Кіріспе

Жалғанды жоққа шығармайтын мәлімдеме – бұл алғаш естігенде қандай да бір айыптаманың немесе күдіктің тікелей, нақты және күмәндісіз жоққа шығарылғандай көрінетін, бірақ мұқият талдағанда мүлдем жоққа шығарылмайтыны анықталатын мәлімдеме. Сондықтан, егер айыптама шын болса, ол ашық түрде жалған болып табылмайды. Бұл сөздердің өзі шын болғанымен, жалған әсер беру үшін қолданылатын жағдай. Мұндай әрекеттің өтірік саналып саналмайтынын анықтау этикада ұзақ жылдар бойы талқыланып келе жатқан мәселе. Ұлыбританияның "Санди Таймс" газеті мұны "көбінесе саясаткердің журналистің хабарын жоққа шығаратын, бірақ оның шын болу мүмкіндігін ашық қалдыратын ресми мәлімдеме" деп сипаттайды.

Сөз тіркесінің шығу тегі мен тарихы

Вашингтон Пост редакторы Бен Брэдли "сұрақтарға Овалдық кабинеттен берілген жауаптардың қашаңдауын сипаттау үшін "жоққа шығармайтын жоққа шығару" деген фразаны ойлап тапқан деп есептеледі". Бұл фраза Уотергейт дауы кезінде Боб Вудвард пен Карл Бернштейннің 1974 жылы жарық көрген "Президенттің барлық адамы" кітабында, сол кездегі Бас прокурор Джон Н. Митчеллдің қашаңдау мәлімдемелері мен екіұшты жоққа шығаруларына сілтеме жасап, кеңінен танымал болды. Уильям Голдманның 1976 жылғы фильмге бейімделу сценарийі Бен Брэдлидің аузынан осы фразаны шығарып, оны драмалық мақсатта пайдаланды. Брэдли кейіпкері Ақ үйден шыққан бірнеше хабарламаны қарап, "Барлығы жоққа шығармайтын жоққа шығарулар. Біз бұзылғанбыз, жігіттер, олар біздің бұрын таза болғандығымызға күмәнданады, бірақ оқиғаның жалған екенін айтпайды" деп түсіндіреді. Кейін Брэдли оқиғаның дұрыстығына алаңдап, журналистерге "Маған бұл жоққа шығармайтын жоққа шығару сияқты естілмеді. Сіз қателесіп қалдыңыз ба?" деп сұрайды. Бірақ басқа редакторлар газеттің позициясынан бас тартуын ұсынса, Брэдли "Біз өзіміздің оқиғамыздың артында тұрамыз" деп жазады, оны "Менің жоққа шығармайтын жоққа шығаруым" деп атайды; содан кейін ол "Жоқ, жігіттердің жағында тұрамыз" деп қосады. 1976 жылғы газет мақаласындағы Олимпиадалық шенеуніктің қан допингі туралы мәлімдемесі "жоққа шығармайтын жоққа шығару, Уотергейт жоққа шығаруы" деп сипатталды, ал 2003 жылғы Рон Зиглердің мансабына жасалған бағалау оны "жоққа шығармайтын жоққа шығарушы" деп атады және оның Ақ үйдің баспасөз хатшысы лауазымын "Алиса ғажайыптар еліндегі" дәуірде "жоққа шығармайтын жоққа шығару" деп танылған ресми қашаңдаудың пайда болған ортасы деп сипаттады.

Тони Блэр

Келесі мысал, BBC "жасырын жоқ деу" деп сипаттаған, 1997 жылы, жалпы сайлауға дейін британдық "Evening Standard" газетіне берген сұхбатында Тони Блэр тарапынан келтірілді. Сұрақ: "Еңбек партиясы жоғары білім үшін оқу ақысын енгізе ме?" Блэрдің жауабы: "Еңбек партиясы жоғары білім үшін оқу ақысын енгізуді жоспарлап отырған жоқ." Жоспар жоқ дегеніміз оқу ақысы болмайды дегенді білдірмейді, тіпті оларды енгізу ниеті де болмаған болуы мүмкін, тек осы жоспар әлі бекітілмегендігін ғана көрсетеді. Еңбек партиясы 2001 жылғы сайлау манифестінде де осы екіұшты тілді қолданды: "Біз 'қосымша' төлемдерді енгізбейміз және оларды болдырмау үшін заң қабылдадық." Университеттердегі оқу ақысы 3000 фунт стерлингке дейін көтерілуі келесі 2005 жылғы сайлау алдында мақұлданды, бірақ 2006 жылы іске асырылды. Сондықтан британдық үкімет 2001 жылғы манифесттің тек 2005 жылғы сайлауға дейінгі кезеңге ғана жарамды екенін түсіндірді.