Кіріспе
XVI ғасырдағы ағылшын аудармашысы, ақыны және драматургі Джордж Пил (25 шілде 1556 күні крещенделіп, қайтыс болған күні белгісіз) – ағылшын аудармашысы, ақыны және драматургы. Ол Уильям Шекспирмен «Тит Андроник» пьесасын бірлесіп жазды деген болжаммен танымал, бірақ бұл әрқашан қабылданбайды. Көптеген авторсыз елизаветалық пьесалар оған жатқызылған, бірақ оның абыройы негізінен «Эдуард I», «Ескі әйелдердің әңгімесі», «Альказар шайқасы», «Паристің айыпталуы» және «Дәуіт пен Бетсаба» пьесаларымен байланысты. Шекспирдің «Король Джон» пьесасының тікелей бастауы болған «Англия королі Джонның қиын тұсы» (The Troublesome Reign of John, King of England) оның атымен жарияланған. Дегенмен, Пил туралы сақталған көптеген жазбалар қаржылық және құқықтық сипатта болып табылады, ал оның атын алып жүрген шығармалармен тікелей байланыстыратын деректер жоқ.
George Peele (baptised 25 July 1556 – death date uncertain) was an English translator, poet, and dramatist, who is most noted for his supposed but not universally accepted collaboration with William Shakespeare on the play Titus Andronicus. Many anonymous Elizabethan plays have been attributed to him, but his reputation rests mainly on Edward I, The Old Wives' Tale, The Battle of Alcazar, The Arraignment of Paris, and David and Bethsabe. The Troublesome Reign of John, King of England, the immediate source for Shakespeare's King John, has been published under his name. However most of the extant Peele records are financial and legal, and none expressly connect him with the canon that bears his name.
Өмір
Пил 1556 жылғы 25 шілдеде Лондон қаласындағы Сент-Джеймс Гарликхитте крещениеден өтті. Оның әкесі Джеймс Пил (1585 жылғы 30 желтоқсанда қайтыс болды), Девонширлік отбасынан шыққан болуы мүмкін. Ол сол кезде Лондонның орталығында орналасқан Христос ауруханасының кеңсе қызметкері болды және есепке алу туралы екі трактат жазды: «Жақсы есепке алудың жолы мен түрі» (1553) және «Жақсылыққа жол» (1569). Соңғысында Джеймс Пилдің ағаш кескіндемесі бейнеленген. Джорджтың замандас суреті белгілі емес, бірақ ол бойы аласа, қара түсті, қызыл шашты және көздері қиық болған деген әңгіме бар, бірақ бұл сенімді дереккөздерден емес. Джорджтың анасы Анна 1580 жылғы 1 шілдеде қайтыс болды, ал әкесі 1580 жылғы 3 қарашада Кристиан Видерске (1597 жылы Кристофер Ле Стокс шіркеуінде қайтыс болды) үйленді. Ол аурухана төлем тізімінде медбике болып жұмыс істеді және Джеймс Пилдің қайтысынан кейін бес жыл бойы сол қызметте болды, содан кейін Ральф Босвеллге үйленді. Оның бауырлары: Анна (1568/9 жылғы 10 қаңтарда қайтыс болды), Изабел, Джудит (1582 жылғы 16 сәуірде қайтыс болды) және Джеймс (1563/4 жылғы 3 қаңтарда туған). Анна 1565 жылғы 14 мамырда Джон Алфордқа үйленді және Роберт атты ұлы болды (1567 жылғы 9 қазанда туған – шамамен 1654/5 жылғы 12 наурызда қайтыс болды). Джудит 1575 жылғы 19 маусымда Джон Джекманға үйленді және үш баласы болды: Сьюзан (1576 жылғы 3 маусымда туған), Уильям (1577 жылғы 30 сәуірде туған – 1577 жылғы 1 шілдеде қайтыс болды) және Сара (1578 жылғы 25 мамырда қайтыс болды). 