Кіріспе

Жаңа Зеландия Премьер-министрі
Жаңа Зеландия Премьер-министрі

Сэр Гарри Альберт Аткинсон (1 қараша 1831 – 28 маусым 1892) 19-шы ғасырдың соңында төрт рет Жаңа Зеландияның оныншы премьер-министрі болып қызмет етті және барлығы он жыл бойы колониялық қазынашы болды. Ол экономикалық дағдарыс кезінде елді басқаруға жауапты болды және мемлекеттік қаржыны сақтықпен және еңбекқорлықпен басқарғаны үшін танымал болды, бірақ 1882 жылғы Ұлттық сақтандыру (әлеуметтік қамсыздандыру) схемасы және жерді жалға беру схемалары сияқты кейбір саясаттарына қатысты сенімсіздік тудырды. Ол сонымен қатар Жаңа Зеландия соғыстарында күресу үшін ерікті әскери жасақтарды құруға қатысты және маори жерін тартып алу қажеттігіне берік сенгенімен белгілі болды.

Ерте өмір

1831 жылы Англияның Чешир графтығындағы Брокстон ауылында туған Аткинсон Англияда білім алған, бірақ 22 жасында үлкен ағасы Уильямға еріп Жаңа Зеландияға көшуді шешті. Оған ағасы Артур және Ричмонд отбасының мүшелері де ілесіп келді. Жаңа Зеландияға келген соң Гарри мен Артур Таранакидегі жерлерді сатып алды, сондай-ақ Ричмондтар мен доктор Эдмунд Рональдтың бес бауыр-қарындасы – Рональдтар отбасы да жер сатып алды. Кейін Джеймс пен Уильям Ричмондтар да саясатқа қатысты, ал Рональдтардың қарындастары Аткинсонның ағаларына үйленді. Аткинсонның хаттарынан ол Жаңа Зеландияға көшу шешіміне өте риза болғанын, оны өркендеуге мүмкіндік ретінде қарастырғанын көруге болады. Ол кішкентай шаруа үйіне Англияда бала кезінде тұрған Хурворт ауылының атын берді, бірақ әкесі көшпелі құрылысшы және сәулетші болғандықтан, отбасы ешбір жерде ұзақ тұрмады.

Әскери қызмет

1859 жылы ақпанда Аткинсон Таранаки ерікті мылтық ротасының сержанты болып тағайындалды, ал наурыз айында капитандық шен алды. Ол Бірінші Таранаки соғысы кезінде №2 ротаны басқарды және Вайрека, Махоетахи және Кайтаке шайқастарына қатысты. Фримасон болғандықтан, 1888 жылы мамыр айында Веллингтон округінің бас шебері болып сайланды. 1890 жылы Аткинсонның денсаулығы нашарлап, Парламентте сөйлеуге мүмкіндігі болмады.

Жеңіліске ұшырау

1891 жылы Аткинсон премьер-министр лауазымынан жаңа құрылған Либералдық партияның Джон Балланспен ауыстырылды, ол елдің алғашқы ұйымдастырылған саяси партиясы болды. Аткинсон достарының тілегін қабылдап, 1891 жылдың 23 қаңтарында ол алты басқа адаммен бірге Заң шығарушы кеңеске тағайындалды, Балланстың Төменгі палатаға ұсынбақ болған радикалды заңдарды тоқтату үшін. Балланс 24 қаңтарда премьер-министр болды және Аткинсонды Заң шығарушы кеңестің спикері етіп тағайындады. Уильям Фокс, Джулиус Фогель және Аткинсонның көптеген қарсыластарының идеяларын ұсынған либералдар Аткинсон жеңілгеннен кейін 21 жыл бойы билікте болды, бірақ Аткинсон оны көре алмады. 1892 жылғы сессияда 28 маусымда Кеңестің алғашқы отырысын жүргізгеннен кейін Аткинсон спикердің кабинетіне қайтып келді, онда қайтыс болды. Ол Карори зиратында жерленген.