Екінші дүниежүзілік соғысының батыр шпионы Кристина Скарбек

Кіріспе

Польшалық Екінші дүниежүзілік соғыс шпионы (1908–1952) Мария Кристина Янина Скарбек, ( /k//r//ɪ//s//t//iː//n//ə// //s//k//ɑːr//b//ɛ//k/; 1 мамыр 1908 – 15 маусым 1952), сондай-ақ Кристин Гранвилл ретінде белгілі, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияның арнайы операциялар тобының (SOE) поляк агенті болды. Ол нацистік оккупацияланған Польша мен Франциядағы барлау және жауынгерлік әрекеттердегі батылдығымен танымал болды. 2012 жылы өзін Скарбекті білген аз қалған адамдардың бірі деп сипаттаған журналист Алистер Хорн оны "батылдардың ең батылы" деп атады. SOE-нің барлаушысы Вера Аткинс Скарбекті "өте батыл, өте тартымды, бірақ жалғыз және өзінің заңдарымен өмір сүретін" деп сипаттады. Ол 1940 жылдың шілдесінде SOE құрылғанға дейін бірнеше ай бұрын Ұлыбританияның агенты болды. Ол Ұлыбританияның соғыс кезіндегі алғашқы әйел агенты және ең ұзақ қызмет еткен әйел агенты болды. Оның тапқырлығы мен жетістіктері ұйымның нацистік оккупацияланған елдерде агенттер ретінде көбірек әйелдерді жұмысқа алу туралы шешім қабылдауына ықпал етті. 1941 жылы ол Кристин Гранвилл деген атпен жұмыс істей бастады, ол 1946 жылдың желтоқсанында Ұлыбритания азаматы ретінде азаматтығын алғаннан кейін заңды түрде қабылдады. Скарбектің ең танымал ерлігі – SOE агенттері Фрэнсис Каммаертс пен Ксан Филдингті неміс түрмесінен босатуды қамтамасыз ету болды. Ол Франциядағы Динь-ле-Бендегі Гестапо командирімен (өзінің қауіпсіздігіне қарамастан) кездесіп, өзінің британдық агент екенін айтып, оны SOE агенттерін босатуға қауіп-қорқытулар, жалғандықтар және екі миллион франк көлеміндегі пара арқылы көндірді. Бұл оқиға Ұлыбритания телешоуының соңғы эпизодында көркемделіп көрсетілген. Скарбек көбінесе Ұлыбританияның "ең сәнді шпионы" немесе "Черчилльдің сүйікті шпионы" деп сипатталады. Ол 1952 жылы Лондонда махаббатқа құмар және қабылдамаған күйеуінің қолынан қаза тапты, ол кейіннен дарға асылды.

Ерте өмір

Крыстина Скарбек 1908 жылы Варшавада дүниеге келді. Ол рим-католик граф Ежи Скарбек пен Стефанияның (құрметті есімі Голдфедер) екінші баласы еді. 1899 жылдың желтоқсан айының соңында Стефанияға үйленген Ежи Скарбек әйелінің құдайы (оның әкесі банкир болған) ақшасын қарыздарын өтеуге және сәнді өмір салтын жалғастыруға пайдаланды. Оның танымал туыстарының ішінде түрме реформаторы Фредерик Скарбек және АҚШ армиясының генералдарының бірі Влодзимеж Крыжановский болды. Скарбек Венгрия регенті адмирал Миклош Хортипен алыс туыс еді, себебі Львовтан шыққан туысы Хортидің туысына үйленген. Кристина әкесінен атқа отыруды ұнатып, әйелдерге тәндей келмей, ерлерше отырып мініп үйренді. Ол сондай-ақ Польшаның оңтүстігіндегі Татра тауларындағы Закопанеге сапарлағанда шебер шаңғышы болды. Отбасының жылқы шаруашылығында ол Анджей Коверскимен танысты, оның әкесі оны он жасар Кристинамен ойнау үшін әкеліп, олар екеуі ауыл шаруашылығы мәселелерін талқылаған. 1920 жылдары отбасының қаржылық жағдайы нашарлап, олар ауылдық меншіктерінен бас тартып, Варшаваға көшуге мәжбүр болды. 1930 жылы, 22 жасында граф Ежи қайтыс болды. Голдфедерлердің қаржылық империясы дерлік толығымен құлап, жесір қалған графиня Стефанияны күтіп бағуға жеткілікті ақша болмады. Анасына көмектеспеу үшін Кристина Fiat автосалонында жұмыс істеді, бірақ көп ұзамай автомобиль түтінінен ауырып, жұмыстан кетуге мәжбүр болды. Бастапқыда, оның кеуде рентгеніндегі көлеңкелерге қарап, ол әкесінің қайтыс болуына себеп болған туберкулезден зардап шегіп отыр деп ойлады. Ол жұмыс берушісінің сақтандыру компаниясынан өтемақы алып, дәрігерлердің кеңесі бойынша мүмкіндігінше көбірек таза ауада болуға тырысты. Ол көп уақытын Татра тауларында серуендеп, шаңғымен жүруге арнады. 1930 жылы ол "Мисс Польша" сұлулық конкурсында екінші орын алды. 1930 жылдың 21 сәуірінде ол Варшавадағы рухани семинария шіркеуінде жас кәсіпкер Густав Гетлихке тұрмысқа шықты. Олар бір-біріне үйлеспеді және көп ұзамай некелері ажырасып кетті. Кейінірек болған махаббат оқиғасы жас жігіттің анасы кедей ажырасып кеткен әйелді болашақ келіні ретінде қарастырудан бас тартқандықтан нәтижесіз аяқталды. Бір күні ол Закопанеде шаңғыдан бақылауын жоғалтып, Джержи Гижицкий оның жолына шығып, құламайын деп тоқтатып құтқарды. Гижицкий Каменец-Подольскиде (бұрын Польша, сол кезде Совет Одағы) бай отбасынан шыққан. Он төрт жасында ол әкесімен ұрысып, үйінен қашып, АҚШ-та ковбой және алтын іздеуші болып жұмыс істеді. Кейін ол жазушы болып, кітаптары мен мақалалары үшін материал іздеп әлемді аралап жүрді. Ол Африканы жақсы білді және бір күні сонда қайта оралуды үміттенеді. Екеуі 1938 жылдың 2 қарашасында Варшавадағы Евангелиелік реформат шіркеуінде үйленді. Кейін ол Гижицкий туралы былай деді: "Ол мені көп жыл бойы Свенгалидей басқарды, сондықтан мен оны мүлдем тастап кете алмаймын деп ол ешқашан сенбеді".