1568 жылғы 5 ақпанда Изабел Мэтью Шекспирге үйленді, олардың сегіз баласы болды. Чичестер университетінің лекторы Дункан Салкельд Мэтью Шекспирдің Уильям Шекспирмен «туыс емеуі мүмкін» екенін айтты, бірақ Мэтьюдің Изабел Пилге үйленуінің тізімі ықтимал байланысты көрсетеді, себебі Изабелдің драматург ағасы Шекспирдің «Тит Андроник» пьесасын жазуға қатысқан деген пікір бар. Джеймс Пил 1566 және 1569 жылдардағы «Теміршілердің шерулерін» де жазды, бұл Джорджтың екі Лорд-мэр шерулерін жазуына себеп болған болуы мүмкін. Джордж Пил 1571 жылы Оксфордтағы Броудгейтс-холлға оқуға түсті. 1574 жылы ол Крайст-Черчке көшті, 1577 жылы B.A. дәрежесін алды және 1579 жылы M.A. дәрежесін алды. Сол жылы Христос ауруханасының басшылары кеңсе қызметкерінен «оны ұлы Джордж Пилден босатуды» сұрады. Ол 1580 жылы Лондонға келді, сол жылы ол 16 жасар мұрагер Энн Кукке үйленді, ол Хью Кристианның жалғыз баласы еді, ол сонымен қатар Кук, Алеттор, Электор және Нелеттор тегін де қолданды (оның інісі Дэниел Алетторды қолданды). Кристиан некеге тұруға бірнеше ай қалғанда қайтыс болды, ал оның мүлігіне қатысты сот ісі жылдар бойы шешілмеді, мұраны құрғатып жіберді. «Бұл пікірді білдіргендердің кейбіреулерінің санасында білмей тұрып айналымдық ойлау процесі болған болуы керек: Мерестің Пилдің жұқпадан қайтыс болғаны туралы мәлімдемесі Пилдің жойылғандығын білдіреді, өйткені "Әзілдер" кейіпкері жойылған. Оның Гринмен танысуы, оның бұзылуы, бұған дәлел. Сондықтан, Гринмен танысып, жұқпалы аурудан қайтыс болғандықтан, "Әзілдердің" оны жойғаны туралы дәлелдері шынайы деп қабылдануы мүмкін». Ол белгілі тақырыптар бойынша әзіл кітаптарының тарағанын атап өтті, соның ішінде Уильям Шекспир, Бен Джонсон, Колли Сибер, Томас Киллигру, Джеймс Куин, Дэвид Гаррик, Лоранс Стерн, Уильям Конгрев, Лорд Сэндвич, Лорд Честерфилд, Сэмюэл Джонсон, Фальстаф, Тристрам Шэнди және Поли Пичум. Ол көпшілігі «Күлкілі әңгімелер» және «Жұмысшыл жауаптар» кітаптарынан алынғандығын, ал кітапқа тән бірнеше мәз-мейрамдар дәстүрлі мәз-мейрамдарға ұқсас үлгілерді ұстанатынын, тек егжей-тегжейлі өзгерістер жасалғанын көрсетеді. «Пил орталық Лондонның өнімі болды, - деп жазады Хорн, - бірақ оның соғыс және мал шаруашылығы туралы қайталанатын әміршілік тақырыптары оның шығармаларында ең жоғары мақсатқа ұмтылғандығын көрсетеді. Оның қазіргі беделі төменгі деңгейге түсіп кеткені күлкілі, бірақ неге Бен Джонсон адамды өлтіріп, бірнеше рет түрмеде отырғанмен, беделі төмендеп кеткен жоқ? Гриннің барлық таныстары мен Джонсон сияқты адамдар күнәға батып кеткенін дәлелдемейтін болсақ, Пилді кінәлау үшін жалғыз қалдырмайық». Содан кейін Хорн В. М. Крейзенахтың «Дәуіт пен Бетсаба - ақынның азғын өмірінің соңғы жылдарында пайда болған әдепсіздіктің туындысы» деген көзқарасына күмәнді негіз ретінде шабуыл жасайды. «Пил көптеген жағынан өздерінің елизаветалық әріптестеріне ұқсады, моральдық жағынан жақсы да, нашар да емес, эстетикалық жағынан көреген; техникалық шеберлігі бойынша басқа ақындармен тең; оның құбырларының тәттілігі бойынша Марлоу, Спенсер және Шекспирден басқаларға қарсы». Пил екінші рет үйленген болуы мүмкін, Мэри Гейтс немесе Йейтсқа. Джордж Пилдің Мэри Гейтске үйленгені драматург екенін нақты айту мүмкін емес, себебі 1604 жылы қайтыс болған қорап жасаушы Джордж Пил де сол кезде