9 ғасырдағы ирландиялық Жаңа Өсиет кітабының қолжазбасы
Book of Armagh
9 ғасырдағы ирландиялық Жаңа Өсиет кітабы – Армағ кітабы. Әулие Патрик туралы ескі мәтіндер, көне ирландия тілінің үлгілері, жазушы Фердомнахтың еңбегі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
9 ғасырдағы ирландиялық Жаңа Өсиеттің көшірмесі
9th century Irish New Testament copy
Армаг кітабы немесе Кодекс Ардмаханус (ар немесе 61) (Leabhar Ard Mhacha), сондай-ақ Патриктің қаноны және Liber Ar(d)machanus деп белгілі, негізінен латын тілінде жазылған 9 ғасырға жататын ирландиялық әсем безенділген қолжазба. Ол Дублин Тринити колледжі кітапханасында (MS 52) сақталады. Бұл құжат қасиетті Патрикке қатысты алғашқы мәтіндерді және ескі ирланд тілінің сақталған ең көне үлгілерін қамтиды, сонымен қатар Жаңа Өсиеттің дерлік толық көшірмесін қамтитын аралдық шіркеуде жасалған ең ерте қолжазбалардың бірі болып ерекше құндылыққа ие.
The Book of Armagh or Codex Ardmachanus (ar or 61) (Leabhar Ard Mhacha), also known as the Canon of Patrick and the Liber Ar(d)machanus, is a 9th century Irish illuminated manuscript written mainly in Latin. It is held by the Library of Trinity College Dublin (MS 52). The document is valuable for containing early texts relating to St Patrick and some of the oldest surviving specimens of Old Irish, and for being one of the earliest manuscripts produced by an insular church to contain a near complete copy of the New Testament.
Тарих
Бұл қолжазба бір кездері Әулие Патрикке тиесілі деп есептелген және кем дегенде оның бір бөлігі оның қолынан шыққан. Алайда, зерттеулер көрсеткендей, қолжазбаның ең көне бөлігі Армагтық Фердомнах (845 немесе 846 жылы қайтыс болған) атты жазушының еңбегі екені анықталды. Фердомнах кітаптың бірінші бөлігін 807 немесе 808 жылы Патриктің мұрагері (комарба) Торбах, Армаг аббаты үшін жазды. Оған тағы екі көшіруші көмектескен. Орта ғасырлық Ирландия халқы бұл қолжазбаны өте жоғары бағалаған. Бахал Ису, яки Исаның таяғымен бірге, ол Армаг архиепископының лауазымының екі символының бірі болды. Кітапты сақтау маңызды лауазым болды және ол MacMoyre әулетінде мұрагерлік болып сақталды. Ол 17 ғасырдың соңына дейін Арма графтығындағы Уайткроссқа жақын Баллимоер елді мекенінде Макмоер әулетінің қолында болды. Оның соңғы мұрагерлік сақтаушысы Флоренс МакМойер болды. 1707 жылы ол Лурганның Браунлоу әулетіне өтті. 1853 жылға дейін Браунлоу әулетінің иелігінде болды, содан кейін ирландтық антиквар, доктор Уильям Ривске сатылды. 1853 жылы Ривс кітапты Армаг архиепископы Джон Джордж де ла Пуаре Бересфордқа сатты, ол оны Дублин Троица колледжіне сыйлады, онда оны Троица колледжі кітапханасының Digital Collections порталы арқылы онлайн оқуға болады.
The manuscript was once reputed to have belonged to St. Patrick and, at least in part, to be a product of his hand. Research has determined, however, that the earliest part of the manuscript was the work of a scribe named Ferdomnach of Armagh (died 845 or 846). Ferdomnach wrote the first part of the book in 807 or 808, for Patrick's heir (comarba) Torbach, abbot of Armagh. Two other scribes are known to have assisted him. The people of medieval Ireland placed a great value on this manuscript. Along with the Bachal Isu, or Staff of Jesus, it was one of the two symbols of the office for the Archbishop of Armagh. The custodianship of the book was an important office that eventually became hereditary in the MacMoyre family. It remained in the hands of the MacMoyre family in the townland of Ballymoyer near Whitecross, County Armagh until the late 17th century. Its last hereditary keeper was Florence MacMoyer. By 1707 it was in the possession of the Brownlow family of Lurgan. It remained in the Brownlow family until 1853 when it was sold to the Irish antiquary, Dr William Reeves. In 1853, Reeves sold the Book to John George de la Poer Beresford, Archbishop of Armagh, who presented it to Trinity College, Dublin, where it can be read online from the Digital Collections portal of the Trinity College library.
