Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қызметтеріне қарай дін қызметкерлеріне арналған белгілі бір киімдер
Дін қызметкерлері киетін басқа да киім-кешек
Clothing prescribed for clergy performing specific roles
other garments worn by clergy
Жинақ – христиан дінімен, әсіресе Шығыс шіркеулерімен, католиктермен (барлық обрядтарымен), лютерандармен және англикандармен тығыз байланысты литургиялық киімдер мен заттар. Көптеген басқа да топтар литургиялық киімдерді пайдаланады; Реформацияланған (кальвинистік) шіркеулер арасында бұл мәселе протестанттық реформация кезінде және кейде содан кейін, әсіресе 19 ғасырда Англия шіркеуіндегі ритуалистік даулар кезінде пікір тудырды.
Vestments are liturgical garments and articles associated primarily with the Christian religion, especially by Eastern Churches, Catholics (of all rites), Lutherans, and Anglicans. Many other groups also make use of liturgical garments; among the Reformed (Calvinist) Churches this was a point of controversy in the Protestant Reformation and sometimes since, in particular during the ritualist controversies in the Church of England in the 19th century.
Киімнің шығу тегі
Ертедегі христиан шіркеулерінде, олардың қауымдары сияқты, дін қызметкерлері мен басшылары грек-рим әлеміндегі азаматтық өмірдің қалыпты киімін киген, бірақ киімдері киелі обрядтар кезінде таза болуы күтілген. IV ғасырдан бастап киім үлгілері өзгертіле бастады, ал шіркеу киімдерінің бастапқы формаларын сақтап, жеке дамумен және аймақтық айырмашылықтармен дамыды. Шіркеулердегі рәсімдер мен обрядтар үшін бөлек, киеленген киім кию, дін қызметкерлерінің алтарьда атқаратын қызметтерінің қасиеттілігін күшейтті. Католик шіркеуінің киім-кешектері 13-шы ғасырға қарай толыққанды қалыптасты. Реформация, әсіресе кальвинизмнің ықпалымен, қарапайымдыққа жаңа көзқарас әкелді. Англия шіркеуі киім-кешектерді дұрыс пайдалану мәселесінде өз дауларына тап болды. Кеуде айқышы – Көптеген христиан діндерінің дін қызметкерлері мойнына тізбек немесе әшекей ретінде тағатын үлкен айқыш. Кейбір дәстүрлерде ол епископтармен байланысты. Рим-католик дәстүрінде оны тек епископтар, абаттар және арнайы рұқсат арқылы кеуде айқышын тағуға құқық берілген белгілі бір канондар ғана киеді. Хор киімінде айқыш алтын түсті, ал кардиналдар үшін – қызыл. Үйде кию үшін күміс тізбекпен күміс түсті айқыш тағылады.
In the early Christian churches, officers and leaders, like their congregations, wore the normal dress of civil life in the Greco Roman world, although with an expectation that the clothing should be clean and pure during holy observances. From the 4th century onward, however, modifications began to be made to the form of the garments, and as secular fashions changed from the 6th century the church retained the original forms of their garments, although with separate development and with regional variations. Having separate, consecrated clothing for the ceremonies and rites in the churches emphasized the sacred nature of the functions the priest and ministers carried out at the altar. The Catholic Church's vestments had essentially established their final forms by the 13th century. The Reformation brought about a new approach towards simplicity, especially under the influence of Calvinism. The Church of England experienced its own controversies over the proper use of vestments. Pectoral cross A large cross worn on a chain or necklace around the neck by clergy of many Christian denominations. In some traditions it is associated with bishops. In the Roman Catholic tradition it is only worn by bishops, abbots, and certain canons who are granted the use of the pectoral cross by special indult. In choir dress the cross is gold with a green rope, red for cardinals. In house dress, it is silver with a silver chain.
Католиктер, англикандар және лютерандар қолданады
Сурплис – кассак немесе киім үстінен киілетін ақ көйлек. Оны көбінесе алтарьда қызмет ететіндер мен хор мүшелері киеді. Католик және жоғары шіркеу англикандары арасында, Евхаристияға қатысатын дін қызметкерлері кие алады, бірақ оны тойлаушы кимейді. Төменгі шіркеу англикандары, сондай-ақ кейбір лютерандар мен методистер арасында Сурплис кейде стола немесе шарфпен (кейде жеке) Евхаристияға арналған лайықты киім ретінде киіледі. Копе – тобықтың ұзындығына жететін дөңгелек плащ, көбінесе епископтар мен дін қызметкерлері қолданады, кейде диакондар да киеді. Хазубльді тарихи түрде қолдануды қабылдамайтын дәстүрлерде Копе Евхаристиялық киім ретінде пайдаланылуы мүмкін. Рошет – сюрплиске ұқсас, бірақ жеңдері тар. Католик және англо-католиктерде бұл киім көбінесе кружевомен әшекейленген. Англикандық нұсқасында білезіктерге матадан жасалған белдік байланады және химерамен киіледі. Оны тек епископтар мен белгілі бір канондар ғана киеді. Зуккетто – еврей кипасына ұқсас бас киім. Көбінесе епископтар (кардиналдар мен Папаны қоса алғанда) киеді, ал басқа дін қызметкерлері сирек киеді. Митра – епископтар мен кейбір аббаттар киеді. Атауы бір болғанымен, бұл шығыс митрасына толық сәйкес келмейді (төменде қараңыз), оның ерекше тарихы бар және ол кейінірек қабылданған.
