Кіріспе

Мэн аралы парламентінің Жоғарғы палатасы

Заң шығарушы кеңес – Мэн аралының заң шығарушы органы Тинуалдтың жоғарғы палатасы болып табылады. "LegCo" деген қысқарту жиі қолданылады. Ол он бір мүшеден тұрады (MLC):
Сегіз мүше Сайлау палатасы тарапынан сайланады.
Үш ресми мүше:
Тинуалд президенті, сонымен қатар Заң шығарушы кеңестің ресми президенті (шешу дауысы)
Содор және Мэн епископы
Мэн аралының бас прокуроры (дауыс беру құқығы жоқ).

Тарихи тұрғыдан алғанда, сайланған MLC-лердің көпшілігі немесе барлығы бұрынғы MHK-лар болған, бірақ қазір бұл практика көбінесе азайды немесе тоқтатылды. Бұрын, вице-губернатор Заң шығарушы кеңеске және Тинуалд сотына (Кеңес пен Кілттер палатасының бірлескен отырысы) төрағалық еткен. Алайда, қазір Тинуалдтың президенті, ол Тинуалдтың бүкіл құрамымен бес жылға сайланады, Заң шығарушы кеңестің ресми президенті болып табылады және Заң шығарушы кеңеске де, Тинуалд сотына да төрағалық етеді, бірақ вице-губернатор Тинуалд күнінде жылына бір рет төрағалық етеді. Сонымен қатар, Англия шіркеуінің Содор және Мэн епископы мен бас прокурор Заң шығарушы кеңесте орын алады. Епископ дауыс беретін мүше, бас прокурор дауыс бермейтін мүше, ал президент шешу дауысына ие. Көбінесе Кеңес жаңа заңдарды бастамайды; көбінесе ол Кілттер палатасынан келетін заң жобаларын қарастырады. Дегенмен, заң шығаруды Кеңес бастауы мүмкін: соңғы мысал – 2017 жылғы Теңдік туралы заң.

Сайлау әдісі

МКК-ны Кис палатасының мүшелері бес жылға сайлайды. Бір мезгілде төрт МКК зейнетке шығады, сосын төрт жаңа МКК сайланады. МКК кем дегенде 21 жаста болуы керек және Мэн аралының тұрғыны болуы тиіс. Тарихи тұрғыдан алғанда, сайлау рәсімі қиын болды, ал соңғы жылдары кейбір жағдайларда сайлау көптеген дауыс беруді қажет етті, ол апталар немесе тіпті айлар бойы созылды. Алайда, МКК сайлауға қатысты Кис палатасының Тұрақты Ережелері 2017 жылғы 4 сәуірде өзгертілді, ал Кис палатасының спикері 2017 жылдың маусым айында тиісті нұсқаулық жазбасын шығарды. 2018 жылы бір ғана дауыс беру қажет болды, бірақ кейбіреулер мүшелерге кандидаттардың тым көп санына дауыс беруге мүмкіндік бергеніне наразылық білдірді (бір мүше 15 кандидаттың 13-іне, ал тағы біреуі 11-іне дауыс берді). 2020 жылғы 28 қаңтарда, 2020 жылғы МКК сайлауына дейін, МХК-ның бос орындар санынан артық кандидаттарға дауыс беруіне тыйым салатын ұсыныс енгізілді, бірақ ол қабылданбады. 2020 жылы тағы да бір ғана дауыс беру қажет болды, және мүшелер әрқайсысы орташа есеппен 4 кандидатқа дауыс берді. 2023 жылы да бір ғана дауыс беру қажет болды, және мүшелер әрқайсысы орташа есеппен 5 кандидатқа дауыс берді.

2016 жылғы "Тайнвальд" қызметінің шолуы

Көптеген жылдар бойы Тинуалдтың жұмыс істеуі, әсіресе Заңнамалық кеңестің құрамы, сайлау әдісі және функциялары туралы көп пікірталас болды. Бұрын Заңнамалық кеңестің құрамына қатысты бірнеше реформалар жасалды, олар төменде баяндалған. 2016 жылы Лорд Лисванеден Тинуалдтың жұмыс істеуін қарап шығу сұралды. Оның ұсыныстарының ішінде:

Заңнамалық кеңестің мүшелері тікелей сайланбауы керек, олардың орнына тәуелсіз Тағайындау комиссиясы Кілттер палатасына ұсынуы тиіс. Ешқандай отырған МХК депутаты ұсынылмауы керек. Заңнамалық кеңес салық салу және қаржы бөлу мәселелері бойынша дауыс бермеуі керек. МКК мүшелері тек ерекше жағдайларда ғана министр бола алады. Епископ Заңнамалық кеңестің дауыс беру құқығы бар мүшесі ретінде өз қызметін жалғастыруы керек. Дегенмен, осы ұсыныстарды іске асыруға көбінесе шаралар қабылданбады.