Krystyna Skarbek was born in 1908 in Warsaw, the second child of Count Jerzy Skarbek, a Roman Catholic, and Stefania (née Goldfeder), the daughter of a wealthy assimilated Jewish family. Marrying Stefania in late December 1899, Jerzy Skarbek used his wife's dowry (her father was a banker) to pay his debts and continue his lavish lifestyle. Notable relations included Fryderyk Skarbek, prison reformer, and Włodzimierz Krzyżanowski, United States Union general. Skarbek was distantly related to the Hungarian regent, Admiral Miklós Horthy, as a cousin from the Lwów side of the family had married a relative of Horthy. Krystyna took after her father and his liking for riding horses, which she sat astride rather than side saddle as was usual for women. She also became an expert skier during visits to Zakopane in the Tatra mountains of southern Poland. At the family stables, she met Andrzej Kowerski, whose father had brought him over to play with ten year old Krystyna while he and her father discussed agricultural matters. The 1920s left the family in straitened financial circumstances, and they had to give up their country estate and move to Warsaw. In 1930, when she was 22, Count Jerzy died. The Goldfeder financial empire had almost completely collapsed, and there was barely enough money to support the widowed Countess Stefania. Krystyna, not wishing to be a burden to her mother, worked at a Fiat car dealership, but soon became ill from automobile fumes and had to give up the job. At first she was thought, on the basis of shadows on her chest x rays, to be suffering from tuberculosis, which had killed her father. She received compensation from her employer's insurance company and took her physicians' advice to lead as much of an open air life as she could. She began spending a great deal of time hiking and skiing the Tatra Mountains. In 1930, she was a runner up in the Miss Poland beauty contest. On 21 April 1930, she married a young businessman, Gustaw Gettlich, at the Spiritual Seminary Church in Warsaw. They proved incompatible, and the marriage soon ended without rancour. A subsequent love affair came to naught when the young man's mother refused to consider the penniless divorcée as a potential daughter in law. One day, she lost control on a Zakopane ski slope and was saved by Jerzy Giżycki, who stepped into her path and stopped her descent. Giżycki came from a wealthy family in Kamieniec Podolski (formerly Poland, at the time the Soviet Union). At fourteen, he had quarrelled with his father, run away from home, and worked in the United States as a cowboy and gold prospector. He eventually became an author and travelled the world in search of material for his books and articles. He knew Africa well and hoped one day to return there. The two were married on 2 November 1938 at the Evangelical Reformed Church in Warsaw. She later said of Giżycki: "He was my Svengali for so many years that he would never believe that I could ever leave him for good."

Лондон

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, олар кемемен Лондонға аттанды және 1939 жылдың 6 қазанында жетті. Скарбек ортақ жауға қарсы күресте қызмет етуге ниеттенді, бірақ британдық билік бастапқыда қызығушылық танытпады. Ақырында, журналист Фредерик Август Войт сияқты таныстары оны құпия барлау қызметіне (SIS) ұсынды. Ол туралы алғашқы мәліметтер 1939 жылдың желтоқсан айында SIS-те тіркелді. Ол "ұлы Польша патриоты, шебер шаңғышы және өте тәуекелшіл" және "толыққанды батыр" деп сипатталды.

Венгрия мен Польша

Лондоннан, енді британдық агент болған Скарбек, Будапештке (Мажарстан) сапар шегіп, 1939 жылдың 21 желтоқсанында келді. Мажарстан әлі Екінші дүниежүзілік соғысқа қатыспаған, бірақ нацистік Германияға қарай бейімделген. Скарбектің Мажарстандағы жасыру себебі – журналист екендігі. Ол поляк Олимпиадалық шаңғышысы Ян Марузарзды, скандинавиялық шаңғышы Станислав Марузарздың інісін, қар жамылған Татра таулары арқылы нацистер басып алған Польшаға сүйемелдеуге көндірді. Варшаваға келген соң, ол анасынан Польшадан кетуін өтінді. Стефания Скарбек бас тартты; ол Варшавада қалып, кішкентай балаларға француз тілін оқытуын жалғастыруға бекінді. 1942 жылдың қаңтар айында Стефанияны немістер еврей ретінде тұтқындап, Варшаваның Павиак түрмесіне қамады. Бұл түрме 19-ғасырдың ортасында Скарбектің ұлы атасы Фредерик Скарбекпен, түрме реформаторы және Фредерик Шопеннің куәгерімен, Шопеннің әкесі француз тілінде сабақ берген. 1940 жылдың ақпанында Польшаға қайта келген Скарбектің бір оқиғасы, оккупацияланған отанындағы жұмысының қауіп-қатеріне куәлік етеді. Варшавадағы бір кафеде танысы: "Крыстина! Кристана Скарбек! Сен не істеп жүрсің? Сен шетелге кеткеніңді естідік!" – деп дауыстады. Скарбек өзінің аты осы екенін жоққа шығарғанда, әйелге сену қиын болды. Күдіктің күшін азайту үшін Скарбек кафеден бірден шықпады. Мажарстанда Скарбек Анджей Коверскимен кездесті (1912–1988), енді поляк армиясының офицері, кейіннен британдық "Эндрю Кеннеди" әскери лақабын алған. Скарбек оны бала кезінде таныған, ал соғысқа дейін Закопанеде қысқа уақыт кездескен. Соғысқа дейінгі аң ауы кезінде аяғының бір бөлігін жоғалтқан Коверски енді поляк және басқа одақтас әскери қызметкерлерді эвакуациялап, барлау ақпаратын жинап жүрді. Скарбек Варшавадан Будапештке барлау есебін жеткізетін поляк курьерлерінің жүйесін ұйымдастыруға көмектесті. Коверскидің (Кеннедидің) туысы Людвик Попиел 35 үлгісіндегі поляк танкке қарсы мылтығын, оны тасымалдауды жеңілдету үшін ұңғысы мен оқпанды кесіп, контрабандалық жолмен өткізді. Скарбек оны бір уақыт Будапешттегі пәтерінде жасырды. Бірақ, ол соғыс кезінде одақтастармен қолданылмады, себебі жобалар мен техникалық сипаттамалары соғыс басталғанда әдейі жойылды және кері инженерия жасауға уақыт болмады. Бірақ, жаудан алынған мылтықтарды немістер мен итальяндықтар қолданды. MI6 сұрауы бойынша, ол Коверскимен бірге Румыния және Германиямен шектес аймақтардағы барлық теміржол, автомобиль және өзен жолдарына қадағалау ұйымдастырды. Ол Румынияның Плоешти мұнай кендерінен Германияға мұнай тасымалдау туралы ақпарат бергені үшін мақталады. 1940 жылы Скарбек Польша мен Мажарстан арасында үздіксіз сапар шекті. 1941 жылдың қаңтарында Будапештте, ол Коверскимен бірге мажар полициясымен тұтқындалғанда және Гестапомен қамалып, сұраққа алынғанда өзінің шеберлігін көрсетті. Ол тілін қанға айналғанша тістеп, өкпе туберкулезінің белгілерін жасады, ал дәрігер оған соңғы сатыдағы туберкулез диагнозын қойды. Немістер оларды босатты, бірақ жұбайларды полиция қадағалап, олар Германияның одақтасы Мажарстаннан қашуға шешім қабылдады.

