Голландтық наци симпатизанты: Антон Адриан Муссерт
Anton Mussert
Антон Муссерт – Нидерландтық нацишіл саясаткер, Ұлттық Социалистік Қозғалысты (NSB) құрған және 2-ші Дүниежүзілік соғыста Германиямен ынтымақтастық жасаған. 1946 ж. өлім жазасы алды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Голландиялық нацистік көзқарастас
Dutch Nazi sympathizer
Антон Адриаан Муссерт (; 11 мамыр 1894 – 7 мамыр 1946) – 1931 жылы Нидерландыда Ұлттық-социалистік қозғалысты (НСБ) бірлесіп құрған және 1945 жылы партияға тыйым салынғанға дейін оның басшысы болған голландиялық саясаткер. Осылайша, ол Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және соғыс кезінде Ұлттық-социализм қозғалысының ең танымал голландтық көшбасшысы болды. Муссерт неміс оккупациялық үкіметімен ынтымақтастық жасады, бірақ оған көп билік берілмеді және 1942 жылдан бастап «Нидерланд халқының басшысы» (Leider van het Nederlandsche Volk) деген номиналды атаққа ие болды. 1945 жылдың мамыр айында Еуропада соғыс аяқталған кезде Муссерт одақтас күштерге түсіп, қамауға алынды. Ол мемлекетке опасыздық жасады деген айып тағылып, 1946 жылы өлім жазасына кесілді.
Anton Adriaan Mussert (; 11 May 1894 – 7 May 1946) was a Dutch politician who co founded the National Socialist Movement in the Netherlands (NSB) in 1931 and served as its leader until the party was banned in 1945. As such, he was the most prominent Dutch leader of the National Socialism movement before and during World War II. Mussert collaborated with the German occupation government, but was granted little actual power and held the nominal title of Leider van het Nederlandsche Volk ("Leader of the Dutch People") from 1942 onwards. In May 1945, as the war came to an end in Europe, Mussert was captured and arrested by Allied forces. He was charged and convicted of treason, and was executed in 1946.
Ерте өмір
Муссерт 1894 жылғы 11 мамырда Нидерландының Солтүстік Брабант провинциясының солтүстік бөлігіндегі Веркендам қаласында дүниеге келген. Ол ерте жасынан техникалық мәселелерде дарынымен көзге түсті және мектепті бітіргеннен кейін Делфт технологиялық университетінде азаматтық инженерияны оқуға түсті. 1917 жылы анасының қарсылығына қарамастан, ол анасының қарындасы Мария Витламға үйленді. 1920 жылдары ол бірнеше ұлтшыл ұйымдарда белсенді болды, мысалы, Фландрияны (голланд тілінде сөйлейтін Бельгияны) қоса алғанда, Үлкен Нидерланды идеясын қолдаған Дицше Бонд сияқты ұйымдарда.
Mussert was born on 11 May 1894 in Werkendam, in the northern part of the province of North Brabant in the Netherlands. From an early age he showed talent in technical matters and after graduating from school he chose to study civil engineering at the Delft University of Technology. He married his aunt Maria Witlam, his mother's sister, in 1917 despite opposition from his mother. In the 1920s, he became active in several far right organisations, such as the Dietsche Bond which advocated a Greater Netherlands including Flanders (Dutch speaking Belgium).
Ұлттық-социалистік қозғалыстың құрылуы
1931 жылы 14 желтоқсанда Муссерт, Корнелис ван Гелькеркен және тағы он адам Нидерландыда Ұлттық Социалистік қозғалысты (Нидерланд тілінде: Nationaal Socialistische Beweging in Nederland) құрды, ол Германияның Ұлттық Социалистік Жұмышылар партиясының Нидерландыдағы баламасы болды. Қозғалыс құрылған алғашқы жылдары НСБ өзінің қатарында бірнеше жүз еврей бар екенін мақтан тұтты, бірақ неміс партиясы одан әрі антисемиттік саясатқа бағытталғанда бұл ақпарат өзгерді. 1933 жылы Утрехт қаласында өткен демонстрацияға бар болғаны 600 адам қатысты. Бір жыл өткен соң, НСБ Амстердамда 25 000 демонстрантты жинады. 1935 жылғы парламент сайлауында НСБ 300 000 дауыс жинады, бұл жалпы ұлттық дауыс берудің шамамен 8% құрады. 1937 жылғы сайлауда бұл көрсеткіш одан сәл кем болды. Содан кейін Муссерт неміс басқындығына қарсылық көрсетуге жол бермеу үшін жұмыс істеді.
