Кіріспе

Жатырды хирургиялық жолмен алу

Гистерэктомия – жатыр мен жатыр мойнының хирургиялық жолмен алынуы. Супрацервикалды гистерэктомия – жатырдың алынуы, жатыр мойны сақталады. Бұл процедуралар жұмыртқалық бездерді (оофоректомия), фаллопий түтікшелерін (сальпингектомия) және басқа да айналасындағы құрылымдарды алып тастауды да қамти алады. "Жартылай" немесе "толық" гистерэктомия терминдері – гистерэктомия кезінде оофоректомияның қосылуын немесе алынып тасталуын дұрыс сипаттамайтын қарапайым терминдер. Бұл процедураларды әдетте гинеколог жүргізеді. Жатырды алып тастау пациентті бала туу мүмкіндігінен айырады (жұмыртқалық бездер мен фаллопий түтікшелерін алып тастау да солай) және хирургиялық тәуекелдермен қатар ұзақ мерзімді әсерлері бар, сондықтан операция әдетте басқа емдеу опциялары болмағанда немесе сәтсіз аяқталғанда ғана ұсынылады. АҚШ-та бұл кесарево тілігінен кейін екінші орында тұратын ең көп таралған гинекологиялық хирургиялық процедура. Шамамен 68 пайызы эндометриоз, етеккірдің бұзылуы және жатыр фиброидтары сияқты жағдайларға байланысты жасалған.

Медициналық қолданыстар

Гистерэктомия – күрделі хирургиялық шара, оның тәуекелдері мен пайдасы бар. Ол гормоналдық тепе-теңдікке және пациенттердің жалпы денсаулығына әсер етеді. Осы себепті, гистерэктомия жатыр/репродуктивтік жүйенің ауыр және емдеуге келмейтін жағдайларын емдеу үшін, дәрі-дәрмектер немесе басқа хирургиялық әдістер қолданылғаннан кейін, әдетте соңғы шара ретінде ұсынылады. Гистерэктомияны қажет етудің басқа да себептері болуы мүмкін. Мұндай жағдайлар мен/немесе көрсеткіштеріне мыналар жатады, бірақ олармен шектелмейді: Эндометриоз: жатыр қуысының сыртында жатыр қабығының өсуі. Бұл дұрыс емес тіндің өсуі ауырсыну мен қан кетуге алып келуі мүмкін. Аденомиоз: эндометриоздың бір түрі, онда жатыр қабығы жатыр қабырғасының бұлшық қабатына еніп, кейде одан өтеді. Бұл жатыр қабырғасын қалыңдатады және ауырсыну мен қан кетуге себеп болуы мүмкін. Көп мөлшерде менструальді қан кету: бір аптадан астам уақытқа созылатын, ретсіз немесе шамадан тыс қан кету. Бұл қалыпты өмір сапасын бұзады және одан да ауыр жағдайдың белгісі болуы мүмкін. Жатыр фиброидтары: жатыр қабырғасындағы қатерсіз ісіктер. Бұл бұлшықеттік қатерсіз ісіктер жеке немесе топтасып өсіп, қатты ауырсыну мен қан кетуді тудыруы мүмкін. Жатырдың төмен түсуі: жатырдың әлсіреген немесе созылған кіші таз бұлшық еттері салдарынан төмен түсуі, ауыр жағдайларда жатырдың кіндік қуысынан шығып кетуіне әкелуі мүмкін. Репродуктивтік жүйедегі қатерлі ісіктің алдын алу: әсіресе, отбасы тарихында репродуктивтік жүйедегі қатерлі ісіктер (әсіресе BRCA1 немесе BRCA2 мутациясымен байланысты сүт безінің қатерлі ісігі) болған жағдайда немесе осындай қатерлі ісіктен кейін қалпына келтіру кезінде. Гинекологиялық қатерлі ісік: гистерэктомияның түріне байланысты, эндометрийдің, жатыр мойнының немесе жатырдың қатерлі ісігін емдеуге немесе оның алдын алуға көмектеседі. Жұмыртқа безінің қатерлі ісігін алдын алу немесе емдеу үшін аналық безді алып тастау қажет болуы мүмкін. Трансгендер (транс) еркектердің өзін-өзі растауы: гендерлік дискомфортты жеңілдетуге, болашақтағы гинекологиялық проблемалардың алдын алуға және жаңа заңды гендерлік құжаттар алуға көмектеседі. Дамудың ауыр кемістіктері: бұл емдеу ең жақсы жағдайда даулы. АҚШ-та даму кемістіктеріне байланысты стерилизация жасаудың нақты жағдайлары штаттық Жоғарғы соттарда пациенттің конституциялық және жалпы құқықтарын бұзу деп табылған. Босанғаннан кейін: ауыр жағдайда, плацента превиасы (босану арнасының үстінде немесе ішінде орналасқан плацента) немесе плацента перкретасы (жатыр қабырғасына еніп, басқа органдарға бекінген плацента) жағдайында плацентаны алып тастау үшін, сондай-ақ шектен тыс акушерлік қан кету жағдайында соңғы шара ретінде. Созылмалы кіші таз аймағының ауруы: аурудың себебін анықтауға тырысу керек, бірақ оның себебі белгісіз болуы мүмкін.

