Кіріспе

Римдік әйел және Помпейдің үшінші әйелі Муция Тертия (б.з.д. 79 – б.з.д. 31) бірінші ғасырда өмір сүрген римдік матрона болды. Ол б.з.д. 95 жылы pontifex maximus және консул болған Квинт Муций Скеволаның қызы еді. Шамамен б.з.д. 79 жылы Муция Рим саясатының жетекші және жақын арада үстемдікке ие болатын тұлғасы Помпейге үйленді. Ол Помпейдің белгілі үш баласының анасы болды. Помпей б.з.д. 61 жылы оны неке адалдығын бұзғаны үшін немесе саяси себептермен ажырастырды. Кейіннен ол Маркус Эмилиус Скаурға үйленді және Рим саясатында белсенді болып қала берді, б.з.д. 39 жылы өзінің ұлы Секст Помпей мен Октавиан арасындағы бейбіт келіссөздерін жүргізіп, одан кейін Октавианмен өзара құрметті қарым-қатынасты сақтап тұрды.

Ерте өмір

Муция – Квинт Муций Скеволаның қызы болған. Муцияның анасы Кіші Катонмен жақын туыс болған, бірақ кім екені нақты белгісіз. Ол, бірнеше дереккөздерде айтылғандай, жанжал кезінде Квинт Цецилий Метелл Непосқа тұрмысқа шығу үшін әкесінен ажырасқан Лициния болуы мүмкін. Оның аты, Муция Тертия, римдік дәстүр бойынша әйелдерге берілетін есімдерге сәйкес, үшінші қыз екенін көрсетеді, бірақ бұл есімді екі тәтесінен айыру үшін таңдалған болуы мүмкін. Егер анасы Лициния болса, Муцияның анасының екінші некесінен екі кіші ағасы болған: б.з.б. 60 жылы консул болған Квинт Метелл Селер және б.з.б. 57 жылы консул болған Квинт Метелл Непос. Әкесі б.з.б. 95-94 жылдары Азия провинциясының губернаторы болған кезде Олимпияда оның құрметіне мүсін орнатылған. Оның әйеліне немесе қызына қосымша мүсін орнатылғанына қатысты да деректер бар. Егер ол мүсін Муцияға арналған болса, ол бұл құрметке ие болған алғашқы әйел болар еді, кейіннен императорлық отбасының мүшелері үшін бұл әдетке айналды.

Некелер

Мукия, б.з.б. 82 жылы консул болған Гай Марий Кішіге өте жас кезінде тұрмысқа шыққан болуы мүмкін. Бұл Римдегі Мариандық үкімет пен Луций Корнелий Сулла арасындағы азаматтық соғыс кезінде болды. Жеңіліске ұшырағаннан кейін Кіші Мариус өзін-өзі өлтірді; егер неке орын алған болса, Мукия баласыз жесір қалған болар еді. Луций Сулла Феликс Гай Мариус Кішіге қарсы жеңіске жеткеннен кейін, Сулла диктатор ретінде Помпейдің адалдығын қамтамасыз етуі қажет болды. Ол үшін ол б.з.б. 79 жылы Помпейге Мукияны әйел ретінде беруге уәде берді. Бұл некеден үш бала дүниеге келді: үлкен ұлы Гней Помпей, қызы Помпея Магна (Фавст Корнелий Суллаға үйленді) және кіші ұлы Секст Помпей. Ол үш баласынан да көп өмір сүрді. Б.з.б. 76 және 61 жылдар аралығында Помпей Римнен көбінесе алыс болды, Испанияда Серторийға қарсы, Жерорта теңізінде қарақшыларға қарсы күресті, ал шығыста Понт патшасы Митридат VI-ға қарсы жорықтар жасады. Б.з.б. 61 жылы қайтып келген соң, Помпей Мукияға ажырасу туралы хат жіберді. Цицеронның жеке хаттарында айтылғандай, себебі – адалдықсыздық. Ол Юлий Цезардың көптеген махаббаттарының бірі болған десе де, сол кездегі Помпейдің Цезармен достығы мен одақтастығы Помпейдің өзі бұл қауесетті шындық деп санамағанын немесе маңызды деп ойламағанын көрсетеді. Императордың өмірбаянын жазған Суетоний Помпейдің Цезарды жиі "Эгист" деп атағанын, грек мифологиясында патшаның әйелін азғынға салған кейіпкердің есімін қолданғанын мәлімдеді. Соңынан Мукия диктатор Сулланың әкесі болған Марк Эмилий Скаврға тұрмысқа шықты, одан Марк есімді тағы бір ұлы болды. Б.з.б. 39 жылы Мукия, рим халқының шұғыл өтініші бойынша, өзінің ұлы Секст Помпей мен триумвир Октавиан (болашақ император Август) арасындағы дауды бітіру үшін Сицилияға барды. Осылайша ол ресми дипломатиялық міндетті атқарған алғашқы римдік әйел атанды. Мукия б.з.б. 31 жылы Актиум шайқасы кезінде тірі болған, бірақ қайтыс болған күні белгісіз. Октавиан оған үлкен құрмет көрсетті.

Негізгі дереккөздер

Асконий, "Скаврдың қорғаны" (Pro Scauro), 19-бет, Орелли Байтер (редактор) (1845 ж.). Цицерон, "Отбасылық хаттар" V, 2. Цицерон, "Аттикке хаттар", I. 12. Дио Кассий, XXXVII. 49, XLVIII, 16, LI. 2, LVI. 38. Аппиан, "Азамат соғысы" V. 69, 72. Светоний, "Юлий Цезардың өмірі", 50. Плутарх, "Помпейдің өмірі", 42. Зонарас, X. 5. Иероним, "Йовинианға қарсы" I. 48.