On 14 December 1931, Mussert, Cornelis van Geelkerken, and ten others founded the National Socialist Movement in the Netherlands (Dutch: Nationaal Socialistische Beweging in Nederland), a Dutch counterpart to the National Socialist German Workers' Party. In its early years, the NSB boasted that its membership included several hundred Jews, until the German party directed a more anti Semitic course. A 1933 demonstration in Utrecht attracted only 600 supporters. A year later, the NSB rallied 25,000 demonstrators in Amsterdam. The NSB received 300,000 votes in the 1935 parliamentary elections, almost 8% of the national vote. In the 1937 election, it polled a little more than half as much. Thereafter, Mussert worked toward preventing resistance to a German invasion.
1940 жыл
1940 жылы сәуірде Голландия үкіметі қоршау күйін жариялады, себебі The New York Times газетінің шетелдік тілшісі Владимир Полиаков Муссерттің жақтастары төңкеріс барысында Вильгельмина патшаны ұрлауға дайындалып жатқанын хабарлады. 10 мамырда неміс әскерлері Нидерландыға басып кірді және Муссертке НСБ-дан басқа барлық саяси партияларды таратуға рұқсат берілді. Муссерт оккупацияланған елдің премьер-министрі болып тағайындалмады. Оның орнына австриялық наци Артур Сейсс-Инкварт Рейхскомиссары болып тағайындалды, ал Берлин Муссертті өзінің серт басуға келмейтін отандастарын бақылауға шақырды. Муссерт гестапомен бірлесіп, неміс оккупациясына қарсылықты тоқтатуға көмектесті. 1940 жылғы 21 маусымда Муссерт НСБ мүшелерінің SS Standarte "Westland" құрамында оқу-жаттығуларын өткізуге келісті. 11 қыркүйекте Муссерт Хенк Фельдмейерге Ндерландские СС (Голландия СС) ұйымын НСБ бөлімшесі ретінде құруды тапсырды. Муссерттің SS Freiwilligen Legion Niederlande – толық голландтық еріктілерден тұратын SS бөлімін құруға қатысы болған жоқ. Дегенмен, мыңдаған голландиялық азамат тұтқындалды.
A state of siege was declared by the Dutch government in April 1940 after the foreign correspondent for The New York Times, Vladimir Poliakov, reported that Mussert's followers were preparing to kidnap Queen Wilhelmina as part of a coup. On 10 May, German troops invaded the Netherlands and Mussert was permitted to suppress all political parties other than the NSB. Mussert was not appointed prime minister of the occupied nation. Instead, Austrian Nazi Arthur Seyss Inquart was appointed as the Reichskommissar, while Berlin summoned Mussert to control his uncooperative countrymen. Mussert responded by working with the Gestapo in stopping resistance to the German occupation. On 21 June 1940 Mussert agreed to have NSB members train with the SS Standarte 'Westland'. On 11 September, Mussert instructed Henk Feldmeijer to organise the Nederlandsche SS (Dutch SS) as a division of the NSB. Mussert had nothing to do with the raising of an all Dutch volunteer SS unit, the SS Freiwilligen Legion Niederlande. Regardless, thousands of Dutch citizens were arrested.