Қауіп-қатерлер мен жағымсыз әсерлер

1995 жылы операциядан кейін 40 күн ішіндегі қысқа мерзімді өлім-жітім көрсеткіші, егер операция жақсы ұрықтық себептерге байланысты жасалса, 1000-ға 0,38 жағдайды құрады. Хирургиялық асқынуларға қатысты тәуекелдер: фиброидтардың болуы, жас (қантамырлы жамбас аймағында қан кету қаупінің жоғары болуы және жатырдың үлкейюі), жатыр қан кетуінің бұзылуы және босану тарихы. Жүктілікке, қатерлі ісіктерге немесе басқа да асқынуларға байланысты операция жасалғанда өлім-жітім көрсеткіші бірнеше есе артады. Барлық жағдайлардағы өлімге ұзақ мерзімді әсері салыстырмалы түрде аз. 45 жасқа дейінгі әйелдерде ұзақ мерзімді өлім-жітім көрсеткіші айтарлықтай жоғары, бұл гистерэктомия мен профилактикалық овариэктомияның гормоналды жанама әсерлерінен туындайды деп саналады. Бұл әсер менопаузаға дейінгі әйелдерге ғана тән емес; тіпті менопаузаға енген әйелдерде де овариэктомиядан кейін ұзақ мерзімді өмір сүру көрсеткіші төмендегені байқалды. Гистерэктомиядан кейін әйелдердің шамамен 35%-ы 2 жыл ішінде тағы бір байланысты операциядан өтеді. Несеп жолдарының зақымдануы жиі кездеседі және вагинальді гистерэктомияның 1000 жағдайына 0,2, ал абдоминальді гистерэктомияның 1000 жағдайына 1,3 шамасында кездеседі. Зақымдану көбінесе инфундибулопельвикалық байламға жақын дистальді уретерде немесе уретер жатыр артериясының астынан өтетін жерде, көбінесе қан кетуді тоқтату үшін соқыр қысым және лигатура қолдану нәтижесінде пайда болады.

Қайтару

Ауруханада жату ішкі операция жасалған жағдайда 3-5 күн немесе одан да көпке созылуы мүмкін, ал вагинальды немесе лапароскопиялық көмекпен жасалған вагинальды операциялар үшін 1-2 күн (бірақ, мүмкін, одан да ұзақ) аралығында болады. Американдық акушерлік-гинекологиялық колледжі процедурадан кейін алғашқы 6 апта бойы вагинаға ештеңе енгізбеуді ұсынады (тампон қолдануды немесе жыныстық қатынас жасауды қоса алғанда).

Қалайсыз овуляция және ертеректе жұмыртқалық жетіспеушілік

Бір немесе екі жұмыртқаны алып тастау, жұмыртқаларды сақтап қалу мақсатымен жасалған гистерэктомиялардың көптеген жағдайларында кездеседі. Мұның себебі гистерэктомиядан кейін жұмыртқаларға қан ағынының бұзылуы немесе жатырдың эндокриндік кері байланысының жойылуы болуы мүмкін деп саналады. Қалған жұмыртқалардың функциясы шамамен 40% жағдайда айтарлықтай нашарлайды, соның салдарынан кейбіреулері гормонды алмастыру терапиясын қабылдауға мәжбүр болады. Күтпегендей, эндометрийді жою процедурасы, көбінесе гистерэктомияға балама ретінде қарастырылатын процедура, да ұқсас, бірақ аздап әлсіз әсерге ие болып шықты. Гистерэктомиядан кейін көптеген әйелдерде қатесіз жұмыртқа кисталары пайда болады.