Surplice A white tunic worn over a cassock or habit. It is commonly worn by altar servers, and choir members. In Catholic and high church Anglicanism, it may be worn by clergy who are attending a Eucharist but not by the celebrant. Among lower church Anglicans and some Lutherans and Methodists, the Surplice is sometimes worn with a stole or scarf (and less often by itself) as the proper vestment for the Eucharist. Cope A circular cape reaching to the ankle, commonly used by bishops and priests and, sometimes, also by deacons. In traditions that historically reject the use of the Chasuble, the Cope may be used as a Eucharistic vestment. Rochet Similar to a surplice but with narrower sleeves. In Catholic and Anglo Catholic use, it is often highly decorated with lace. The Anglican version is bound at the cuffs with a band of cloth and worn with a chimere. Its use is reserved to bishops and certain canons. Zucchetto A skull cap, similar to the Jewish kippah. Commonly worn by bishops (including cardinals and the Pope) and less commonly by other clergy. Mitre Worn by bishops and some abbots. Despite having the same name, this does not really correspond with the Eastern mitre (see below), which has a distinct history and which was adopted much later.
Католиктер, кейбір англикандар мен лютерандар қолданады
Манипель – бұл қолға байланған литургиялық қолқап, оны тек Әйін кезінде ғана қолданады. 1970 жылғы соборлық литургиялық реформадан кейін манипель кеңінен қолданылмай қалды, бірақ көптеген орталарда танымалдылығы артып келеді және бүгінде ол Триденттік әйін аясында қолданылады, онда оны ережелер талап етеді, сондай-ақ кейбір англо-католик және басқа да приходтарда қолданылады. Кейбір мамандардың пікірінше, бұл православиелік эпигонацияға сәйкес келеді (төменде қараңыз). Иық жамылғысы – иықтарға оралған, ұзын тікбұрышты мата, ол монахтар монахты ұстағанда қолдарын жабу үшін қолданылады. Патенді ұстаған кезде субдиакон да оны киеді. Биретта – Рим папасынан басқа барлық дәрежедегі дін қызметкерлері киетін төртбұрышты бас киім; оның түсі дәрежесін көрсетеді. Туника – субдиаконның ең сыртқы киімі. Шашабел – дін қызметкерлері мен епископтардың ең сыртқы, көбінесе әшекейленген киімі. Ол тек Евхаристия тойлау кезінде киіледі. Православ фелонионына сәйкес келеді (төменде қараңыз). Сондай-ақ шашабел альбын қараңыз. Далматика – диаконның ең сыртқы киімі. Православ стихарионға (диакондар үшін) және саккосқа (епископтар үшін) сәйкес келеді. Амице – көше киімінің жағасын жабу үшін мойынға оралған мата. Оны әйін қызметкері, диакон және субдиакон киеді. Белдік – альбты белдеу үшін және денеге түсетін столаның орнын сақтау үшін қолданылатын ұзын тоқылған бау. Православ зонасына сәйкес келеді.
Maniple A liturgical handkerchief bound about the wrist, it is only used during the Mass. The maniple fell out of common use with the 1970 post conciliar liturgical reform, but is gaining in popularity in many circles and is used today in the context of the Tridentine Mass, in which it is required by rubrics, and in some Anglo Catholic and other parishes. According to some authorities, this corresponds to the Orthodox epigonation (see below). Humeral veil Long cloth rectangle draped around the shoulders and used to cover the hands of the priest when carrying the monstrance. It is also worn by the subdeacon when holding the paten. Biretta A rectangular cap that may be worn by clergy of all ranks except the Pope; its color can signify rank. Tunicle The outermost garment of subdeacons. Chasuble The outermost sacramental garment of priests and bishops, often quite decorated. It is only worn for the celebration of the Eucharist. Corresponds to the Orthodox phelonion (see below). See also chasuble alb. Dalmatic The outermost garment of deacons. Corresponds to the Orthodox sticharion (for deacons) and sakkos (for bishops). Amice a cloth around the neck used to cover the collar of street attire. It is worn by the celebrant, deacon, and subdeacon for the Mass. Cincture It is a long woven cord used to cinch the alb at the waist, and to contain the stole as it hangs down the body. Corresponds to the Orthodox zone.
