Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швецияның ұлттық белгісі
National emblem of Sweden
Үш тәж (швед. tre kronor) – Швецияның ұлттық белгісі, Швецияның елтаңбасында бейнеленген. Ол жоғарыда екі, төменде біреуі орналасқан сары немесе алтын жалатылған үш тәжден тұрады және көк түсті фонға орналасқан. Осыған ұқсас суреттер басқа да елтаңбалар мен туларда кездеседі. Бұл белгі монархия, Риксдаг, Швеция үкіметі және әлемдегі швед елшіліктері тарапынан мемлекеттік биліктің ресми символы ретінде жиі қолданылады, сонымен қатар Швецияның ұлттық хоккей командасы сияқты ресми емес жағдайларда да қолданылады. Команда өз жейделерінде осы белгіні тағайындағандықтан "Үш тәж" деп аталады. Сондай-ақ, бұл белгі 1911–1923 жылдары салынған Стокгольм қалалық әкімшілігінің шатырында орналасқан. Үш тәж шведтік әскери-әуе күштерінің әскери ұшақтарындағы дөңгелек белгі ретінде, жалпы шведтік әскери техникасында, сондай-ақ швед полициясының формаларында және көлік құралдарында қолданылады. Скандинавиялық тегіне байланысты, Үш тәж Данияның корольдік елтаңбасында да аз танымал, оларды "одақ белгісі" деп атайды.
Three Crowns (tre kronor) is the national emblem of Sweden, present in the coat of arms of Sweden, and composed of three yellow or gilded coronets ordered two above and one below, placed on a blue background. Similar designs are found on a number of other coats of arms or flags. The emblem is often used as a symbol of official State authority by the Monarchy, the Riksdag, the Government of Sweden and by Swedish embassies around the world, but also appears in other less formal contexts, such as the Sweden men's national ice hockey team, who wear the symbol on their sweaters and hence are called "Three Crowns", and atop the Stockholm City Hall (built 1911–1923). The Three Crowns are also used as the roundel on military aircraft of the Swedish Air Force and as a sign on Swedish military equipment in general, and also on the uniforms and vehicles of the Swedish Police Authority. Because of their Scandinavian origin, the Three Crowns are also lesser known features in the royal coat of arms of Denmark where they might be referred to as the "union mark".
Шығу тегі
Бірнеше дәстүрлі түсіндірмелердің бірі айтылған. 1364-89 жылдары Швецияны билеген Мекленбургтық Альбрехт (1338–1412) бұл белгіні Германиядан Швеция, Финляндия және Мекленбург үстінен билігінің нышаны ретінде әкелген деген болжам бар. Алайда, сол кезде Финляндия жеке мемлекет ретінде қарастырылмағанын ескерсек, бұл теория кейінгі зерттеулермен, атап айтқанда, 1982 жылы Оңтүстік Франциядағы Авиньон қаласында 1336 жылға дейін сақталған фриздің табылуы туралы жарияланыммен жоққа шығарылды. Бұл фриз Папа басқарған халықаралық конгресс үшін салынған және Швецияны қоса алғанда, барлық қатысушы елдердің рәміздерін қамтиды. Осы жаңалық Альбрехттің ізашары Магнус Эриксон (1316–74) заманынан бұрын-ақ бұл белгі пайда болғанын көрсетеді. «Nordisk Familjebok» бойынша, үш тәжді Швецияның геральдикалық символы ретінде қолданылуы 13 ғасырдың соңына дейін жетеді. Үш тәж алғаш рет Магнус Ладуластың (1240–1290) қалқанында, ал кейін Магнус Эриксонның (1316–1374) монеталарында пайда болды.
One of several traditional explanations have suggested. Albrekt of Mecklenburg (1338–1412), who ruled Sweden 1364–89, brought the symbol from Germany as a sign of his rule over Sweden, Finland and Mecklenburg. Apart from the fact that Finland was not regarded as a country in its own right at the time, this theory has been refuted by later research, namely, the announcement in 1982 of the discovery of a frieze in Avignon in southern France, estimated to date back to 1336. The frieze was painted for an international congress led by the Pope and contains the symbols of all participant countries, including Sweden. This discovery suggests the symbol was introduced no later than by Albrekt's predecessor, Magnus Eriksson (1316–74). Use of the three crowns as a heraldic symbol of Sweden has been attested, in the Nordisk Familjebok, to the late 13th century, the three crowns first ringing the shield of Magnus Ladulås (1240 1290) and later appearing on the coins of Magnus Eriksson (1316 1374).