Жыныстық өмірге әсері және таз ауруы

Жағымды себептермен гистерэктомия жасалғаннан кейін көптеген пациенттер жыныстық өмір мен жамбас аймағындағы аурудың жақсарғанын хабарлайды. Аз ғана пациенттер жыныстық өмірдің нашарлауы және басқа да мәселелерге тап болады. Егер гистерэктомия қатерлі ісіктерге байланысты жасалса, жағдай мүлдем басқаша болады; мұндай операция көбінесе күрделірек болып, айқын қосымша әсерлерге алып келеді. Созылмалы жамбас аймағындағы ауруға байланысты гистерэктомия жасаған пациенттердің бір бөлігі операциядан кейін де жамбас аймағындағы аурудан зарда көреді және диспареуния (ауыр жыныстық қатынас) дамиды.

Ертерек климакст және оның әсерлері

Жұмыртқалық бездер алынып тасталғанда эстроген деңгейі күрт төмендейді, соның салдарынан эстрогеннің жүрек-қан тамырлар және сүйек жүйесіне тигізетін қорғау әсері жойылады. Бұл жағдай көбінесе "хирургиялық менопауза" деп аталады, бірақ ол табиғи менопаузадан едәуір өзгеше; біріншісі – денеге күрт гормондық соққы болып келеді, ол қызу ұстау сияқты менопауза белгілерінің жылдам пайда болуына себептейді, ал екіншісі – гормон деңгейінің жылдар бойы біртіндеп төмендеуі, жатыр сақталып, жұмыртқалық бездер етеккір тоқтағаннан кейін де гормондар өндіре алады. Бір зерттеуде 50 жасқа дейін гистерэктомия жасаған әйелдерде жүрек-қан тамыр ауруларының даму қаупі айтарлықтай жоғары екені көрсетілді. 50 жастан кейін процедура жасаған әйелдерде мұндай байланыс байқалған жоқ. Қауіп жұмыртқалық бездер алынғанда жоғарылайды, бірақ олар сақталған жағдайда да көзге түседі. Басқа бірнеше зерттеулер гистерэктомияның остеопорозбен (сүйек тығыздығының төмендеуі) және сүйек сынуының көбеюімен байланысты екенін анықтады. Бұл эстрогеннің кальций алмасуға тигізетін реттеуші әсерімен түсіндіріледі, ал менопаузадан кейін эстроген деңгейінің төмендеуі кальцийдің шамадан тыс жоғалуына алып келіп, сүйек тінінің жұқаруына себеп болуы мүмкін. Гистерэктомия сонымен қатар жүрек ауруларының және сүйек әлсіреуінің жоғарылауымен де байланысты. Екі жұмыртқалық безі де алынған гистерэктомиядан өткен әйелдерде тестостерон деңгейі, әдетте, ешқандай безі алынбаған әйелдерге қарағанда төмен болады. Әйелдердегі тестостерон деңгейінің төмендеуі бойдың кішіреюін болжайды, бұл сүйек тығыздығының төмендеуі салдарынан болуы мүмкін, ал әйелдердегі тестостерон деңгейінің жоғарылауы жыныстық құштарлықтың күшеюімен байланысты. 45 жасқа дейін жұмыртқалық бездерді алып тастау неврологиялық және психикалық аурулардан өлім-жітімнің бес есеге артуымен байланысты.