From London Skarbek, now a British agent, journeyed to Budapest, Hungary, arriving on 21 December 1939. Hungary was not yet a participant in World War II, but was leaning toward Nazi Germany. Skarbek's cover story for her presence in Hungary was that she was a journalist. She persuaded Polish Olympic skier Jan Marusarz, brother of Nordic skier Stanisław Marusarz, to escort her across the snow covered Tatra Mountains into Nazi occupied Poland. Arriving in Warsaw, she pleaded vainly with her mother to leave Poland. Stefania Skarbek refused; she was determined to stay in Warsaw to continue teaching French to small children. In January 1942, Stefania was arrested by the Germans as a Jew and disappeared into Warsaw's Pawiak prison. The prison had been designed in the mid 19th century by Skarbek's great great uncle Fryderyk Skarbek, a prison reformer and Frédéric Chopin's godfather, who had been tutored in the French language by Chopin's father. An incident that probably dates to Skarbek's first visit back to Poland in February 1940 illustrates the hazards she faced while working in her occupied homeland. At a Warsaw café, she was hailed by a woman acquaintance: "Krystyna! Krystyna Skarbek! What are you doing here? We heard that you'd gone abroad!" When Skarbek denied that was her name, the woman found her denial hard to believe. To minimise suspicion, Skarbek tarried a while before leaving the café. In Hungary, Skarbek encountered Andrzej Kowerski (1912–1988), now a Polish army officer, who later used the British nom de guerre "Andrew Kennedy". Skarbek had first met him as a child and briefly encountered him again before the war at Zakopane. Kowerski, who had lost part of his leg in a pre war hunting accident, was now exfiltrating Polish and other Allied military personnel and collecting intelligence. Skarbek helped organise a system of Polish couriers who brought intelligence reports from Warsaw to Budapest. Kowerski (Kennedy)'s cousin, Ludwik Popiel, managed to smuggle out a unique Polish anti tank rifle, model 35, with the stock and barrel sawn off for easier transport. Skarbek, for a time, concealed it in her Budapest apartment. However, it never saw wartime service with the Allies, as the designs and specifications had deliberately been destroyed upon the outbreak of war and there was no time for reverse engineering. Captured stocks of the rifle were, however, used by the Germans and the Italians. At the request of MI6, she and Kowerski organised surveillance of all the rail, road and river traffic on the borders with Romania and Germany. She is credited with providing intelligence on oil transports to Germany from Romania's Ploiesti oilfields. Skarbek spent 1940 travelling back and forth between Poland and Hungary. In Budapest, in January 1941, she showed her penchant for stratagem when she and Kowerski were arrested by the Hungarian police and imprisoned and questioned by the Gestapo. She feigned symptoms of pulmonary tuberculosis by biting her tongue until it bled and a doctor diagnosed her incorrectly with terminal tuberculosis. The Germans released them, but the couple was followed by the police afterwards and they decided to flee Hungary, a German ally.

Көлікпен жүру

Ұлыбританияның Венгриядағы елшісі Оуэн О'Мэлли және оның әйелі, романист Энн Бридж, Скарбек пен Коверскидің Венгриядан қашуына көмектесуді қолға алды. О'Мэлли оларға британдық паспорттар берді. Коверски "Энтони Кеннеди", ал Скарбек "Кристина Гранвилл" атымен танылды, ол өмірінің соңына дейін осы атты қолданды. Ол сондай-ақ жасынан жеті жыл кемітті; паспортында оның туған күні 1915 жыл деп көрсетілген. Британ елшілігінің жүргізушісі Скарбекті О'Мэллидің "Крайслер" машинасының багажында Венгриядан Югославияға шығарды. Коверски, яғни Кеннеди, өзінің "Опел" машинасымен шекараны кешіп өтті. Олар Югославияда қайта кездесіп, О'Мэлли кейін Белградта оларға қосылды, онда олар бірнеше күн бойы "түнгі клубтарда шампан ішіп, белі билеудің" қызығын көрді. Ақпан айының соңында Скарбек пен Коверски "Опельде" саяхатын жалғастырып, алдымен Болгарияның София қаласына келді. Софиядағы ең жақсы қонақ үй "нацистерге толы болды". Скарбек пен Коверски британдық өкілдігіне барып, әуе атташесі Эйдан Кроулимен кездесті. Олар Кроулиге "Мускеттер" деп аталатын поляк барлау ұйымынан алған микрофильмдерді тапсырды. Микрофильмде Германияның Кеңес Одағымен шекараға жақын жердегі әскери күштердің жиналуының суреттері болды, бұл Германияның Кеңес Одағына шабуыл жоспарлап отырғанын көрсетеді. Микрофильм Лондонға премьер-министр Уинстон Черчилльге жіберілді, ол бастапқыда оған сенбеді, бірақ наурыз айына қарай басқа көздерден алынған ақпарат Черчилльді Скарбек пен Коверскинің берген мәліметінің дұрыс екеніне көндірді. 1941 жылдың маусым айында Германия Кеңес Одағына басып кірді. Болгариядан шыққаннан кейін Коверски мен Скарбек Түркияға бет бұрды. Стамбулда олар эмигрант-поляктармен кездесті, ал Скарбек Стамбулдан Польшаға курьерлік қатынастардың жалғасып тұрғанына көз жеткізуге тырысты. Скарбектің күйеуі, Ежи Гижицкий, олармен 1941 жылдың 17 наурызында Стамбулда кездесті. Ол Коверскимен кездескенде ешқандай дау-жанжал болған жоқ, және олар оны Будапештке барып, Скарбектің бұрынғы қызметін – британдықтар мен поляк қарсыласы арасындағы байланыс нүктесі ретінде жалғастыруға көндірді. Олардың "Опельдегі" келесі бағыттары – Виши Франциясының бақылауында болған Сирия мен Ливан болды. Скарбек Виши шенеуніктерінен, олардың қарсылығына қарамастан, виза алды және саяхатын жалғастырды. Содан кейін олар Палестинаға кіріп, Каирге (Мысырға) жол тартты, ол жерге 1941 жылдың мамыр айында жетті. Скарбек пен Коверски "нацистерге жақын аумақтарды жүздеген шақырымға, көбінесе айыптау хаттары мен кейде микрофильмдерді алып, нацистердің шабуылынан бірнеше апта, кейде бірнеше күн бұрын өте еркін жүрді".