Бұрынғы мүшелігі

Аты Лауазымы Қызмет мерзімі Алмастырған Роберт Патерсон Содор және Мэн епископы 2008–2016 Грэм Пол Ноулз Стивен Хардинг QC Бас прокурор 2011–2013 Джон Корлетт Алан Кроу Таңдалған мүше 1998–2002 Брайан Бартон Таңдалған мүше 2007–2015 Леонард Сингер Дадли Батт Таңдалған мүше 2005–2015 Доминик Делани Алекс Дауни Таңдалған мүше 2005–2015 Рэй Книветон Фил Брэйдуд Таңдалған мүше 2010–2015 Джордж Вафт Тони Уайлд Таңдалған мүше 2011–2017 Клэр Кристиан Дэвид Каллистер Таңдалған мүше 2008–2013 Пэм Кроу Эдмунд Лоуэй Таңдалған мүше 1982–2013 Джордж Суэйлс Леонард Сингер Таңдалған мүше 2003–2006 Алан Кроу Артур Кристиан Луфт Бас прокурор 1972–1974 Лей Таңдалған мүше 1988–1998 Иан Андерсон Джон Уильям Коррин Бас прокурор 1974–1980 Артур Луфт Томас Уильям Кейн QC Бас прокурор 1980–1993 Джек Коррин Майкл Керруиш QC Бас прокурор 1993–1998 Уильям Кейн Джон Корлетт QC Бас прокурор 1998–2011 Майкл Керруиш Грэм Ноулз Содор және Мэн епископы 2003–2008 Ноэль Джонс Дональд Геллинг Таңдалған мүше 2002–2007 Норман Рэдклифф Клиффорд Ирвинг Таңдалған мүше 1987–1995 Мэтти Уорд Ноэль Крингл Тинвальд президенті 2000–2011 Сэр Чарльз Керруиш Сэр Чарльз Керруиш Тинвальд президенті 1990–2000 Иан Андерсон Иан Андерсон Таңдалған мүше 1982–1988 Джефф Креллин Заң шығару кеңесінің президенті 1988–1990 Джек Нивисон Таңдалған мүше 1990–1993 Джек Нивисон Таңдалған мүше 1962–1980 Альфред Тир Заң шығару кеңесінің президенті 1980–1988 Құрметті J. Кьюли Архидекон 1912–1919 Сирил Хьюз Геймс Бас викарий 1906–1919 Джозеф Квалтроу Таңдалған мүше 1919–1933 Джозеф Каннингем Таңдалған мүше 1919–1924 R C Кейн Таңдалған мүше 1919–1924 Джозеф Каннингем Джон Роберт Керруиш Таңдалған мүше 1919–1924 Уильям Саутвард Таңдалған мүше 1919–1943 Джордж Дринквотер Губернатордың өкілі 1919–1920 Ричард Бартон Квирк Губернатордың өкілі 1919–1942 Сэр Джон Болтон Тағайындалған мүше 1962–1970 Джон Креллин Таңдалған мүше 1971–1979 Генри Николлс G C Гейл Таңдалған мүше 1964–1966 Эван Фаррант Ффинло Коркилл Таңдалған мүше 1966–1974 G C Гейл Майор Джеффри Креллин Таңдалған мүше 1975–1982 Норман Кроу OBE JP Таңдалған мүше 1970–1978 Сесил Макфи Капитан Джон Креллин OBE MC JP Тағайындалған мүше 1943–1962 Дэниел Тир Бетти Хансон Таңдалған мүше 1982–1988 Альфред Симкокс MBE Роберт Керруиш Таңдалған мүше 1970–1985 Виктор Книле Таңдалған мүше 1974–1981 Хьюберт Рэдклифф Рой Макдональд Таңдалған мүше 1978–1985 Норман Кроу Сесил Макфи 1962–1971 Алек Мур Таңдалған мүше 1979–1985 Уильям Е. Куэйл Генри Николлс Таңдалған мүше 1958–1970 Джозеф Каллистер Уильям Е. Куэйл Таңдалған мүше 1970–1978 Вилли Квирк Таңдалған мүше 1987–1993 Доктор Эдгар Манн Норман Рэдклифф Таңдалған мүше 1985–2002 Рой Макдональд Перси Рэдклифф Таңдалған мүше 1980–1985 Сэр Джон Болтон Альфред Симкокс MBE Таңдалған мүше 1974–1982 Ффинло Коркилл Джордж Суэйлс Таңдалған мүше 1982–1982 Виктор Книле Мэттью Уорд Таңдалған мүше 1985–1987 Алек Мур Артур Атвелл Содор және Мэн епископы 1983–1988 Вернон Николлс Ноэль Джонс Содор және Мэн епископы 1989–2003 Артур Атвелл Вернон Николлс Содор және Мэн епископы 1973–1983 Джордж Мур Бірінші Димстер 1969–1974 Сэр Ральф Стивенсон GCMG CP JP Тағайындалған мүше 1955–1970 Уильям Уотсон Кристиан 1848–1867 Пастор Уильям Кристиан 1883–1887 Уильям Квирк 1887–1893 Уильям Андерсон Бас қабылдаушы 1894–1909 Джон Коуэлл Бас қабылдаушы 1909–1919 Уильям АндерсонДжон Голди Таубман Тағайындалған мүшесі 1921–1924 Джордж ДрингуотерЭдвард КаллистерТаңдалған мүшесі 1921–1931 Джон Роберт КерруишДжон КлукасТағайындалған мүшесі 1924–1928 Джон Голди ТаубманФрэнк ДаглишТаңдалған мүшесі1931–1946 Эдвард Каллистер Чарльз Гилл Таңдалған мүшесі 1934–1954 Артур Круколл Артур Круколл Таңдалған мүшесі 1934–1935 Джозеф Квальтрау Джозеф Каллистер Таңдалған мүшесі 1946–1958 Эван Фаррант Таңдалған мүшесі 1954–1964 Хьюберт Рэдклифф 1963–1974

1961 жылғы реформа

Сайланған мүшелердің саны төрттен беске дейін арттырылды.

1971 жылғы реформа

1971 жылғы Мэн аралы Конституциясы туралы заң Бас прокурордың дауыс беру құқығын жойды және ол енді кворумды құруға қатыспады.