Ертедегі швед геральдикасы
Швецияның 13 ғасырдағы алғашқы елтаңбасында толқынды көк және ақ диагональ сызықтардың фонында алтын арыстан бейнеленген (блезондарда "толқынды Argent және азур, арыстан Or"). Ол әлі күнге дейін Швецияның қазіргі үлкен гербінің бөлігі болып табылады, ол арыстан гербі мен үш тәждің арасында бөлінген. Арыстан мен тәждер кейде Гёталанд және Свеаланд провинцияларының елтаңбасы ретінде түсіндірілгендіктен, арыстан бұрын қате түрде "Гёта арыстаны" деп аталған. 1332 жылы Дания патшасы жер аударылғаннан кейін, Лунд архиепископы Магнустың Данияның Скания провинцияларының патшасы болуын сұрады. Магнус Иоанн III-тен кепілдікті сатып алып, сол жылы Сканияның патшасы болып ант берді. Ол сондай-ақ Данияның қалған бөлігін қайтаруды мақсат еткендіктен, тәждер үш патшалықтың патшасы ретінде оның мәртебесін білдірді. 1340 жылы Дания король Вальдемар Аттердагтың басшылығымен қайта біріктіріліп, өзінің аумақтарын қайта алса да, ал 1380 жылы Норвегия Швециямен одақтан шықты, соған қарамастан, Швецияның келесі патшалары үш тәжді одақ елтаңбасын пайдалануды жалғастырды. Басқа, аз қолдау тапқан теория бойынша, үш тәж – швед королінің дәстүрлі атауындағы үш патшалық: шведтер, готтар және вендтер (соңғы екеуі Дания королімен бәсекелестікке түсті). Шведтер, готтар және вендтер – бұл жақсы қалыптасқан эмблеманың 15 ғасырдағы уақтылы жаңа түсіндірілуі.
The first coat of arms of Sweden from the 13th century featured a golden lion on a background of wavy blue and white diagonal lines (in blazons, "bendy wavy Argent and azure, a lion Or"). It is still part of the present greater coat of arms of Sweden which is quartered between the lion coat of arms and the three crowns. As the lion and the crowns were occasionally re interpreted as the coat of arms of the provinces of Götaland and Svealand respectively, the lion was earlier, erroneously, called the "Göta lion". Since Denmark's king was forced into exile in 1332, the Danish Archbishop in Lund requested that Magnus become king of the Scanian provinces of Denmark. Magnus redeemed the pawn from John III and was sworn in as king of Scania the same year. Since he had also ambitions of redeeming the rest of Denmark, the crowns marked his dignity as king of three realms. Although Denmark was reconsolidated under King Valdemar Atterdag in 1340 and regained its territory, and Norway left the union with Sweden in 1380, successive Swedish kings continued to use the union coat of arms with the three crowns. An alternative, less well supported theory suggests that the three crowns are the three kingdoms in the traditional title of the Swedish king, king of Swedes, Goths and Wends. (the two last of which he held in competition with the Danish king). The Swedes Goths Wends represent a timely fifteenth century re interpretation of the already well established emblem.
Кальмар одағы
1397 жылы королева Маргрета І Дания, Норвегия және Швеция арасындағы Кальмар одағын құрғаннан кейін үш тәж символы үш мемлекеттің одағының символы ретінде қайта қолданысқа енді. Оның ізбасары Эрик Померания Данияның (алтын қалқанда үш көк арыстан), Норвегияның (қызыл қалқанда балта ұстаған алтын арыстан) және Швецияның (көк және ақ толқынды жолақтардағы алтын арыстан) елтаңбаларымен бөлінген төрт бөлікті гербті пайдаланды, сондай-ақ үш алтын тәжбен белгіленген одақтың таңбасын қолданды, ол 15 ғасырдағы келесі одақ корольдері үшін де осылай болды.
When the Kalmar Union, the personal union between Denmark, Norway and Sweden, was instituted by Queen Margrete I in 1397, the three crowns symbol reverted to its use as a symbol of the union of three realms. Her successor, Eric of Pomerania, used a coat of arms quartered between the coats of arms of Denmark (three blue lions on a golden shield), Norway (a golden lion with an axe on a red shield) and Sweden (a golden lion on blue and white wavy stripes) plus the union mark with the three golden crowns on a blue shield, which is also the case for the following union Kings in the 15th century.