Тек католиктер қолданады
Паллий – алты қара айқышпен безендірілген, мойнына алды-артына қысқа ілмектермен ілінген, Папа киетін және митрополит епископтар мен архиепископтарға сыйлайтын қой жүнінен жасалған тар белдік. Православтық омофорионға сәйкес келеді (төменде қараңыз). Рационал – епископтық иыққап, шашубаның үстінен киіледі. Оны тек Айхштатт, Падерборн, Туль және Краков (Краков) епископтары ғана қолданады. 17-ғасырға дейін Регенсбург (Ратисбон) епископтығында да қолданылған. Паптық қолғаптар – Паптық салтанатты миссаны өткізгенде епископ киетін литургиялық қолғаптар. Олар қазіргі күні көбінесе тек Триденттік мисса аясында ғана көрінеді. Паптық сандалдар – Паптық салтанатты миссаны өткізгенде епископ киетін литургиялық сандалдар. Олар әдетте литургиялық түсті шұлықпен жабылады. Олар қазіргі күні көбінесе тек Триденттік мисса аясында ғана көрінеді. Фанон – екі қабатты моцетта, қазір Папа тек салтанатты Паптық жоғары миссаларда сирек киеді. Папалық тиара – бұрын Папаның тәж кию рәсімінде және басқа да маңызды сәттерде киетін; ол қолданыстан шығып қалды, бірақ биліктегі Папа қаласа, кез келген уақытта қайта қолдануға болады. Тәж киюден басқа, бұл тек арнайы жағдайларда, мысалы, Ex Cathedra жарияламалары, салтанатты процессиялар мен Urbi et Orbi батасы кезінде киілетін. Субцинкториум – кең маннипельге ұқсас, бірақ белдіктің оң жағынан ілінген, бір шетінде айқыш, екінші шетінде құдай қозысы бейнеленген; тек Папаның жоғары миссасы кезінде киіледі. Фалда – альбаның астынан басталатын ұзын юбка тәрізді киім; оны тек Папаның жоғары миссасы кезінде киеді және Папаның жерлеу рәсімінде Папаның денесін жауып тұрады.
Pallium A narrow band of lamb's wool decorated with six black crosses, worn about the neck with short pendants front and back, worn by the Pope and bestowed by him to Metropolitan bishops and Archbishops. Corresponds to the Orthodox omophorion (see below). Rationale An episcopal humeral worn over the chasuble. It is only used by the Bishops of Eichstätt, Paderborn, Toul, and Cracow (Kraków). Until the 17th century, it was also in use in the Bishopric of Regensburg (Ratisbon). Pontifical gloves The liturgical gloves worn by a bishop celebrating a Pontifical Solemn Mass. They are usually seen today only within the context of the Tridentine Mass. Pontifical sandals The liturgical sandals worn by a bishop celebrating a Pontifical Solemn Mass. They are usually covered by the liturgical stockings, which are of the liturgical color of the Mass. They are usually seen today only within the context of the Tridentine Mass. Fanon A double layered mozzetta, now only occasionally worn by the Pope during solemn Pontifical High Masses. Papal tiara Formerly worn by the Pope at his coronation and at other key moments; it has fallen out of use but may be revived at any time if the reigning Pontiff wishes. Apart from the coronation, this was only worn on special occasions such as during Ex Cathedra announcements, some solemn processions and the blessing Urbi et Orbi. Subcinctorium A vestment similar to a broad maniple but worn suspended from the right side of the cincture, decorated with a cross on one end and an agnus dei on the other; worn only by the Pope during a Pontifical High Mass. Falda A vestment that forms a long skirt extending from under the hem of the alb; worn only by the Pope during a Pontifical High Mass and draped over the Pope's body at a Papal Funeral.
Тек қана англикандықтар қолданады
Химера – епископтардың қызыл немесе қара түсті сырт киімі. Алдыңғы жағы ашық, тізеге дейін жетеді. Гейтерлер – архиерейлер мен епископтардың тізеге дейін киетін, аяқ астын жабатын киім. Қара түсті, бүйінінен түймелі. Көбінесе қолданылмайды. Кентербери шапқышы – жұмсақ, төртбұрышты бас киім.
Chimere Red or black outer garment of bishops. Resembles a knee length open front waistcoat. Gaiters Covering of the lower leg worn by archdeacons and bishops. Black, buttoned up the sides and worn to just below the knee. Largely obsolete. Canterbury cap A soft square shaped hat.
