864 венгр, 1604 румын және 49 неміс болды. 1497 католик, 1890 грек-католик және 89 еврей болып тіркелді. Қаланың кендері жиі жабылып, қайта ашылатын, бірақ ұзақ уақыт бойы жұмыс істемейтін. Алайда 1970 жылдары Кавник үлкен дамуға ие болды. Икоанада екі шаңғы трассасы салынды, сондай-ақ қала туристік әлеуетін пайдалану үшін мотельдер, пансионаттар мен қонақүйлер ашылды. Туристік қызығушылық тудыратын бір қызықты факті – Еуропа кендерінде табылған ең көне жазулардың бірі бұрынғы қала кенішіне тиесілі Воевод галереясында табылды. Жазуда «Hier hats erschlagen Iacob Huber» («Мына жерде Якоб Хубер қаза тапты») деп жазылған. 1511 жылы жазылған бұл мәтін, әдетте, кен оқиғасындағы қаза тапқандарды еске алу үшін жазылған. 2011 жылғы Румыния халық санағы бойынша Кавникте 4862 тұрғын болды, оның ішінде 4026 румын (82,8%), 705 венгр (14,5%), 28 цыған, 4 неміс және 97 басқа ұлт өкілдері болды. 2021 жылғы халық санағы бойынша қалада 4264 адам тұрады, оның 81,85% румындар, ал 7,13% венгрлерді құрады.

Cavnic was first documented in 1336, as Capnic. It was named after the river, which got its name from a Slavic word, kopanе, which refers to digging. Mining activity in the area dates back to the Roman age. The town was destroyed by the Ottomans in 1460 and by the Tatars in 1717, but the Tatar invasion ended with their defeat from the people of Cavnic, making from it the last Tatar invasion to ever take place in the current territory of Romania. As a proof of the last Tatar invasion, the town hosts a tall obelisk on which a Latin inscription states "Anno 1717 usque hic fuerunt tartari" meaning "During the year 1717 the Tatars arrived here". The obelisk is known among locals as "Tatar Pole" or "Written Rock". The exact date when the obelisk was built is currently unknown. In the 1910 Census of the Kingdom of Hungary, Kapnikbánya (as it was then called) was in Szatmár County, Nagybánya district. It then had a population of 3,517, out of which 1,864 were Hungarians, 1,604 were Romanians, and 49 were Germans. 1,497 identified as Catholic, 1,890 as Greek Catholic, and 89 as Jewish. The town's mines tended to close and reopen, often not remaining operational for any great length of time. In the 1970s, however, Cavnic underwent a great deal of development. Two ski slopes were built at Icoana, and the town gained motels, boardinghouses and a hotel to take advantage of its touristic potential. As an interesting detail of touristic interest, it appears that one of the oldest inscriptions ever found in European mines has been uncovered in Voievod Gallery belonging to the former town's mine. The inscription states "Hier hats erschlagen Iacob Huber" ("Here was killed Iacob Huber"). The text, dated 1511, was most likely written to commemorate a mining accident. At the 2011 Romanian census, Cavnic had 4,862 residents, of whom 4,026 were Romanians (82.8%), 705 Hungarians (14.5%), 28 Roma, 4 Germans, and 97 others. At the 2021 census, the town had population of 4,264, of which 81.85% were Romanians and 7.13% Hungarians.