Несепті ұстамау және аналық пролапс

Несепті ұстамау және қынаптың төмен түсуі операциядан көп уақыт өткен соң жиі кездесетін, жақсы белгілі жағымсыз салдарлар болып табылады. Әдетте, осы асқынулар операциядан кейін 10–20 жылдан соң дамиды. Осы себепті нақты сандар белгісіз, ал тәуекел факторлары жеткілікті зерттелмеген. Хирургиялық техниканың таңдалуының қандай да бір әсері бар-жоғы да белгісіз. Гистерэктомиядан кейін 20 жыл ішінде несепті ұстамау қаупі шамамен екі есеге артады деп бағаланады. Ұзақ мерзімді бір зерттеу гистерэктомиядан кейін несепті стресстік ұстамауды түзету үшін жасалатын операция қаупі 2,4 есе жоғары екенін көрсетті. Қынаптың төмен түсуі қаупі вагинальды босанулардың санына, босанудың қиындығына және босану түріне байланысты. Жалпы алғанда, гистерэктомиядан кейін осы жағдайдың жиілігі шамамен екі есеге көбейеді.

Адгезияның пайда болуы және ішектің бұзылуы

Гистеректомиядан кейін операциялық жабысулардың пайда болуы ерекше тәуекел тудырады, себебі кең көлемде тіндерді бөлу қажеттілігі және гистеректомия жарақатының ішкі ағзалардың ауырлық күшіне тәуелді болып табылатын шанағының ең төменгі бөлігінде орналасуына байланысты, ішек тізбегі оңайға түсіп қалуы мүмкін. Бір шолуда, лапароскопиялық емес толық іш гистеректомиясында ішек жабысуларынан туындаған жұқа ішек обструкциясының көрсеткіші 15,6% болса, лапароскопиялық гистеректомияда 0,0% құрады.

Жара инфекциясы

Жара инфекциясы іш қуысы гистерэктомиясы жағдайында шамамен 3% жағдайда кездеседі. Қауіп факторына семіздік, қант диабеті, иммуножеткіліксіздік, жүйелік кортикостероидтерді қабылдау, темекі шегу, жарада қан жиналу және хориоамнионит және кіші таз қабыну ауруы сияқты алдын ала бар инфекциялар жатады. Мұндай жара инфекциялары көбінесе кесік абсцесі немесе жараның целлюлиті түрінде дамиды. Әдетте, екеуі де эритемаға себеп болады, бірақ гнойлы шығарылым тек кесік абсцесінде ғана байқалады. Гистерэктомиядан кейін кесік абсцесін емдеудің ұсынылатын тәсілі – кесіп, дренаж жасау, содан кейін жара бетін жұқа марлямен жабу және стерильді таңу. Таңуды күніне кем дегенде екі рет ауыстырып, жараны физиологиялық сарысумен шаю керек. Сонымен қатар, MRSA қаупі болған жағдайда стафилококктар мен стрептококктарға қарсы әсер ететін антибиотик, әсіресе ванкомицин қолдану ұсынылады.

Басқа сирек кездесетін проблемалар

Гистерэктомия сирек кездесетін бүйрек клеткалы карциноманың пайда болу қаупін арттыруы мүмкін. Бұл қауіп әсіресе жас әйелдерде айқын байқалады, ал вагинальды жолмен жасалған гистерэктомиядан кейін қауіп төмендеді. Гормоналды әсерлер немесе зәр жолдарының зақымдануы мүмкін түсіндірмелер ретінде қарастырылды. Кейбір жағдайларда бүйрек клеткалы карцинома, диагнозы қойылмаған тұқым қуалайтын лейомиоматоз және бүйрек клеткалы карцинома синдромының көрінісі болуы мүмкін. Егер жатырды жұмырларды алып тастамайынша алып тастаса, операцияға дейін жатырға түспеген ұрықтандыру салдарынан сирек жағдайларда жатырдан тыс жүктілікке әкелуі мүмкін. Екі жағдай анықталып, Blackwell Journal of Obstetrics and Gynecology журналында жарияланды; ал қосымша медициналық әдебиеттерде 20-дан астам жағдай талқыланды. Өте сирек жағдайларда, гистерэктомиядан кейін жыныстық қатынас кезінде жұқа ішектің вагина арқылы шығуы (эвисцерация) болуы мүмкін. Вагина манжеті – жатырдың жоғары жағынан жабысқан вагинаның бөлігі. Бұл сирек кездесетін асқыну, ол ашылып, жұқа ішектің вагинаға түсуіне мүмкіндік беруі мүмкін.