Лондонда тұрған. Оның қай Джордж Пилге үйленгенін анықтау үшін жеткілікті мәлімет жоқ. 1961 жылы «Эдуард I» басылымын шығарған Фрэнк С. Хук, осы басылымның бірінші томындағы Дэвид Х. Хорнның болжамы дұрыс екенін айтады: ол осы Джордж Пил екені, себебі Мэри Гейтсқа үйленген Джордж Пил Берген оп Зумның бұрынғы бас қару жасаушысы Лоуренс Гейтстің жесірі болды және Мэри мен Джордж Пил оның соғыс жесірінің жалақысын алу үшін ұзақ соттасқан. Пилдің осы ойдан туған эпизодты «Эдуард I» пьесасына қосуының себебі осы қаражатты алуға тырысқан Джордж Пил болса ғана түсінікті. Бұл үш жылдық сот процесі Томас Гурлинге қарсы болды, ол саудагерлердің жинамаған жалақысын сатып алған, ол Мэридің Лоуренс Гейтстің өсиетнамасын жолталды деген айыппен қарсы сотқа берді. Сотта Гурлин төлемеген ақшаны төледі ме, жоқ па, сот тізімінде көрсетілмеген, бірақ Пил оған қарсы сот жеңіске жетті. Хорн Пилдің Лорд Берглиге жазған хатындағы ауруының белгілері оның жұмыс істей алмай, сот шығындарын төлей алмағанын көрсетеді. Хорн Пилдің өзінің әскери қызметкер болғанын да болжайды.
Peele may be more interested in what should be done than in what actually has been done. The emphasis on generosity to soldiers and veterans is in ironic contrast to the way the fighting forces in the Netherlands were actually treated. Leicester's reports, summarized in the Calendar of State Papers (Foreign) show amply the suffering of soldiers; they were not paid on time, and their living conditions were deplorable. Likewise, the Acts of Privy Council for the period after 1590, when soldiers began returning from Willoughby's expedition to France, demonstrate the care of wounded veterans was becoming an increasingly embarrassing problem for Elizabeth's government. Read in light of these contemporary documents, this scene takes on a bitterly ironic note. In the scene, Edward I establishes a "colledge" for wounded soldiers, something he did not do in real life, nor was this something Elizabeth did, although in 1587, the Earl of Leicester had done so in Elizabeth's name, at the Galthius. While it must be said that Hook and Horne are writing for the same edition with Charles Tyler Prouty as general editor, this ties directly with Horne's supposition that this is the same George Peele, for the George Peele who married Mary Gates was the widow of the former Master Gunner of Berghen op Zoom, Lawrence Gates, and Mary and George Peele entered a lengthy legal battle to collect Mary's war widow salary. One wonders why Peele would have added such a fictitious moment to Edward I were he not the George Peele trying to collect these funds. This involved a three year litigation against Thomas Gurlyn, who was a buyer of soldiers' uncollected wages, who countersued Mary on allegations that she had forged Lawrence Gates's will. The record does not show whether Gurlyn, who stalled payment, ever actually paid what he owed to the Peeles, despite Peele obtaining a verdict against him. Horne speculates that evidence of Peele's sickness in a letter to Lord Burghley indicates that he was probably unable to work and thus pay legal fees. Horne also speculates that Peele himself may have been a soldier.