Кальмар одағынан кейінгі Швецияда қолдану
Швецияда үш тәжді одақтар кезеңінде пайдаланғандықтан, Швецияны Кальмар одағынан уақыт-уақыт шығарып тұрған Карл Кнутсон Бонде патшасы да, оны 1521 жылы таратып жіберген Густав Ваза патшасы да арыстанмен біріктірілген үш тәжді Швецияның символы ретінде қолданды, және бұл қазірге дейін сақталып келеді. 15 ғасырдан бері үш тәж Швецияның "басты" гербы ретінде есептеледі, сондықтан оны елдің кіші гербы ретінде жеке қолдануға болады. Бұл символ 1697 жылы өрт сөндірілген Стокгольмдегі Тре Кронр (Үш тәж) сарайының орталық мұнарасына ең болмағанда 16 ғасырдың басында орнатылғандығы белгілі.
Since the three crowns had been used in Sweden between the unions, both King Karl Knutsson Bonde, who periodically drew Sweden out of the Kalmar Union, and King Gustav Vasa, who terminated it in 1521, used the crowns quartered with the lion as a symbol of Sweden, and this has continued to the present day. Since the 15th century, the crowns have been regarded as the "main" arms of Sweden and thus can be used independently as the lesser coat of arms of the country. The symbol is known to have been placed atop the central tower of the castle Tre Kronor (Three Crowns) in Stockholm, destroyed by fire in 1697, no later than the early 16th century.
Үш тәж арасындағы қақтығыс
1550 жылдары Швеция королі Густав Ваза Дания королі Кристиан III өзінің елтаңбасына үш тәжді қосып алғанын байқады. Үш тәж 14 ғасырдан бері швед символы болып келген және Дания монархтары оны тек Кальмар одағы тұсында ғана қолданғандықтан, Густав Кристиан III-нің осы символды пайдалануын Швецияны басып алу және одақты қайта жандандыру ниетінің белгісі деп түсіндірді. Данияда бұл символ елтаңбада осылайша аз көрінеді және ресми түрде бұрынғы Кальмар одағының геральдикалық еске салғышы ретінде танылады. Дания 1546 жылдан бері осылайша үш тәжді пайдаланып келеді, ал Швеция 1613 жылға дейін осыған қатысты дауласып келді. Сондай-ақ, бұл атау бірнеше шаруашылыққа берілген, нәтижесінде Роскильдедегі жаңа қалалық аудан осы шаруашылықтардың бірінің атымен "Трекронер" деп аталды.
In the 1550s, King Gustav Vasa of Sweden found that the Danish King Christian III had added the three crowns to his own coat of arms. Because the three crowns had been a Swedish symbol since the 14th century and were used by Danish monarchs only during the Kalmar Union, Gustav interpreted Christian III's use of the symbol as a sign of intent to conquer Sweden and resurrect the union. although in Denmark it has a less prominent place in the shield, and is officially referred to as a heraldic reminder of the former Kalmar Union. Denmark has used the Three Crowns in this way since 1546, a practice disputed by Sweden until 1613. guarding the harbour of Copenhagen, the Danish capital. It was also the name of a number of farms, causing a new city quarter in Roskilde to take the name "Trekroner" from one such farm.
Үш тәждің басқа үлгілері
Швециядан тыс жерлерде де кейбір геральдикалық бейнелер үштік тәжді бейнелейді. Осылардың ең танымал мысалдары төменде қарастырылады.
Some heraldic displays outside of Sweden also incorporate triple crown designs. Some of the notable of these uses are discussed below.
Орталық және Шығыс Еуропа қару қоймасында
Қазір Польша мен Украина арасында бөлінген Галиция тарихи аймағы, Аустро-Венгрия билігінде болған кезде, гербінде көк қалқан мен үш алтын тәж суреті болған. Осы тәждер Галициямен біріктірілген Лодомерия тарихи провинциясын көрсетеді, ал Галицияның өзі қара қарғамен бейнеленген.
The historical region of Galicia, now divided between Poland and Ukraine, had under Austro Hungarian rule as its coat of arms a blue shield with three gold crowns as part of the design. The crowns are said to represent Lodomeria, a historical province that was united with Galicia, while Galicia itself was represented by the black crow.
Француз және неміс қару қоймаларында
Франция королі Генрих III-нің эмблемасы үш тәжді "Manet ultima coelo" сөзі болды. Кариб теңізіндегі француз аралы Сент-Бартеломи 1784 және 1878 жылдар аралығында швед колониясы болды, және аралдың елтаңбасында үш тәж суреттің бір бөлігі ретінде бейнеленген. Германияның Бавариядағы Оттерфинг және Тегернзее қалалары өздерінің гербтерінде үш алтын тәжбен көк түсті суретті пайдаланады.