Қатты қан кету

Левоноргестрелдік жатыр ішіндегі құрылғылар дисфункционалды жатыр қан кетуін (ДЖҚК) немесе меноррагияны бақылауда жоғары тиімді және кез келген хирургиялық араласымдардан бұрын қарастырылуы тиіс. Меноррагия (көп немесе қалыптан тыс етеккір қан кетуі) эндометрий абляциясымен де емделуі мүмкін, бұл жатырдың ішкі қабатын жылу, механикалық әдіс немесе радиожиілікті абляция арқылы жоятын амбулаториялық процедура. Эндометрий абляциясы ДЖҚК-і бар пациенттердің 90 пайызында ай сайынғы қан кетуді күрт азайтады немесе тоқтатуға мүмкіндік береді. Жатырдың тым қалың ішкі қабаты немесе жатыр фиброидтары бар пациенттерде бұл тиімді емес.

Жатырша миомасы

Левоноргестрелдік жатыр ішіндегі құрылғылар етеккір қан ағынын шектеуде және басқа да белгілерді жақсартуда жоғары тиімді. Жағымсыз әсерлер көбінесе өте жеңіл болады, себебі левоноргестрел (прогестин) төмен концентрацияда жергілікті түрде бөлінеді. Қазіргі уақытта левоноргестрелдік спиральдер жатыр миомасы бар әйелдерге жақсы симптомдық жеңілдету беретіндігіне көптеген дәлелдер бар. Жатыр миомасын алып тастап, жатырды «миомэктомия» деп аталатын процедура арқылы қайта жаңартуға болады. Миомэктомия ашық тілік арқылы, лапароскопиялық жолмен немесе қынап арқылы (гистероскопия) жасалуы мүмкін. Жатыр артериясын эмболизациялау (ЖАЭ) – жатыр миомасын емдеу үшін азай инвазивті процедура. Жергілікті анестезия астында катетер жамбас артериясына енгізіліп, рентген бақылауымен жатыр артериясына жеткізіледі. Қанның осы артериялар арқылы ағуын тоқтату үшін микросфералар немесе поливинил спирті (ПВС) материалынан тұратын масса (эмбол) жатыр артерияларына жіберіледі. Қанмен қамтамасыз етудің шектелуі көбінесе миомалардың айтарлықтай кішіреюіне және қан кетудің күшті болу бейіміне әкеледі. 2012 жылғы Кохрейн шолуы гистерэктомия мен ЖАЭ-ні салыстырғанда екі процедураның да айқын артықшылығы жоқ екенін көрсетті. ЖАЭ ауруханада жату уақытының қысқаруымен және күнделікті әрекетке оралудың жылдамдығымен байланысты болса да, ол кейіннен шағын асқынулардың жоғары тәуекелімен де байланысты. Маңызды асқынулар тұрғысынан ЖАЭ мен гистерэктомия арасында ешқандай айырмашылық болған жоқ. Жатыр миомасын магниттік-резонанстық басқарылған фокусты ультрадыбыс (МРФҰ) деп аталатын инвазивті емес процедура арқылы алып тастауға болады.

Аналық пролапс

Пролапс жатырды алып тастамай-ақ хирургиялық жолмен түзетуге болады. Кіші кеңсе бұлшық еттерін күшейтуге және пролапстың нашаруын болдырмауға көмектесетін бірнеше стратегия бар. Оларға "кегель жаттығулары", вагинальды пессарий, ішек қышымын жеңілдету, салмақты бақылау және ауыр заттарды көтеру кезінде абай болу сияқтылар кіреді, бірақ олармен ғана шектелмейді.

Техника

Гистерэктомия әртүрлі жолмен орындалуы мүмкін. Ең ежелгі белгілі әдіс - вагинальдық гистерэктомия. Алғашқы жоспарланған гистерэктомияны Ганновер армиясының бас хирургы Конрад Лангенбек жасаған, бірақ б.з.б. 50 жылға дейін пролапс үшін вагинальдық гистерэктомия жазбалары сақталған. Бірінші құрсақ гистерэктомиясын Эфраим Макдауэлл жасады. Ол 1809 жылы бес баласы бар анаға, ас үй үстелінде үлкен жұмыртқа безі ісігі болғандықтан осы процедураны орындады. Қазіргі медицинада лапароскопиялық вагинальдық (кішкентай құрсақ тілімі арқылы қосымша құралдар өтетін, кіндікке жақын немесе кіндікте) және толық лапароскопиялық техникалар әзірленді.