Өлім
Пил, Фрэнсис Мерестің сөзіне сүйенсек, "шекпе ауруынан" қайтыс болды және 1596 жылдың 9 қарашасында Клеркенвеллдегі Сент-Джеймс шіркеуіне жерленді. Қазіргі Хоршам кампусындағы Христос ауруханасының сегіз пансионатының бірі Джордж Пилдің құрметіне және Пиль отбасының Христос ауруханасының ежелгі негізін қалыптастыруға салған үлесін еске алу үшін Пил деп аталды.
Кішігірім жұмыстар
Кейде-кез жазған өлеңдерінің ішінде Пилдің замандастарына қатысты пікірлерін қамтитын прологы бар "Жартердің құрметі" және 1590 жылғы "Полихимния" – патшайымның чемпионы сэр Генри Лидің зейнетке шығуымен байланысты рәсімдердің бос өлеңмен сипатталуы. Бұл "Қош сау, қару-жарақ" лирикалық өлеңімен аяқталады. Ол 1590 жылы Елизавета I патшайымның чемпион рыцарының зейнетке шығу салтанаты үшін жазылған, онда ол "Құдайша" деп аталатын патшайымға өшпес адалдығын білдіреді. Оны Тэккерэй "Жаңа келгендер" романының жетпіс алтыншы тарауында келтірген, сондай-ақ бұл өлең Эрнест Хемингуэйдің сол аттас романының атауына негіз болған. 1593 жылы "Феникс ұясына" "Тазалықты мақтау" атты туындысын қосты.
Беделі
Гриннің сөздерімен айтқанда, Пил университет ғалымдарының қатарына жатты, олар "ақыл-ойымен пьесалар құрады". Грин одан әрі оның Кристофер Марло мен Томас Нэштен "кейбір жағынан ерекше, ешқандай жағынан кем емес" екенін айтты. Бұл мақтау бекер болған жоқ. Ағылшын драмалық тілінің мәртебесін арттырғаны және бос өлеңге жаңа бір тегістік енгізгені үшін Грин мен Марлоға берілген құрмет, әрине, Пилге де тиесілі. Пильдің ең танымал туындылары – оның пьесаларындағы әндер: «Ескі әйелдер ертегісі», «Паристің сотқа тартылуы» және «Қош салайын, қару-жарақ» әндері, олар жинақтарда жиі кездеседі. Профессор Фрэнсис Бартон Гаммер өзінің «Ескі әйелдер ертегісі» басылымына қосымша ретінде жазған сын мақаласында Пилдің тағы бір артықшылығын атап өтеді. Ол романтикалық оқиға мен реалистік диалог арасындағы қарама-қайшылықта бұрынғы комедияның комедиялық өнерінен мүлдем бөлек юмордың алғашқы көрінісін көреді. «Ескі әйелдер ертегісі» – пьеса ішіндегі пьеса, мүмкін, оны интерлюдия деп атаған дұрыс. Оның халықтық фольклорға негізделгені оған қосымша қызығушылық сыйлайды, сондай-ақ Габриэль Харви мен Ричард Станихерстке қатысты әжуалар да көп. Хуанебанго, Харвидің гексаметрлерін пародиалайтын және тіпті бір рет оның сөздерін келтіретін, Грин мен оның достарының басты жауы ретінде қарастырылуы мүмкін. Пильдің шығармаларын Александр Дайс (1828, 1829–1839 және 1861), А. Х. Буллен (2 том, 1888) және Чарльз Тайлер Прути (3 том, 1952–1970) редакциялаған. Оның туындыларының метрикалық ерекшеліктерін Ричард Ляммерхирттің «Георг Пиле, Untersuchungen über sein Leben und seine Werke» (Росток, 1882) еңбегінде таба аласыз. Сондай-ақ, профессор Ф. Б. Гаммердің «Репрезентативті ағылшын комедиялары» (1903) және 1907 жылы Малоун қоғамы үшін басылған «Альказар шайқасы» басылымын қараңыз.