The emblem of Henry III of France was "Manet ultima coelo" with three crowns. The French Caribbean island of Saint Barthélemy was a Swedish colony between 1784 and 1878, and the island's coat of arms includes the three crowns as part of the design. The German towns of Otterfing and Tegernsee in Bavaria use the three gold crowns on blue design on their coats of arms.
Ирландияның қару қоймасында
Швецияның үш тәжіне ұқсас нәрсе Ирландияның оңтүстік-батысындағы Мюнстер провинциясының гербі мен туында кездеседі. Швед үлгісіндегідей, оның құрамында жоғарыда екі тәж, төменде біреу бар. Олар провинцияның үш ірі герцогтығын – Десмонд, Ормонд және Томмондты бейнелейді. Бұл сурет 1171-1541 жылдар аралығында, Ирландияға нормандық шапқыншылықтан кейін Ирландия Лордтығының туы ретінде қолданылды, содан кейін Ирландия Корольдігінің туымен алмастырылды.
Practically identical to the three crowns of Sweden is that of the coat of arms and flag of the Province of Munster, a region in the southwest of Ireland. Like the Swedish model, it comprises two crowns above and one below. These represent the three great duchies of the province, Desmond, Ormond and Thomond. The design was used as the flag of the Lordship of Ireland between 1171 1541 following the Norman invasion of Ireland until being replaced by the flag of the Kingdom of Ireland.
Ағылшын тіліндегі " armory "
Көк түстегі фонда бірінің үстіне екі алтын тәж орналасқан қалқан ғасырлар бойы Шығыс Англияның символы болып келген. Ортағасырлық геральдистер бұл гербті Шығыс Англияның англосаксон корольдігіне және оны билеген Вуффингас әулетіне жатқызған. Шығыс Англия королі және әулие Эдмунд Мученигінің туы көгілдір фонда үш алтын тәжді бейнелейді (көк түс, үш тәж алтын). Қазіргі Шығыс Англия туын Джордж Генри Лэнгем ұсынған, ал 1896 жылы құрылған Лондондық Шығыс Англия қоғамы 1902 жылы қабылдаған. Ол үш тәжді көк қалқанға Санкт-Джордж кресімен үйлестіреді. Үш тәж тасқа қашалған күйінде Саксмундхэм приход шіркеуіндегі крещение тағында (шамамен 1400 жыл) және Суффолк графтығындағы Вулпит шіркеуінің 15 ғасырлық кіреберіс бөлігінде кездеседі. Үш тәждің эмблемасы Шығыс Англияның жергілікті геральдикасында кеңінен таралған; ол Эли епархиясының және Бьюри Сент-Эдмундс қаласының гербтерінде бейнеленген, онда Әулие Эдмундтың шейіттігін көрсететін үшін тәждер садақ жебелерімен тесілген. Бұрынғы Эли аралы округтік кеңесі, Колчестер қаласы және Шығыс Англия университетінің гербтерінде де қолданылған. Үш тәж дизайны Йоркширдегі ірі порты – Кингстон-апон-Халл қаласының гербі болып табылады, бірақ бұл нұсқада үш тәж тік бойымен орналасқан және 1299 жылғы Корольдік жарғымен байланысты. Эмблеманы қалалық кеңес және қаланың екі регби лигасы командасы пайдаланады. Әдебиетте аңызға айналған Артур патшаның гербі де көк түсті фонда үш алтын тәжбен беріледі. Шындығында, Ұлыбритания Логрес (Англия), Камбрия (Уэльс) және Альба (Шотландия) үш патшалығын қамтыды. Оксфорд университеті өз гербінде көк түсті фонда үш алтын тәж бен ашық кітапты қолданады. Үш тәждің шығу тегі нақты белгісіз, бірақ ол 1390 жылы Оксфорд университетінің канцлері болған Томас Кранлидің гербімен байланысты болуы мүмкін. Англия шіркеуінің екі епархиясы үш тәж эмблемасын пайдаланады: Эли (қызыл түсті үш герцогтік тәж, екісі бірінің үстінде алтын түсті) және Бристоль (Халл қаласының гербіне ұқсас, ақ немесе күміс түсті тік бойымен орналасқан үш тәж). Алғашқы корпоративтік герб 1439 жылы Лондондағы Драперлер компаниясына үш үштік тәжбен берілген. Үш тәж сонымен қатар Лондондағы жеке банкирлер Коутстың логотипін құрайды, бірақ бұл жағдайда дизайн жоғарыда бір тәжді, ал төменде екі тәжді қамтиды.