Ішек гистерэктомиясы

АҚШ-та көптеген гистерэктомиялар лапаротомия (қарын қуысының кесігі, лапароскопиядан айырмашылығы) арқылы жасалады. Құрсақ қабырғасы арқылы, әдетте, кіндік сүйегінің үстінде, адамның төменгі жамбасының жоғарғы шаш сызығына мүмкіндігінше жақын, кесарев тілігіне ұқсас көлденең (Пфанненштиль) кесігі жасалады. Бұл техника дәрігерлерге көбелек мүшелеріне ең толық қол жеткізуге мүмкіндік береді және көбінесе көбелек мүшелердің барлық кешенін алып тастау үшін қолданылады. Ашық гистерэктомиядан кейін жазылу мерзімі 4-6 аптаға созылады, кейде құрсақ қабырғасын кесу қажеттігіне байланысты одан да ұзаққа соғуы мүмкін. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл әдістің ең үлкен мәселесі инфекциялар болды, бірақ инфекция деңгейі қатаң бақылауда және қазіргі медициналық тәжірибеде маңызды мәселе болып табылмайды. Ашық гистерэктомия құрсақ қуысын толық зерттеуге және күрделі операцияларды орындауға ең тиімді мүмкіндік береді. Вагинальды және лапароскопиялық вагинальды техникалар жетілдірілгенге дейін, толық емес гистерэктомия жасаудың жалғыз жолы осы болды, ал қазіргі кезде вагинальды жол көп жағдайда артықшылықты таңдау болып табылады.

Вагиналды гистерэктомия

Вагинальды гистерэктомия толығымен қынап арқылы жасалады және ішкі операцияға қарағанда анық артықшылықтары бар, мысалы, азаматтардың саны аз, ауруханада жату мерзімі қысқа және жазылу уақыты тез. Құрсақ гистерэктомиясы – ең көп қолданылатын әдіс, ол кесаров тілімінен кейін, қатерлі ісік болған жағдайда, асқынулар күтілгенде немесе хирургиялық зерттеу қажет болғанда қолданылады.

Лапароскопиялық көмекпен вагиналды гистерэктомия

1970 және 1980 жылдары лапароскопиялық техникалардың дамуымен "лапароскопиялық көмекпен жасалатын вагиналды гистерэктомия" (LAVH) гинекологтар арасында кең танымалдылыққа ие болды, себебі ол абдоминалдық процедураға қарағанда аз инвазивті және операциядан кейінгі жазылу уақыты едәуір жылдам. Бұл әдіс вагиналды процедураға қарағанда жақсы зерттеуге және аздап күрделірек хирургиялық араласындарға мүмкіндік береді. LAVH лапароскопиямен басталады және жатырдың (жартылай бездерімен немесе оларсыз) соңғы шығарылуы вагиналды канал арқылы аяқталады. Осылайша, LAVH – бұл толық гистерэктомия; жатыр мойны жатырмен бірге алынады. Егер жатыр мойны да жатырмен бірге алынса, вагинаның жоғарғы бөлігі тігіледі және вагиналды манжет деп аталады.

Лапароскопиялық көмекпен өтетін жатыр жоғарғы жамбас жоғарғы жамбасының гистерэктомиясы

Кейіннен "лапароскопиялық көмекпен жасалатын жатырдың мойнынан жоғары бөлігін алып тастау" (LASH) әдісі жатырды мойнынан айырмай, оны алып тастау үшін жасалды. Бұл әдісте морцелятор қолданылады, ол жатырды кішкентай бөліктерге бөліп, оларды лапароскопиялық порттар арқылы іш қуысынан шығаруға мүмкіндік береді.