The British Ambassador in Hungary, Owen O'Malley, and his wife, the novelist Ann Bridge, undertook to help Skarbek and Kowerski escape Hungary. O'Malley issued British passports to them. Kowerski became "Anthony Kennedy", and Skarbek became "Christine Granville", a name she used for the rest of her life. She also shaved seven years off her age; her passport gave her birth date as 1915. A British Embassy driver smuggled Skarbek out of Hungary and into Yugoslavia in the trunk of O'Malley's Chrysler. Kowerski, a. k. a. Kennedy, drove his Opel across the border. The couple reunited in Yugoslavia and O'Malley joined them later in Belgrade, where they enjoyed a few days of "drinking champagne in nightclubs and belly dancing bars". In late February, Skarbek and Kowerski continued their journey in the Opel, first to Sofia, Bulgaria. Sofia's best hotel "was full of Nazis". Skarbek and Kowerski called at the British Legation, meeting with air attaché Aidan Crawley. The couple gave Crawley rolls of microfilm which they had received from a Polish intelligence organisation called the "Musketeers". The microfilm contained photos of a German military buildup near the border with the Soviet Union, indicating that a German invasion of the Soviet Union was being planned. The microfilm was sent to Prime Minister Winston Churchill in London, who could scarcely believe it; but by March, with information from other sources, the Prime Minister was persuaded that Skarbek and Kowerski's intelligence was accurate. The Germans invaded the Soviet Union in June 1941. Leaving Bulgaria, Kowerski and Skarbek continued on to Turkey. In Istanbul, they met with exiled Poles, and Skarbek tried to ensure that the courier routes from Istanbul to Poland remained functional. Skarbek's husband, Jerzy Giżycki, met them in Istanbul on 17 March 1941. Apparently no fireworks ensued when he met Kowerski, and they persuaded him to go to Budapest to take over Skarbek's previous role as the contact point for the British with the Polish resistance. The couple's next destinations in the Opel were Syria and Lebanon, which were under the control of Vichy France. Skarbek obtained visas from reluctant Vichy officials and they continued their journey. They then entered Mandatory Palestine and proceeded onward to Cairo, Egypt, arriving in May 1941. Skarbek and Kowerski "had driven fairly blithely across hundreds of miles of Nazi sympathizing territory, often carrying incriminating letters and sometimes microfilm and just weeks or at times days ahead of the Nazi advance."

Қайыро

Каирдегі SOE кеңсесіне келгеннен кейін Коверски мен Скарбек олардың Польшаның құпия ұйымы – Мушкетерлермен байланыста болғандықтан күдікке ұшырағанын білді. Бұл топты 1939 жылы қазан айында инженер-өнертапқыш Стефан Витковский құрған болатын. Тағы бір күдікті себеп – оның Стамбулдағы Виши үкіметін қолдаған француз консулынан Францияның мандаттық билігіндегі Сирия мен Ливан арқылы транзиттік виза алуы. Кейбір польшалық барлау қызметкерлері бұл визаларды тек неміс тыңшылары ғана ала алады деп сенді. Сондай-ақ, Коверскиге қатысты нақты күдіктер болды. Бұған Лондонда 1943 жылдың қыркүйегінен бастап SOE басшысы генерал Колин Губбинс 17 маусым 1941 жылы Польшаның бас қолбасшысы және Польша премьер-министрі Владислав Сикорскиге жазған хатында тоқталды: «Өткен жылы [ ] Коверски есімді поляк азаматы біздің Будапешттегі лауазымды тұлғаларымызбен польшалық мәселелер бойынша жұмыс істеді. Қазір Палестинада [ ]. Мен SOE-нің майоры Уилкинсоннан генерал Копанскийдің [Коверскидің Польшадағы бұрынғы қолбасшысы] Коверскидің польшалық іске деген адалдығына күмәнданатынын білдім, өйткені Коверски генерал Копанскийге бригададағы қызметі туралы есеп бермеген. Майор Уилкинсон маған біздің лауазымды тұлғаларымыз Коверскиге генерал Копанскийге хабарламау туралы нұсқау бергенін айтты, өйткені ол құпия жұмыстармен [ ] айналысып, бөлек болуы қажет болды. Осылайша, Коверскидің адалдығына күмән туған себеп осы нұсқаулар болды.»

1941 жылдың маусым айында Питер Уилкинсон Каирге келіп, Скарбек пен Коверскиді ресми түрде жұмыстан босатты, бірақ оларды SOE штат тізімінде шағын жалақымен қалдырды, бұл оларды жақырып кедейлікте өмір сүруге мәжбүр етті. Скарбектен гөрі күдікке аз ұшыраған Коверски, ақырында генерал Копанскиймен түсініспеушілікті шешіп, барлау жұмысын қайта бастады. Скарбектің күйеуі Джерзи Гижицкий, Скарбек пен Коверскидің қызметінен айырылып жатқаны туралы хабарланған кезде ашуланып, британдық барлау агенті ретіндегі мансабынан кенеттен бас тартты. Скарбек күйеуіне Коверскиді жақсы көретінін айтқаннан кейін, Гижицкий Лондонға кетіп, ақырында Канадаға көшіп кетті. (Жұбайлар ресми түрде 1 тамыз 1946 жылы Берлиндегі Польша консулдығында ажырасты.) Скарбек пен Коверскиді жұмыстан босатудан бір апта өткен соң, 1941 жылдың 22 маусымында Германия Кеңес Одағына қарсы Барбаросса операциясын бастады, бұл операцияны Мушкетерлерден британдықтарға жеткізілген барлау ақпаратымен болжаған еді. Қазір Барбаросса операциясы туралы алдын ала ақпараттың басқа да көздері болғаны белгілі, соның ішінде «Ультра» да бар. 1941 жылдың, 1942 жылдың және 1943 жылдың қалған бөлігінде Скарбекке SOE бірнеше шағын тапсырмалар берді, мысалы, Сирия мен Каирде барлау жұмыстарын жүргізу, соның ішінде польшалық барлау қызметі мен қарсылық ұйымдары туралы ағылшындарға ақпарат беру. Ол кеңседе жұмыс істеу ұсыныстарын қабылдамады және өзі қалаған қауіпті және қиын жұмыстардан шеттетілді. Ол да, Коверски де британдықтардың күдігінде болды және Польша үкіметінен бездік көріп, Ұлыбритания үшін жұмыс істегендеріне наразылық білдірді.

Оқыту

Скарбектің SOE-дегі белсенді қызметке оралу жолы, оның Бірінші жәрдем медбикелер жасағына (FANY) қосылуымен басталды. Бұл әскери үлгідегі форма киетін, әйелдерден құралған қайырымдылық ұйымы, ол SOE-дегі көптеген әйелдер үшін жамылғы ретінде пайдаланылды. Оны жұмысқа алған SOE офицері Патрик Ховарт кейіннен әзілдеп: «Екінші дүниежүзілік соғыста мен жасаған ең пайдалы нәрсе – Кристин Гранвиллді қызметке қайта орналастыру болды» деді. Оның FANY-дегі брифингтік офицері Гвендолин Лис Скарбекке (кейін Гранвилл деп белгілі болған) қатты әсер еткендіктен, кейіннен туған қызына оның есімін қойды. Скарбектің тың жұмыстардағы тәжірибесіне қарамастан, оған болашақ агенттерге арналған SOE курстарынан өту ұсынылды. Ол сымсыз байланысқа нашар екенін көрсетті және қару қолдану оқуын ұнатпады, бірақ парашютпен секіруді өте жақсы көрді. SOE-нің бастапқы жоспары Скарбекті Венгрияға парашютпен жіберу болған, бірақ миссия «өлімге қауіпті» деп танылғандықтан тоқтатылды. Польша үкіметінің оған деген күдігі Польшаға оралуына кедерілді. Сондықтан SOE оны Францияның оңтүстігіне енгізуді шешті. Оның француз тілі білімі жақсы болды және ол ағылшын тілін жетілдіру курсына қатысты. Францияға миссияға дайындалу үшін ол Алжирге көшті, бірақ SOE оның «жасырын жұмыс істеуге тым жарқын» болғанын ойлағандықтан, дереу жіберілмеді.