A shield of three golden crowns, placed two above one, on a blue background, has been used a symbol of East Anglia for centuries. The coat of arms was ascribed by mediaeval heralds to the Anglo Saxon Kingdom of East Anglia and the Wuffingas dynasty which ruled it. The flag of the East Anglian king and saint, Edmund the Martyr consists of three gold crowns on a field of blue (Azure, three crowns Or), The East Anglian flag as it is known today was proposed by George Henry Langham and adopted in 1902 by the London Society of East Anglians (established in 1896). It superimposes the three crowns in a blue shield on a St George's cross. The three crowns appear, carved in stone, on the baptismal font (c.1400) in the parish church of Saxmundham, and on the 15th century porch of Woolpit church, both in Suffolk. The emblem of three crowns is evident in East Anglian local heraldry; they appear in the arms of the diocese of Ely and the borough of Bury St Edmunds where the crowns are shown pierced with arrows to represent the martyrdom of St. Edmund. They were also included in the arms of the former Isle of Ely County Council, the Borough of Colchester and the University of East Anglia. A three crowns design is the coat of arms of the city of Kingston upon Hull, a large port in Yorkshire, but this design sees the three crowns stacked vertically and relates back to the Royal charter of 1299. The emblem is used by the city council and the city's two rugby league teams. In the literature, the coat of arms of the legendary King Arthur is also often given as azure with three crowns or. Indeed, Britain included three realms, Logres (England), Cambria (Wales) and Alba (Scotland). The University of Oxford uses as its arms the three gold crowns on blue accompanied by an open book. The origin of the three crowns is not exactly known but may refer to the arms of Thomas Cranley, Chancellor of the University of Oxford in 1390. Two dioceses of the Church of England use the three crowns emblem; Ely (gules three ducal coronets two over one or) and Bristol (sable three crowns arranged in pale or, similar to the city of Hull). The first corporate coat of arms was granted in 1439 to the Drapers' Company in London with three triple crowns. Three crowns also form the logo of Coutts, the London based private bankers, but in this case the design comprises one crown at the top, with two below.
Шотландия қару қоймасында
Грант кланы бастығының елтаңбасында қызыл фонға (гуль, үш ежелгі тәж алтын) үш алтын тәж бейнеленген. Алғашқы жазбаларда көк фонға (лазурь, үш тәж алтын) үш алтын тәж болғандығы тіркелген. Грант гербі 1765 жылы клан жерінде құрылған Спейдегі Грантаун қаласының гербіне негіз болды. Артур кланының (немесе МакАртур кланының) бастығының елтаңбасында көк түсте үш алтын тәж қолданылады (лазурь, үш антик тәж алтын).
The coat of arms of the chief of Clan Grant displays the three gold crowns on a red background (gules, three ancient crowns or). Earlier it is recorded to have been three gold crowns on a blue background (azure, three crowns or). The Grant arms formed the basis of the arms of the burgh of Grantown on Spey, which was founded on the clan's land in 1765. The coat of arms of the chief of Clan Arthur (or Clan MacArthur) uses the three gold crowns on blue (azure, three antique crowns or).
Испания қару қоймасында
Көк түсті дизайнмен бейнеленген үш алтын тәж Испанияның Валенсия қауымдастығындағы Бурриана қаласының гербінде бейнеленген, бірақ Coutts & Co компаниясының гербіндегідей екінің үстінде екі емес, бірінің үстінде екі тәж орналасқан. Бұл тәждер 1901 жылы Испанияның регенті, Мария Кристина Австрия қалаға қала мәртебесін бергенін және үш рет тәж кигенін көрсетеді.
The three gold crowns on blue design appears on the coat of arms of the Spanish city of Burriana in the Valencian Community, but, like Coutts & Co, is arranged one over two instead of two over one. The crowns here refer to the fact that in 1901, the Queen Regent of Spain, Maria Christina of Austria, gave the town the title of city, and was crowned three times.
Қазіргі заманғы сауда белгілерінде
Үш тәжді символды Chrysler 1960 жылдары New Yorker моделінің кейбір нұсқаларында пайдаланған. Бұл символ марканың ең жоғары деңгейдегі моделін білдіріп, көліктің артқы жағында қатар, ал алдыңғы жағында бірінің үстіне бірін қойып орналастырылған. 1980 және 1990 жылдары Broderbund Software осы символдың стилденген түрін қолданды.
A symbol with three crowns was used by Chrysler on some of its New Yorker models in the 1960s. A symbol for the marque's top model, the crowns were placed in a row on the vehicle rear and over each other in the front. During the 1980s and 1990s, Broderbund Software used a stylised variant of the symbol.