1941-1945 жылдар
1941 жылдың ақпан айында Муссерт Гамбургте оқыған 23-ші СС ерікті танк-гренадерлік дивизиясы «Nederland» құрамына келісіп, оның құрылуын қадағалады. 1941 жылдың қарашасында бұл құрама Ленинград маңындағы Шығыс майданға, «Солтүстік» армиялар тобының басқаруына жіберілді. Дивизия неміс одақтастарымен бірге жақсы көзге түсті, бірақ ауыр шығынға ұшырады. 1941 жылдың 8 желтоқсанында Голландтың тәуелсіз Индонезиядағы әкімшілігі нацистік Германияның одақтасы – Жапонияға соғыс жариялады. Жапондықтардың басып кіруі мен оккупациясынан кейін, 100 000 голланд азаматы мен 50 000 әскери қызметкер тұтқындалды. Осыдан кейін Муссерт Гитлермен кездесуді сұрады. 1942 жылдың 13 желтоқсанында Гитлер Муссертті «Leider van het Nederlandse Volk» (Голланд халқының жетекшісі) деп жариялады. Голланд СС-ін және Вермахтта қызмет ететін әскери бөлімдерді нацистік басшыларына жоғалтқан Муссерт 1943 жылдың мамырында Гитлермен соңғы рет кездесті, онда оған ешқашан саяси билікке ие бола алмайтыны айтылды. 1944 жылдың қыркүйегінде сәтсіз аяқталған «Market Garden» операциясы кезінде, голланд теміржолшыларының қолдау көрсетуіне қарамастан, неміс билігі теміржол арқылы азық-түлік тасымалын тоқтатып, 1944/45 жылғы Аштық қыста 18 000 адамның қаза болуына себепкер болды. Осы дағдарыс кезінде Муссерт өзінің қалған азын-малын жоғалтудан қорқып, үнсіз қалды. Соғыс аяқталғанда 205 901 голланд ер мен әйел қаза тапты. Нидерланды Батыс Еуропадағы Германия басып алған елдердің арасында адам басына шаққандағы өлім көрсеткіші бойынша ең жоғары көрсеткішті (2,36%) тіркеді. Тағы 30 000 адам Голланд Индонезиясында жапондықтарға қарсы күресте немесе жапондық тұтқындар лагерінде қайтыс болды. Бұл лагерьлерде голланд азаматтары да ұсталды.
In February 1941, Mussert agreed to and oversaw the formation of the 23rd SS Volunteer Panzer Grenadier Division Nederland, which trained in Hamburg. In November 1941, the formation was ordered to the Eastern Front near Leningrad, under the overall command of Army Group North. The division acquitted itself well alongside its German allies, but suffered large losses. On 8 December 1941, the independent Dutch administration in the Dutch East Indies declared war on Japan, the ally of Nazi Germany. After the Japanese invasion and occupation and the subsequent internment of 100,000 Dutch civilians and 50,000 military personnel, Mussert requested a meeting with Hitler. On 13 December 1942, Hitler declared Mussert to be "Leider van het Nederlandse Volk" (Leader of the Dutch People). Having lost control of the Dutch SS and the military units that were serving in the Wehrmacht to his Nazi masters, Mussert had his last meeting with Hitler in May 1943, where he was told that he would never have political control. Following the unsuccessful Operation Market Garden in September 1944, which included a supporting strike by Dutch railway workers, the German authorities forbade food transport by rail, resulting in the Hongerwinter of 1944/45 during which 18,000 died. Throughout the crisis, Mussert stayed silent for fear of losing what little power he had left. By the end of the war, 205,901 Dutch men and women had died. The Netherlands had the highest per capita death rate of all German occupied countries in Western Europe, 2.36%. Another 30,000 died in the Dutch East Indies, either while fighting the Japanese or in camps as Japanese POWs. Dutch civilians were held in those camps as well.
Атқару
Германияның капитуляциясынан кейін Муссерт 1945 жылғы 7 мамырда Гаагадағы NSB кеңсесінде тұтқындалды. Екі күндік сот отырысынан соң 28 қарашада ол мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп танылды және 12 желтоқсанда өлім жазасына кесілді. Ол Вильгельмина патшайымынан рақым сұрады, бірақ ол бас тартты. 1946 жылғы 7 мамырда, тұтқындалған күнінен бір жыл өткен соң және 52 жасқа толуға төрт күн қалғанда, Муссерт Гааганың жанындағы Ваальсдорперфлякте атылып өлім жазасына кесілді. Осы жерде нацистік режим жүздеген голланд азаматын өлтірген болатын.
Upon the surrender of Germany, Mussert was arrested at the NSB office in The Hague on 7 May 1945. He was convicted of high treason on 28 November after a two day trial, and was sentenced to death on 12 December. He appealed to Queen Wilhelmina for clemency. She refused. On 7 May 1946, exactly one year after his arrest and four days before his 52nd birthday, Mussert was executed by a firing squad on the Waalsdorpervlakte, a site near The Hague, where hundreds of Dutch citizens had been killed by the Nazi regime.