Франция

Францияда SOE-ның бірнеше филиалы жұмыс істеді. Франциядағы әйелдердің көпшілігі Лондондағы F секциясына бағынғанмен, Скарбектің миссиясы АМФ секциясының базасы Алжирден басталды. Бұл бөлім тек "Torch" операциясы, Солтүстік Африкаға одақтастардың түсуінен кейін құрылды, ішінара Лондоннан (F секциясы), ішінара Каирден (MO.4) келген қызметкерлермен толықталды. АМФ секциясы үш мақсатқа қызмет етті: Германия басып алған Франция арқылы Лондондан қарапайым және қауіпсіз жабдықтау операцияларын жүргізу, одақтас Солтүстік Африкадан жүргізу оңайырақ болды; Францияның оңтүстігі одақтастардың жекеленген түсуімен босатылуы керек еді (Драгун операциясы), сондықтан аймақтағы SOE бөлімшелері Лондондан емес, Алжирдегі штаб-пәтерінен жабдықталуы керек еді; және АМФ секциясы Солтүстік Африкада тұратын француз азаматтарының біліктілігін пайдаланды. 1944 жылдың жазында Нормандия мен Оңтүстік Францияға жасалған екі шабуылдан кейін бұл айырмашылықтар маңызсыз болды және Франциядағы SOE бөлімшелерінің барлығы Maquis-пен бірігіп Forces Francaises de l'Interieur (FFI) құрды. (Бір ерекшелік болды: Францияда поляктар құрған және поляктардың басқаруындағы, трансеуропалық поляк қарсылық қозғалысының бөлігі болып қалған EU/P секциясы.) Скарбек, енді Кристин Гранвилл деп белгілі, 1944 жылдың 6/7 шілдесіне қараған түні Францияға парашютпен түсті. Ол Франсис Каммаертс басқарған Жокей желісіне қосылды, ол ұлты бойынша бельгиялық-британдық және бұрынғы пацифист болған. Каммаертс пен оның командасының міндеті – 15 тамызда өтетін Оңтүстік Францияға одақтастардың шабуылына дейін Германияның басқыншыларын әлсірету үшін Оңтүстік-Шығыс Франциядағы француз қарсылық күшін, макилерді ұйымдастыру болды. Скарбек немістер тұтқындаған және жазаға кесілетін Сесили Лефорттың орнына Каммаертстің курьері болды. Оған сонымен қатар Франция-Италия шекарасында орналасқан неміс армиясындағы поляк сарбаздарын бұзуға тырысу міндеті де берілді. Веркорс үстіртінде. Каммаертс Веркорс платосындағы Сент-Жулиен-ан-Веркорс ауылында орналасқан. Скарбек британдық майор Десмонд Лонгтың басшылығымен жергілікті макилерге қару-жарақ пен жабдықтарды парашютпен жеткізудің ірі операциясы кезінде келді. Ол айдың жарығында әр түнде шығып, батыстық ұшақтардан түсірілген контейнерлерді жинау үшін қабылдау комитетін ұйымдастырды. 14 шілде күні таңертең 72 американдық B-17 ұшағынан жеңіл қару-жарақ пен жабдықтар түсірілді, бұл Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде макилерге түсірілген ең ірі бір күндік әуеден түсіру болды. Уақытша үкімет басшысы Шарль де Голльдің сөйлеген сөзіне ынталандырылған (бірақ ірі масштабтағы партизандық операцияларға қарсылық көрсеткен және макилерге артиллерия мен танкке қарсы қаруды сұраған Каммаертс бұған қарсы болды), неміс басқыншыларына қарсы толыққанды көтеріліс басталды. Көтеріліс ертерек басталды және неміс әскерлері таратып жіберді. 22 шілдеде және атыс астында Каммаертс пен Скарбек платодан қашып, Сейн-ле-Альпте жаңа база құрды. Альп тауларында. Веркордан қашқаннан кейін Скарбек үш апта бойы Альп таулары арқылы, көбінесе жаяу (ол велосипедтерді ұнатпады) сапарға шықты. Ол тамақ пен қол гранаталары салынған рюкзак алып жүрді. Ол француз қарсыласының екі көрнекті көшбасшысы Гилберт Галлетти мен Поль Гераултпен (жақын арада немістер өлтіреді) байланысқа түсті және оның достары Джон Ропер, Пэдди О'Риган және Гарвард Ганн кіретін "Операция Топлинк" командасының келуін қарсы алды. Олардың міндеті – шекарадағы француз және итальян қарсылық күштерін ұйымдастыру және жабдықтау болды. 13 тамызда ол Альп тауларындағы неміс бөлімдеріндегі поляк сарбаздарының бір бөлігін бұзды. Франция-Италия шекарасындағы Col de Larche тау жолына екі күндік сапардан кейін ол үстінде 150 сарбаздан тұратын қамалға жақындады. Поляк тілінде сөйлеп, өзінің жеке басын ашып, ол 63 поляк сарбазы Volksdeutsche, яғни нацистік Volksliste-ге қол қойған поляктармен сөйлесті, олардың тілі мен мәдениеті неміс тегіне ие, бірақ қорғаушылар арасында неміс азаматтығын ұстамайтын, және оларға қарсылық күштерінің бұйрығы берілген кезде қамалдан қашып, оны жоюды айтты, оларға мұны қалай істеу керектігі туралы нақты нұсқаулар берді. Алты күннен кейін макилердің шағын тобы және "Топлинк" операциясының екі офицері Джон Ропер мен Джон Хэлси гарнизонға жақындады, ал неміс командирі қамал мен оның бүлікші сарбаздарын тапсырды. Гарнизондағы поляктар Скарбек айтқандай француз қарсыласына қосылды. Каммаертсты құтқару. 1944 жылдың 13 тамызында, Оңтүстік Францияға одақтастардың Драгун операциясының басталуына екі күн бұрын, Диньде Каммаертс, Критте бұрын жұмыс істеген SOE эгенті Ксан Филдинг және француз офицері Кристиан Соренсен Гестапоның блокпостында тұтқындалды. Скарбек Col de Larche-тан кері оралды, жақында келген 10 адамдық одақтас әскери миссиямен кездесу үшін қысқа тоқтады. Ол оларға Каммаертс болмағанда өзі жауапты екенін айтты және олар үшін көлік ұйымдастырды. Ол сонымен қатар Диньдегі түрмеге шабуыл жасап, Каммаертс пен басқаларды құтқаруға француз қарсыласының көшбасшыларын көндіруге тырысты, бірақ сәтті болмады. Содан кейін ол велосипедтерге деген қарсылығын ұмытып, Диньге велосипедпен барды. Диньде 15 тамызда Скарбек түрме қабырғаларының айналасын "Фрэнки және Джонни" әнін шырқап жүрді, ол өзінің және Каммаертстің сүйікті әні болды. Ол жауап ретінде оның ішінде екенін растады. Скарбек капитан Альберт Шенкпен кездесуге басқарып, ол жергілікті француз префектурасы мен Гестапо арасында байланыс офицері болды. Ол өзін Каммаертстің әйелі және британдық генерал Бернард Монтгомеридің қызы ретінде таныстырды және тұтқындарға зиян келтірсе қорқынышты жаза алатынын Шенкке ескертті. Ол ақшамен шарттасқан – адамдарды босату үшін екі миллион франк ұсынды. Скарбек Лондондағы SOE-ге хабарласты және екі миллион франк әуеден түсірілді. 17 тамызда ол Шенктің кеңсесіне ақшамен қайта келді. Одақтастардың Оңтүстік Францияға шабуыл жасауы 15 тамызда болды және одақтас әскерлері Диньге қарай жылдамдап келе жатқандығын немістер мен олардың француз серіктері байқады. Шенк оны Гестапо офицері Макс Ваэммен таныстырды, ол SOE эгенттерін босатуға өкілеттік алған бельгиялық болды. Ол Шенктің пәтерінде сағат 16:00-де онымен кездесті. Үш сағат бойы Кристин онымен тартысты және келісімге келді, және өзінің тартымдылығының барлық күшін салғаннан кейін, одақтастар кез келген сәтте келеді және ол британдық парашютист ретінде британдық күштерімен үнемі байланыста екенін айтты. Оның сөзін растау үшін ол бұзылған, пайдасыз радио кристалдарын көрсетті. "Егер мен сіздің орныңызда болсам, мен мен сізге ұсынған ұсыныс туралы мұқият ойланар едім. Капитан Шенкке айтқанымдай, егер менің күйем [ол Каммаертсті жалған айтқандай] немесе оның достарына бірдеңе болса, жаза шапшаң және қорқынышты болады, өйткені сіз бен капитанның жергілікті халық арасында жаман беделге ие екенін сізге айтудың қажеті жоқ." Одақтастар мен қарсылық күштері өзінің жасаған көптеген кісі өлтірулері үшін жаза алатыны туралы ойлап алаңдаған Ваэм үстелге револьверінің саптамасын соғып, "Егер мен оларды түрмеден шығарсам, маған не істейсіз?" деді. Кешкісін Ваэм Каммаертс, Филдинг және Соренсенді түрмеден шығарды, олардың үстіне өзінің SS формасын кидірді. Олар өлімге бара жатыр деп ойлады, бірақ Ваэм оларды Диньдің шетіне апаратын автомобильге отырғызды, онда Скарбек күтіп тұрды. Ол ешқандай таныс белгісіз автомобильге кірді және олар да тұтқынға алынды деп ойлады. Олар өзен жағасына дейін жүрді, онда Филдинг Ваэмнің SS формасын жерге көмілді. Содан кейін олар босатылып жатқанын, жазаланбайтынын түсінді. Бірнеше...