Қолжазба
Кітаптың өлшемдері көрсетілген. Мәтін екі бағанға бөлініп, жіңішке, ұшты инсуляр минускул әріптерімен жазылған. Қолжазбада төрт миниатюра бар, олардың әрқайсысы төрт Евангелисттің белгісін бейнелейді. Кейбір әріптер қызыл, сары, жасыл немесе қара түспен боялған. Қолжазба XV ғасырға жататын, өрнектелген былғары сөмкемен байланысты.
The book measures The text is written in two columns in a fine pointed insular minuscule. The manuscript contains four miniatures, one each of the four Evangelists' symbols. Some of the letters have been colored red, yellow, green, or black. The manuscript is associated with a tooled leather satchel, believed to date from the fifteenth century.
Жарықтандыру
Қолжазбада үш толық беттік сурет және әдеттегі арал стилінде безендірілген бірнеше әріпбас әрпі бар. 32v-бетте төрт Евангелисттің белгілері сиямен салынған бөлімдерде көрсетілген, ал Иоаннның бүркіті Димма кітабындағы бүркітке ұқсайды. Басқа жерлерде сары, қызыл, көк және жасыл түстер қолданылған.
The manuscript has three full page drawings, and a number of decorated initials in typical Insular style. Folio 32v shows the four Evangelists' symbols in compartments in ink, the eagle of John resembling that of the Book of Dimma. Elsewhere yellow, red, blue and green are used.
Кездесу
Қолжазбаның жасы туралы мәліметтерді алғашқы болып 1846 жылы Чарльз Грейвс анықтаған. Ол жартылай өшірілген колофондардан кітапты жазған Фердомнах жазушысының және кітапты тапсырыс берген Торбах епископының есімдерін оқыған. «Төрт мастердің жылнамасы» бойынша Торбах 808 жылы, ал Фердомнах 847 жылы қайтыс болған. Торбах 807 жылы епископ болып тағайындалып, 808 жылы қайтыс болғандықтан, қолжазба осы шамада жазылған болуы керек. Айынықса, Грейвс жазуды жақсырақ көру үшін химиялық ерітінді қолданған, нәтижесінде жазушы мен епископқа қатысты жазулар енді оқылмайтын болды.
The dating of the manuscript goes back to Rev. Charles Graves, who deciphered in 1846 from partially erased colophons the name of the scribe Ferdomnach and the bishop Torbach who ordered the Book. According to the Annals of the Four Masters Torbach died in 808 and Ferdomnach in 847. As Torbach became bishop in 807 and died in 808 the manuscript must have been written around this time. Unfortunately to make the writing better visible Graves used a chemical solution and this had the effect that the writing related to the scribe and bishop is not readable any more.
Жаңа Келісім материалдары
Сондай-ақ, бұл қолжазбада "Вулгатаға" негізделген, бірақ аралдық мәтіндерге тән өзгешеліктері бар Жаңа Өсиеттің маңызды бөлімдері кездеседі. Бұған қоса, Пауылдың хаттарына кіріспелер (олардың көпшілігі Пелагийге жатады), Евсевийдің канондық тізімдері және Иеронимнің Папа Дамаске жазған хаты да қосылған.
The manuscript also includes significant portions of the New Testament, based on the Vulgate, but with variations characteristic of insular texts. In addition, prefatory matter including prefaces to Paul's Epistles (most of which are by Pelagius), the Canon Tables of Eusebius, and the Letter of Jerome to Pope Damasus are included.
Мартиннің өмірі
Қолжазба Сулпиций Северийдің Тур қаласының әйісi Мартиннің өмiрi туралы жазбасымен аяқталады.
The manuscript closes with the Life of St. Martin of Tours by Sulpicius Severus.