Хакон V Магнуссон: Норвегия королі және мұрагерлік мәселесі

Кіріспе

Норвегия королі 1299 жылдан 1319 жылға дейін Хакон V Магнуссон (10 сәуір 1270 – 8 мамыр 1319) (; Håkon Magnusson) Норвегия королі болды.

Өмірбаян

Хакон Норвегия королі Магнус Заңгер мен оның Дания ханшайымы Ингеборгтың кіші ұлы болды. Анасы арқылы Дания королі Эрик IV-нің ұрпағы еді. 1273 жылы оның ағасы Эрик, әкесі Магнус патшаның билігінде кіші патша деп тағайындалды. Сонымен бірге, Хаконға «Норвегия герцогы» атағы берілді, ал 1280 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол Шығыс Норвегиядағы Осло және Оңтүстік-Батыстағы Ставангер маңындағы кең аумақты, Эрик патшаға бағынышты түрде басқарды. Ағасы ұлсыз қайтыс болған соң, Хакон патша тағына отырды. Хаконның үлкен қызы – принцесса Агнес Хаконсдаттер, 1290 жылы Сигурд Лодинссонның қызы Гро Сигурдсдаттер мен оның әйелі Баугейд Штейнарсдаттерден заңды емес туған. 1295 жылы Хакон Жойнь графы Жан I-нің қызы Изабеллаға үйленді, бірақ ол 1297 жылы баласыз қайтыс болды. 1299 жылдың басында ол екінші рет Руген князі Вицлав II-нің қызы Евфемияға үйленді. 1301 жылы Хаконның кіші қызы Ингеборг Хаконсдаттер дүниеге келді. Хакон принцесса Агнес анасымен ресми түрде үйленбегендіктен, саяси себептермен принцесса Ингеборгтың ұрпақтары мұрагерлік тізімінде бір сатыға жоғары, ал принцесса Агнес ұрпақтары бір сатыға төмен жылжытылуы керек деп шешілді. Бұл Норвегия тағына ең алдымен кіші әпкесі Ингеборг Хаконсдаттер арқылы өтетінін білдірді, бірақ егер Ингеборгтың желісі үзілсе, принцесса Агнес және оның ұрпақтары тақтың заңды мұрагерлері болып қала беретінін білдірді. Алайда, олай болған жоқ. 1312 жылы Ингеборг Швеция королі Биргердің інісі, Швеция герцогы Эрик Магнуссонға үйленді, ал олардың ұлы Магнус Эриксон Хакон V-нің орнын Норвегия королі ретінде басады. Хакон билігінде Осло біртіндеп Норвегияның астанасы функцияларын Бергеннен алды, бірақ бұл туралы ешқашан ресми мәлімдеме жасалмады. Хакон Акершюс бекінісі (Akershus Festning) және Бохус бекінісі (Båhus festning) құрылысымен де байланысты. Билік құрған кезінде ол ағасының Данияға қарсы соғыс саясатын қайта жаңғыртты, бірақ 1309 жылы ол ақыры бейбітшілікке келді, бұл Дания-Норвегия соғыстарының аяқталуы болды. Ішкі саясатта ол билеушілердің билігін шектеуге және корольдік билікті күшейтуге белсенді және табысты түрде тырысты. 1319 жылы Хаконның орнын оның қызының ұлы, шалыс Магнус VII иеленді. Хаконның қызы Ингеборг өзінің ұлының ресми регенті ретінде танылды. Хавтор Йонссон оның ұлы есейгенше қамқорлыққа алынды, бірақ ол келесі жылы қайтыс болды. Хакон Ослодағы Мария шіркеуінде (Mariakirken) жерленді. Сол шіркеудің қираған жерлерін қазу кезінде Хакон мен Евфемия деп саналатын екі адамның сүйектері табылды және Акершюс сарайындағы корольдік мавзолейде қайта жерленді.

Haakon was the younger surviving son of Magnus the Lawmender, King of Norway, and his wife Ingeborg of Denmark. Through his mother, he was a descendant of Eric IV, king of Denmark. In 1273, his elder brother, Eirik, was named junior king under the reign of their father, King Magnus. At the same time, Haakon was given the title "Duke of Norway", and from his father's death in 1280, ruled a large area around Oslo in Eastern Norway and Stavanger in the southwest, subordinate to King Eirik. Haakon succeeded to the royal throne when his older brother died without sons. Haakon's eldest daughter was Princess Agnes Haakonsdatter, born out of wedlock in 1290 to Gro Sigurdsdatter, daughter of Sigurd Lodinsson and wife Baugeid Steinarsdatter. In 1295, Haakon married firstly with Isabelle, daughter of Jean I, Count of Joigny, but she died in 1297 without children. In early 1299 he married secondly with Euphemia, daughter of Vitslav II, Prince of Rügen. In 1301 she bore Haakon his younger daughter, Ingeborg Håkonsdotter. Since Haakon had not officially married Princess Agnes's mother, it was eventually decided that for political concerns, Princess Ingeborg's descendants were to be moved one step up the list of inheritance and Princess Agnes's descendants were to be moved one step down. This meant that the Norwegian throne would be passed first through the younger sister Ingeborg Haakonsdatter, but that Princess Agnes and her descendants still remained rightful heirs to the throne, if Ingeborg's line failed. It did not, however. In 1312 Ingeborg married duke Eric Magnusson of Sweden, a younger brother of King Birger of Sweden, and their son, Magnus Eriksson would succeed Haakon V as king of Norway. During Haakon's reign, Oslo gradually took over the functions of capital of Norway from Bergen, though there was no official pronouncement of this at any time. Haakon is also associated with the construction of Akershus Fortress (Akershus Festning) and Bohus Fortress (Båhus festning). During his reign he revived his brother's war policy against Denmark, but in 1309 he finally concluded a peace that in general was the end of a period of Dano Norwegian wars. In domestic matters he energetically and successfully tried to limit the power of the magnates and to strengthen the king's power. In 1319, Haakon was succeeded by his daughter's son, Magnus VII, who was an infant. Haakon's daughter Ingeborg was recognized as formal regent of her son. Havtore Jonsson was put in the guardianship government until he himself died the following year. Haakon was buried in St. Mary's church (Mariakirken) in Oslo. Remains of two people, deemed to be Haakon and Eufemia, were discovered during excavations of the ruins of that church and reinterred in the royal mausoleum at Akershus Castle.