The SOE had several branches working in France. Though most of the women in France answered to F Section in London, Skarbek's mission was launched from Algiers, the base of AMF Section. This section was only set up in the wake of Operation Torch, the Allied landings in North Africa, partly with staff from London (F Section) and partly with staff from Cairo (MO.4). AMF Section served three purposes: it was simpler and safer to run the resupply operations from Allied North Africa than from London, across German occupied France; the South of France was to be liberated by separate Allied landings there (Operation Dragoon), so SOE units in the area needed be supplied by their headquarters in Algiers, not by London; and AMF Section tapped into the skills of the French living in North Africa. With the two invasions in Normandy and southern France in summer 1944, these distinctions became irrelevant, and almost all the SOE Sections in France were united with the Maquis into the Forces Francaises de l'Interieur (FFI). (There was one exception: The EU/P Section, which was formed by Poles in France and remained part of the trans European Polish Resistance movement, under Polish command.) Skarbek, now more commonly known as Christine Granville, parachuted into France on the night of 6/7 July 1944. She became part of the Jockey network headed by Francis Cammaerts, Belgian British in nationality and a former pacifist. The job of Cammaerts and his team was to organise the French resistance fighters, the maquis, in southeastern France to weaken the German occupiers prior to the Allied invasion of southern France, Operation Dragoon, which would take place on 15 August. Skarbek was Cammaerts' courier, replacing Cecily Lefort, who had been captured by the Germans and would be executed. She was also given the task of attempting to subvert the Polish conscripts in the German army who were stationed along the Franco Italian border. Vercors Plateau. Cammaerts was based in the hamlet of Saint Julien en Vercors on the remote Vercors Plateau. Skarbek arrived in the midst of a large operation headed by British major Desmond Longe of supplying by parachute the local maquis with arms and supplies. She was out every moonlit night organising a reception committee to collect the canisters dropped by Allied aeroplanes on the plateau. On the morning of 14 July came a daylight drop of light arms and supplies from 72 American B 17s, the largest single day airdrop to the maquis during World War II. Encouraged by a speech from the head of the provisional government, Charles de Gaulle, (but discouraged by Cammaerts who opposed large scale guerrilla operations and pleaded unsuccessfully for artillery and anti tank weapons for the maquis), a full scale rebellion against the German occupiers broke out. The rebellion was premature and quickly crushed by German troops. On 22 July and under fire, Cammaerts and Skarbek escaped from the plateau, setting up a new base at Seyne les Alpes. In the Alps. After the flight from the Vercors, Skarbek embarked on a journey of three weeks through the Alps, mostly on foot (she disliked bicycles). She carried a rucksack filled with food and hand grenades. She made contact with two prominent leaders of the French Resistance, Gilbert Galletti and Paul Hérault (soon to be killed by the Germans), and greeted the arrival of an "Operation Toplink" team which included her friends John Roper, Paddy O'Regan, and Harvard Gunn. Their job was to organise and supply both the French and Italian resistance along the border. On 13 August, she subverted some of the Polish soldiers among the German units in the Alps. After a two day hike to the Col de Larche, a prominent mountain pass on the Franco Italian border, she approached a formidable fortress, manned by 150 soldiers, at the head of the pass. Speaking in Polish and revealing her identity, she talked to the 63 Polish soldiers Volksdeutsche, i. e., Poles who had signed the Nazi Volksliste as those whose language and culture had German origins but who did not hold German citizenship among the defenders, and told them, when the order was given by resistance forces, to desert and destroy the fortress, giving them specific instructions on how that was to be done. Six days later a small force of maquis and two Operation Toplink officers, John Roper and John Halsey, approached the garrison and the German commander surrendered the fortress and his mutinous soldiers. The Poles in the garrison joined the French resistance as Skarbek had told them to do. Rescuing Cammaerts. On 13 August 1944, at Digne, two days before the Allied Operation Dragoon landings in southern France, Cammaerts, Xan Fieldinganother SOE agent, who had previously operated in Creteand a French officer, Christian Sorensen, were arrested at a roadblock by the Gestapo. Skarbek rushed back from the Col de Larche, halting briefly along the way to meet a recently arrived 10 man allied military mission. She told them that, in Cammaerts' absence, she was in charge and arranged transportation for them. She also tried without success to persuade French resistance leaders to storm the prison in Digne and rescue Cammaerts and the others. She then put aside her aversion to bicycles, and cycled to Digne. In Digne on 15 August, Skarbek circled the walls of the prison humming "Frankie and Johnny", a favourite tune of hers and Cammaerts. He responded in kind, confirming that he was within. Skarbek managed to meet with Captain Albert Schenck, an Alsatian who acted as liaison officer between the local French prefecture and the Gestapo. She introduced herself as Cammaerts' wife and a niece of British General Bernard Montgomery and threatened Schenck with terrible retribution if harm came to the prisoners. She reinforced the threat with a mercenary appeal – an offer of two million francs for the men's release. Skarbek informed SOE in London and two million francs were air dropped to her. On 17 August she was back in Schenck's office, money in hand. The Allied invasion of southern France had occurred on 15 August, and Allied soldiers were distant and advancing rapidly toward Digne, a fact that was apparent to the Germans and their French collaborators. Schenck introduced her to a Gestapo officer, Max Waem, a Belgian, with the authority to order the release of the SOE agents. She met him in Schenck's apartment at four in the afternoon. For three hours Christine argued and bargained with him and, having turned the full force of her magnetic personality on him told him that the Allies would be arriving at any moment and that she, a British parachutist, was in constant wireless contact with the British forces. To make her point, she produced some broken useless W/T crystals 'If I were you,' said Christine, 'I should give careful thought to the proposition I have made you. As I told Capitaine Schenck, if anything should happen to my husband [as she falsely described Cammaerts] or to his friends, the reprisals would be swift and terrible, for I don't have to tell you that both you and the Capitaine have an infamous reputation among the locals.' Increasingly alarmed by the thought of what might befall him when the Allies and the Resistance decided to avenge the many murders he had committed, Waem struck the butt end of his revolver on the table and said, 'If I do get them out of prison, what will you do to protect me?' That evening, Cammaerts, Fielding, and Sorensen were marched out of the prison by Waem, dressed in his SS uniform. They anticipated they were on the way to their execution, but instead Waem led them to an automobile and they were driven to the outskirts of Digne where Skarbek was waiting for them. She got into the automobile without a nod of recognition and they thought that she too was a prisoner. They drove to the bank of a river where Fielding helped Waem bury his SS tunic. It was only then that he realised that they were being released, not executed. Several years later, Skarbek told another Pole and fellow World War II veteran that, during her negotiations with the Gestapo, she had been unaware of any danger to herself. Only after she and her comrades had made good their escape did it hit home: "What have I done! They could have shot me as well." After Cammaerts and the other two men were released, Schenck was advised to leave Digne. He did not and was subsequently murdered by a person or persons unknown. His wife kept the bribe money and, after the war, attempted to exchange it for new francs. She was arrested but was released after the authorities investigated her story. She was able to exchange the money for only a tiny portion of its value. Cammaerts and Skarbek helped her return to her home. Skarbek had promised Waem he would not be arrested by the British, and battled with SOE leaders with some success to protect him. He survived the war and returned to Belgium. Cammaerts named his daughter Christine (born 1948) after her. The story of Skarbeks's bribe is fictionalised in the last episode of the television series Wish Me Luck. Operation Dragoon. Digne was liberated by the American army two days after Skarbek rescued Cammaerts, Fielding, and Sorensen. The maquis had cleared the way for the Americans and there was little opposition. Cammaerts and Skarbek met the American commander, Brigadier General Frederic B. Butler, at Sisteron on 20 August. They offered their help but he dismissed them as "bandits." No respecter of rank, Skarbek was furious and had to be calmed down by an aide to the general. Leaving the American army behind, the two proceeded to Gap where the maquis had captured the German garrison. Several hundred Poles, conscripted soldiers in the German army, were among the captured Germans. Skarbek addressed the Poles with a megaphone and secured their agreement to join the Allied forces, provided that they shed their German uniforms. The Poles stripped off their uniforms. General Butler arrived and disapproved of the proceedings, threatening Skarbek and Cammaerts with arrest and court martial if they did not leave. Later, they had a better reception from Butler's superior officer, General Alexander Patch, who appointed them as the liaison for the Americans with the maquis. The couple continued northward to Lyon and Paris. In September Skarbek took a military flight to London.

