Кіріспе

5 категориядағы Атлантикалық дауыл

1780 жылғы Ұлы дауыл – Атлантикалық дауылдардың ең қасіреттісі және Батыс жарты шардағы ең қасіретті тропикалық циклон. 10 қазан мен 16 қазан аралығында аралдардан өткен дауыл салдарынан Кіші Антиль аралдарында шамамен 22 000 адам қаза тапты. Дауылдың жолы мен күші туралы нақты мәліметтер белгісіз, себебі Атлантикалық дауылдардың ресми дерекқоры тек 1851 жылға дейін сақталады. Америка революциясы кезінде болған бұл дауыл аймақты бақылау үшін күрескен британдық флотқа ауыр зиян келтірді, бұл Атлантикадағы британдықтардың бақылауын әлсіретті. Кейін дауыл Пуэрто-Рико маңынан өтіп, Испанияның шығыс бөлігін шарпып, жағалауға жақын жерлерде үлкен бұзылыстарға себеп болды. Соңында ол солтүстік-шығысқа бұрылып, 20 қазанда Атлантикалық Канаданың оңтүстік-шығысында соңғы рет байқалды. Ұлы дауылдан туған қазалар саны Атлантикалық дауылдардың көптеген онжылдықтарындағы жалпы қазалар санын асып түседі. Бұл көрсеткіш екінші ең қауіпті Атлантикалық дауыл – Митч дауылдан әлдеқайда жоғары, оның көрсеткіштері көбінесе дәлірек болып табылады. Бұл дауыл 1780 жылғы Атлантикалық дауылды маусымның бір бөлігі болды, қазан айында тағы екі қасіретті дауыл болды. 19 қазанда Ұлыбританияның Шығыс Флорида провинциясында (қазіргі Флориданың солтүстік-шығыс бөлігі) қатты жел мен су тасқыны тіркелді. NOAA қызметкерлері Кристофер У. Ландси мен Аль Сандрик бұл дауылдың провинцияға бұрын ойлағаннан гөрі жақын өткен болуы мүмкін екенін жазады. Сондай-ақ, Кариб теңізінің батысындағы дауылдың күшеюі де қарастырылды. Деректердің жетіспеуіне байланысты Ұлы дауылдың нақты жолы белгісіз.

Әсері

Құрбандықтар саны 22 000-нан 28 500-ға дейін бағаланып, Атлантика мұхитындағы дауылдар аймағының тарихындағы ең көп өлімге алып келген дауылға айналды. 9 қазанның кешкі уақытында жаңбырмен бірге дауыл аралға әсер етуін бастады. 10 қазан күні түстен кейін сағат 16:00-ге қарай шығанақтағы кемелер тұғырларын жыртып, толық күші кешкі сағат 18:00 шамасында сезілді. Дауыл қатты желдерді тудырды, олар соншалықты қатты болды ki, адамдар өз дауыстарын естімей қалды. Дауыл Барбадос аралындағы ағаштардың қабығын толығымен жұлып алып, бірде-бір ағаш та қалдырмады.

Испания аралдары

Пуэрто-Риконың оңтүстігінде, негізінен Кабо-Рохо және Лахас қалаларында ауыр зақымдар тіркелді. Сондай-ақ, Санто-Доминго генерал-капитанының шығыс аймағында да елеулі зақымдар болды.

Француз теңіз флотының шығындары

Америка Тәуелсіздік соғысына қатысқан 40 француз кемесі Мартиника маңында дауыл кезінде қирады. Бірнеше жүз сарбаз және шамамен 9000 азамат қаза тапты; алайда француз әскерінің жоғалтуы – тек "Юнон" фрегаты ғана болды. 1953 жылы АҚШ Ауа райы бюросы (қазіргі Ұлттық ауа райы қызметі) 1978 жылға дейін дауылдарға әйел есімдерін қоя бастады, содан кейін атау құқығы Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымға берілгеннен кейін екі жыныстың да есімдері қолданыла бастады. Дегенмен, Пуэрто-Рикода дауылдарды әулиелердің есімдерімен атау 1960 жылы ғана тоқтатылды; ресми әйел есімімен және бейресми әулие есімімен аталған екі ғана циклон болды: "Бетси" (Санта-Клара, 12 тамыз 1956 ж.) және "Донна" (Сан-Лоренцо, 5 қыркүйек 1960 ж.).