Кіріспе

1797–1802 жылдарғы Солтүстік Италиядағы француз клиенттік мемлекеті. Цизальпин Республикасының институттары Франциядағы институттармен өте ұқсас болды. Оның алғашқы конституциясы 1797 жылдың 8 шілдесінде қабылданды және 1795 жылғы француз конституциясына негізделген. (Мантуя), Панаро (Модена), Кростоло (Реджио), Рено (Болонья), Бассо По (Феррара), Рубиконе (Форли). Жергілікті директориялардың құрамы үш адамға дейін азайтылды, ал 3000 мен 10000 тұрғыны бар коммуналар таратылды. Труве жаңа Директорияны тағайындады, оның өкілеттіктері күшейтілді, сондай-ақ екі кеңестен тұратын жаңа парламент құрылды: Анзиани ("Ақсақалдар") және Джуниори ("Жастар"). Бірінші кеңес 40 сайланған мүшеден және бұрынғы директорлардан құралды. Екінші кеңесте 80 мүше болды. Келесі күзде француз генералы Гийом Мари Энн Бруннің жасаған төңкеріс әрекеті 17 Фримайр (7 желтоқсан) күні француз директориясы тарапынан жоққа шығарылды.

Достық туралы шарт

Ресми түрде Цизальпин Республикасы Франциямен одақтас тәуелсіз мемлекет болды, бірақ одақ шарты жаңа республиканың Францияға бағынуын бекітті. Француздар, шындығында, жергілікті полицияны бақылауға алып, Республиканың қаржысына күтілетін 25 000 француздан тұратын әскерді қалдырды. Цизальпин Республикасынан сондай-ақ француз жорықтарына қатысу үшін 35 000 сарбаздық әскер құру талап етілді. 1798 жылдың 4 наурызында Директория осы шартты ратификациялау үшін Ұлы Кеңеске ұсынды. Кеңес шарттармен келіспей, шешім қабылдауды кейінге қалдырды, бірақ ақырында француз генералы Бертье кеңес мүшелерін келісімге мәжбүр етті. Алайда, Ақсақалдар жаңа мемлекеттің сұралған мекемелерді қаржылай қамтамасыз ете алмайтынына байланысты бастапқыда одан бас тартты. Бертье әскери үкімет орнатумен қорқытты, бірақ кейін генерал Брунемен ауыстырылды. Соңғысы кейбір Ақсақалдар мен жастарды ауыстырғаннан кейін 8 маусымда шартқа қол қоюға қол жеткізді.

Швейцариямен қарым-қатынасы

Альп тауларының оңтүстігіндегі итальян тілінде сөйлейтін швейцариялық аумақтарды аннексиялауға Цизальпин үкіметінің бірнеше әрекеттері Швейцария Конфедерациясымен қарым-қатынасты шиеленістірді. Цизальпин республикасы Үш лигадан Валтеллинаны және Кампионе д'Италияны тартып алып, оларды өзіне қосты. 1797 жылы Цизальпиннің Луганоны күтпеген шабуылмен басып алуға жасаған әрекеті сәтсіз аяқталды.

Екінші республика

1799 жылы сәуірде Франция екінші коалициядан жеңілгеннен кейін республиканы генерал Суворовтың орыс және австриялық әскерлері басып алды, олар Мантуан графы Луиджи Кокастелли басқаратын уақытша императорлық комиссияны тағайындады. Олар француздар Маренго шайқасында жеңіске жеткенге бірнеше күн бұрын, 1800 жылдың 30 мамырында ғана республиканы тастап кетті. Наполеон 15 Prairial, VIII жыл (4 маусым 1800) күні Цизальпин республикасын қайта құрды. 28 Prairial (17 маусым) күні бірінші консул тоғыз мүшеден тұратын Үкіметтің ерекше комиссиясын және заң шығарушы Консультаны тағайындады: атқарушы және заң шығарушы институттардың соңғы тізімі 5 Messidor (24 маусым) күні жарияланды. 16 Messidor (6 шілде) күні австриялық оккупация кезінде шығарылған барлық актілер күштен шығарылып, үш түсті ту қайта орнатылды. Наполеонның жаңа жеңістері оған Солтүстік Италиядағы саяси жағдайды тұрақтандыруға мүмкіндік берді. 3 Vendémiaire, IX жыл (25 қыркүйек) күні Ерекше комиссияның өкілеттіктері Франция консулдығының институтын көрсететін үш мүшеден – Джован Баттиста Соммарива, Сигисмондо Руга және Франческо Висконтиден – тұратын Үкімет комитетіне шоғырландырылды. 21 Vendémiaire (13 қазан) күні Сардиния королі Карл Эммануэль IV Пьемонт мәселесін реттеу үшін бейбіт келісімге қол қоюдан бас тартқандықтан, Наполеон Новараны республикаға қосуға бұйрық берді, осылайша республиканың батыс шекарасын Тичино өзенінен Сезия өзеніне жылжытты. Австрияның капитуляциясынан және 9 ақпан 1801 жылы Луневиль шартына қол қойылғаннан кейін республиканың аумағы шығысқа қарай кеңейтілді, бұл Киелі Рим империясымен шекараны Адиже өзені бойында орналастырды, бұл Campo Formio-да келісілген ерекшеліктерсіз болды. 23 Floréal (13 мамыр) күні республика аумағы 12 департаментке бөлінді, Агоня (Новара) қосылды, Ларио қайта құрылды және Адда е Оглио таратылды. 21 Brumaire, X жыл (12 қараша) күні Лионда Ерекше Цизальпин Консультасы шақырылды. 1802 жылдың қаңтар айында Консульта мемлекеттің атын Италия Республикасы деп өзгертуге шешім қабылдады, ал Наполеон Таллеранның кеңесі бойынша 24 қаңтарда өзін президент етіп сайлады. Екі күннен кейін Николас Андре Монсьоның ресми түрде есте сақтаған оқиғасында Бонапарт Лиондағы Тринити колледжінде Мюрат, Бертье, Луи Бонапарт, Хортенза және Жозефин де Боарнаидың қатысуымен жиналған көрнекті тұлғалардың Италия Республикасын жариялауын естіді. 21 Pluviôse (10 ақпан) күні Миланда Соммарива мен Руга жаңа конституциялық үкіметті жариялады. Сол күні Григориан күнтізбесі қайта орнатылды.