Міндеттердің аяқталуы

1944 жылдың күзінде SOE командалары Франциядан оралғанда (немесе кейбір жағдайларда де Голль 24 сағат ішінде елді тастап кетуді бұйырған), британдық әйелдердің кейбіреуі Тынық мұхитындағы соғыста жаңа міндеттер іздеді, онда Жапония империясымен соғыс жалғасып жатты; бірақ Скарбек, поляк болғандықтан, өзінің отанына жіберілген миссиялар үшін курьер ретінде қызмет етуге өте қолайлы еді. Қызыл Армия Польша арқылы жылжып өткенде, британдық және Польшадағы эмигранттық үкіметтер Польша Халық Республикасындағы жағдай туралы хабар беру үшін желі қалдыру үшін бірлесіп жұмыс істеді. Коверски мен Скарбек енді поляк күштерімен толыққандай татуласып, 1945 жылдың басында Польшаға түсірілуге дайындалып жатты. Алайда, «Фрестон» операциясы деп аталған миссия тоқтатылды, өйткені Польшаға бірінші болып кірген топ Қызыл Армияға түсіп қалды (олар 1945 жылдың ақпан айында босатылды). SOE әйелдерінің барлығына әскери шен берілді, олар Әйелдер көлік қызметіне, Бірінші көмек көрсету қызметіне (FANY), ресми түрде Көмекші аумақтық қызметтің (ATS) бөлігі болғанмен, өте элиталық және дербес бөлім, немесе Әйелдер көмекші әуе күштеріне (WAAF) құрметті лауазым берілді. Франциядағы қызметіне дайындалу үшін ол FANY мүшесі болды. Отанға оралғаннан кейін ол Еуропадағы соғыс аяқталғанға дейін, яғни 1944 жылдың 21 қарашасынан 1945 жылдың 14 мамырына дейін WAAF-қа ұшқыш офицер ретінде ауысты.