Лапароскопиялық жалпы гистерэктомия

Толық лапароскопиялық гистерэктомия (TLH) 90-шы жылдардың басында Нью-Йорк штатында Прабхат К. Алувалиямен әзірленген. TLH құрсақ қуысы арқылы лапароскоптарды ғана пайдалана отырып жасалады, әдетте жатыр манипуляторымен жатырдың жоғарғы бөлігінен басталады. Барлық жатыр ұзын, жіңішке құралдар арқылы "порттар" арқылы оның тіркелістерінен толығымен ажыратылады. Содан кейін алынып тасталатын барлық тіндер кішкентай іштік тілгілер арқылы шығарылады.

Басқа әдістер

Суперцервикальды (субтоталды) лапароскопиялық гистерэктомия (ЛСГ) толық лапароскопиялық операцияға ұқсас орындалады, бірақ жатыр жатыр мойны мен денесі арасында ампутацияланады. Екі портты лапароскопия – 5 мм орталық сызықты екі кіші кесу арқылы жасалатын лапароскопиялық хирургияның бір түрі: жатыр екі порт арқылы бөлініп, қынап арқылы алынады. "Роботтық гистерэктомия" – хирургқа дәлдікпен басқаруға және үш өлшемді ұлғайтылған көруге мүмкіндік беретін арнайы қашықтан басқарылатын құралдарды қолданатын лапароскопиялық хирургияның бір түрі.

Америка Құрама Штаттары

Гистерэктомия – АҚШ-та әйелдер арасында екінші ең көп таралған үлкен хирургиялық операция (біріншісі – кесарево қимасы). 1980-ші және 1990-шы жылдары бұл статистика кейбір тұтынушылар құқығын қорғау ұйымдарының алаңдаушылығын тудырды, медициналық қауымдастық үшін қызығушылық оянды және 1982 жылы Нора У. Коффи құрған Гистерэктомия жөніндегі білім беру ресурстары мен қызметтер (HERS) қоры сияқты хабардар таңдауды қолдайтын ұйымдардың құрылуына әкелді. Ұлттық денсаулық сақтау статистикасы орталығының мәліметтері бойынша, 2004 жылы жасалған 617 мың гистерэктомияның 73 пайызы жұмыртқалық бездерді хирургиялық жолмен алып тастаумен бірге жүргізілді. Қазіргі уақытта АҚШ-та осы процедурадан өткен әйелдердің саны шамамен 22 миллионға жетеді. Олардың шамамен 68 пайызы эндометриоз, етеккірдің бұзылуы және жатыр фибромасы сияқты қатерлі емес жағдайларға байланысты жасалған. Соңғы деректерге сәйкес, АҚШ-тың барлық штаттарында гистерэктомия жасау көрсеткіштері төмендеген. 2010 жылдан 2013 жылға дейін гистерэктомия саны 12 пайызға азайды, сонымен қатар гистерэктомияның түрлері де азырақ инвазивті болып келеді, бұл лапароскопиялық процедуралардың 17 пайызға өсуімен расталады.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда әр 5 әйелдің 1-і 60 жасқа дейін гистерэктомия жасау мүмкіндігі бар, және гистерэктомия жасалған жағдайлардың шамамен 20%-да жұмыртқалық бездер де алынып тасталады.

Германия

Германияда гистерэктомиялардың саны көп жылдар бойы тұрақты болып келеді. 2006 жылы 149 456 гистерэктомия орындалды. Олардың 126 743-і (84,8%) пациенттерге сәтті көмектесті және ешқандай қиындықсыз аяқталды. 40-тан 49 жасқа дейінгі әйелдер гистерэктомиялардың 50 пайызын, ал 50-ден 59 жасқа дейінгі әйелдер 20 пайызын құрады. 2007 жылы гистерэктомиялардың саны 138 164-ке дейін азайды. Соңғы жылдары лапароскоптық немесе лапароскоптық көмекпен жасалатын гистерэктомия техникасы ерекше маңызға ие болды.

Дания

Данияда 1980-1990 жылдары гистерэктомиялар саны 38 пайызға азайды. 1988 жылы 100 000 әйелге 173 осындай операция жасалса, 1998 жылы бұл көрсеткіш 107-ге дейін төмендеді. Сол кезеңде құрсақ арқылы жасалатын жатыр мойнынан жоғары гистерэктомиялардың үлесі 7,5 пайыздан 41 пайызға дейін өсті. Осы жылдар ішінде барлығы 67 096 әйел гистерэктомиядан өтті.