Соғыстан кейінгі өмір

Соғыстан кейін Скарбек қаржылық резервтерінен және туған еліне қайта оралу мүмкіндігінен айырылды. Оны Гестаподан құтқарған Ксэйн Филдинг 1954 жылы жарық көрген "Құпия ізденіс" атты кітабында, "Кристина Гранвиллдің естелігіне" арнап былай жазды: Ол алты жыл бойы біздің қызметіндегі физикалық қиындықтар мен психикалық күшін сарқып, басқа агенттерден де көп, өмір бойына қауіпсіздікке мұқтаж болды. [ ] Бірақ соғыс аяқталғаннан кейін бірнеше апта өткен соң, ол бір айлық жалақысымен босатылып, Каирде өзін-өзі асырауға қалды. Ол басқа көмек сұрауға мақтан етсе де, британ паспортының қорғауына өтініш жасады, себебі Ялтадағы өз елінің ағылшын-американдық сатқындығынан кейін ол дерлік азаматтығы жоқ еді. Алайда, азаматтыққа қабылдау құжаттары [ ] әдеттегі бюрократиялық кешігулерге ұшырады. Осыдан кейін, қауіпсіздікке деген үмітін жоғалтып, ол соғыс жылдарында бастан өткерген қауіп-қатерлерді бейбіт уақытта да қайта бастан кешіруге ұмтылып, белгісіз саяхаттарға шықты. Соңында ол 1946 жылдың желтоқсанында азаматтыққа қабылданды. Жұмыс таба алмаған Скарбек Найробиге, Кения колониясына, бұрынғы жары Майкл Данфордқа қосылды, бірақ британдық отарлық үкімет оның жұмысқа орналасуына рұқсат бермеді. Ол Лондонға оралып, телефон операторы, сатушы, официант және мұхиттық лайнерлерде кабиналық қызметкер болып жұмыс істеді. Бір жолаушылар кемесінде, "Руахин" атындағы кемеде, экипажға, Скарбек сияқты, соғыс кезінде алған медальдарын тағу талап етілді. Скарбектің "генералды қызықтыратын, көптеген ленталардан тұратын әсерлі жиынтығы" экипаж арасында наразылық пен жалған айыптауларға әкелді. Оның әріптесі Деннис Малдауни оны қорғады, және олардың арасында махаббат пайда болды. Бірақ Малдауни оған қатты үйірленді, ал ол одан айырылып, оның "қасарысқа берілген және қорқынышты" екенін айтты.

Өлім және мұра

Кристин Гранвилл 1952 жылғы 15 маусымда Лондонның Эрлс-Корт ауданындағы Лексэм Гарденс, 1-үйіндегі Шеллборн қонақүйінде қаза тапты. Ол алты апта бұрын Union Castle Line компаниясында стюард болып жұмыс істей бастаған және 14 маусымда Оңтүстік Африканың Дурбаннан жұмыс сапарынан оралғаннан кейін «Винчестер Касл» кемесімен қонақүйге кірген. Оның мәйітін оның туысы Анджей Скарбек таныды. Кенсингтон Корольдік округінің тіркеу кеңсесінде қайтыс болғанда оның жасы 37 деп жазылды, ол британдық паспортында көрсеткен жасы осы болған. Оның шабуыл жасаған адамы Джордж Малдоуни болды, ол онымен бірге «Руахин» кемесінде стюард болып жұмыс істеген және оның өлтірілген кезде Реформа клубының портирі қызметін атқарған. Ол оның өліміне кінәлі деп танылғаннан кейін, Малдоуни 1952 жылғы 30 қыркүйекте Пенттонвилл түрмесінде дарға асылды. Гранвилл Лондонның солтүстік-батысындағы Кенсал Гриндегі Сент-Мэри католиктік зиратында жерленді. 2013 жылы Польша мұрасы қоғамы оның қабірін жаңарту рәсімін өткізді. Гранвиллдің өлімінен кейін Анджей Коверски (Эндрю Кеннеди) оның атына нөбат түсірмеу үшін, әсіресе Каммаертс, Ропер және Патрик Ховарт басқаратын ерлер тобымен бірге газеттер мен кітаптарда оның жеке өмірі туралы қаңсық әңгімелердің жариялануын болдырмауға бағытталған күш-жігерді жетектеді. Оның өмірбаянын жазған Мадлен Массон оның өмірінің «тазартылған» нұсқасын жариялау үшін топтың қолдауын алды. Коверски/Кеннеди 1988 жылғы желтоқсанда Германияның Мюнхен қаласында рактан қайтыс болды. Оның күлі Лондонға жеткізіліп, Скарбек қабірінің табанына жерленді. 1971 жылы Shellbourne қонақүйін поляк тобы сатып алды; қоймада олар Скарбектің киімдері, құжаттары және SOE-нің берген пышағы бар сандығын тапты. Бұл пышақ, оның медальдары және бірқатар құжаттары қазір Польша институты мен Сикорский мұражайында сақталуда. 2020 жылы English Heritage бұрынғы Shellbourne қонақүйі орнында Скарбекке арналған ескерткіш тақта орнатылатынын хабарлады. Тақташа 2020 жылғы қыркүйекте ашылды, Гранвиллдің өмірбаянын жазған Клэр Мулли бұл тақташаны English Heritage-ке ұсынғаннан кейін алты жыл өткен соң. 2023 жылы Лондонда жаңадан ашылған Raffles қонақүйі өзінің ең сәнді люксінің бірін Гранвилл люксі деп атап, оған құрмет көрсетті.

Christine Granville was stabbed to death in the Shellbourne Hotel, 1 Lexham Gardens, Earls Court, in London, on 15 June 1952. She had begun work as a steward some six weeks earlier with the Union Castle Line and had booked into the hotel on 14 June, having returned from a working voyage out of Durban, South Africa, on Winchester Castle. Her body was identified by her cousin, Andrzej Skarbek. When her death was recorded at the Royal Borough of Kensington's register office, her age was given as 37, the age she claimed on her British passport. Her assailant was George Muldowney, the obsessed man who had worked with her as a steward on Ruahine and was at the time of her murder a Reform Club porter. After being convicted of her murder, Muldowney was hanged at HMP Pentonville on 30 September 1952. Granville was interred in St Mary's Roman Catholic Cemetery, Kensal Green, northwest London. In 2013, a ceremony marked the renovation of her grave by the Polish Heritage Society. Following Granville's death, Andrzej Kowerski (Andrew Kennedy) led a group of men, especially Cammaerts, Roper, and Patrick Howarth, dedicated to ensuring that her name not be "sullied" and successfully prevented publication in newspapers and books of "rubbish" about her, which biographer Madeleine Masson interpreted as meaning stories of her sex life. Masson eventually received the support of the group to publish a "scrubbed" version of Granville's life. Kowerski/Kennedy died of cancer in Munich, Germany in December 1988. His ashes were flown to London and interred at the foot of Skarbek's grave. In 1971, the Shellbourne Hotel was bought by a Polish group; in a storeroom, they found Skarbek's trunk, containing her clothes, papers, and SOE issue dagger. This dagger, her medals, and some of her papers are now held in the Polish Institute and Sikorski Museum at 20 Prince's Gate, Kensington, London. In 2020, English Heritage announced that it would place a blue plaque honouring Skarbek at the site of the former Shellbourne Hotel. The plaque was unveiled in September 2020, six years after Granville's biographer Clare Mulley had proposed the plaque to English Heritage. In 2023, the newly opened Raffles Hotel in London named one of its most lavish suites The Granville Suite as a tribute to her.

Фильм

Кристана "Партизан" фильмінде Морган Полански сомдайды. 2024 жылғы сәуір айына дейін фильм әлі түсірілімде.