Лютеран, англикан, реформатор, методист және баптистер әртүрлі түрде қолданады
Баулар – екі ұзын, ақ матадан жасалған, мойынға байланатын және жағадан төмен иесіне тиетін киім. Кейде «уағыз бауы» деп те аталады. Оны дәстүрлі түрде Англикан, Лютеран және Методист дін қызметкерлері сотукамен (артық киіммен немесе онсыз) немесе көйлекпен киеді. Типет (немесе уағыз шапаны) – Англикан шіркеулерінде епископтар, дін қызметкерлер және дьякондар киетін қара шапан. Ол стола сияқты киіледі, бірақ одан мәнісі бөлек. Бұрынғы уақытта осы шапанды басқа дін қызметкерлері де киген, бірақ қазір сирек кездеседі. Дегенмен, кейбір пресвитериандық және баптистік округтерде қайтадан қолданысқа кіріп келеді. Көк түсті типетті Англикан шіркеулерінде оқырмандар да киеді. Олар – діни қызметкер болмаған жағдайда, діни қызметкерге қарастырылмаған қызметтерге жетекшілік етуге епископтан арнайы рұқсат алған мирян мүшелері. Көк түс оқырмандарды дін қызметкерлерінен ажыратады. Академиялық көйлек, сондай-ақ «Женева көйлегі» деп те аталады, ашық, кең және қоңырау пішіндес жеңдері бар қарапайым киім. Көйлек әдетте ашық (немесе желдетілген) түрде, баулармен және академиялық капотпен киіледі. Тарихи тұрғыдан алғанда, Англикан дін қызметкерлері уағыз айтқанда сырт киімдерін шешіп, қара көйлек киетін, бірақ бұл қазір сирек кездеседі. Сондай-ақ, баулармен бірге ол Реформациядан бастап 19 ғасырдың басына дейін Англикан дін қызметкерлерінің күнделікті киімін құраған. Англиядағы диссидент шіркеулері (пресвитериандар, конгрегационалистер және баптистер) көйлекты әрқашан сотукамен және баулармен бірге киюді қалаған, көптегендері серуенге (архиепископ Уильям Лауд жасаған реформалардан кейін болған «Серуен соғысының» қалдығы, «Лаудиандық» деп аталады) күдікпен қараған. Академиялық капот – киген адамның ең жоғары академиялық дәрежесін көрсететін капоттарды Англикан дін қызметкерлері әдетте хор кеңселерінде киеді. Сонымен қатар, оларды кейде методистер мен реформаланған/пресвитериан дін қызметкерлері академиялық көйлекпен («Женева көйлегі») бірге киеді, бірақ бұл АҚШ-та сирек кездеседі.
Bands A type of neckwear, in the form of two oblong pieces of white cloth, which is tied about the neck so as to hang from the collar. Sometimes referred to as "preaching bands", they are worn traditionally by most of the Anglican, Lutheran and Methodist clergy with a cassock (with or without a surplice) or gown. Tippet (or preaching scarf) A black scarf worn by bishops, priests and deacons in Anglican churches. It is worn in the same fashion as a stole, but does not have the same significance. Dissenting ministers also historically wore these and, though now rare, they are re emerging in some Presbyterian and Baptist circles. A blue tippet is also used in Anglican churches by readers, who are members of the laity who have been given special license from the bishop to lead non sacramental services in the absence of an ordained person. The blue colour differentiates readers from clergy. Academic Gown Also known as the "Geneva Gown", this is a simple vestment with open, wide and bell shaped sleeves. The gown is traditionally worn open (or vented) over a cassock, with preaching bands and an academic hood. Historically, Anglican clergy would remove their surplice and put on a black gown for the preaching, though this practice is rare today. Also, along with preaching bands, it formed the typical daily dress of Anglican clergy from the Reformation until the early 19th century. English Dissenting churches (Presbyterians, Congregationalists and Baptists) preferred to wear the gown alone with the cassock and bands at all times, most being wary of the surplice (a remnant of the "Surplice War" which followed the reforms enacted by Archbishop William Laud, referred to as "Laudianism"). Academic Hood Hoods, which denote the highest academic degree of their wearers, are usually worn by Anglican clergy at choir offices. They are also sometimes worn by Methodists and Reformed/Presbyterian clergy with an academic gown ("Geneva Gown"), though this is fairly rare in the United States.
Палео-Православ және жаңадан пайда болған шіркеулер
Протестанттық және евангелистік шіркеулердегі палео-православтық және жаңа шіркеу қозғалыстарының арасында, көптеген методистер мен пресвитериандарды қамти отырып, дін қызметкерлері дәстүрлі қара Женева көйлегінен бас тартып, альб пен шазубль сияқты көне еухаристиялық киімдерді ғана емес, сонымен қатар сотока мен супректіні (әдетте, ескі ағылшын стиліндегі, кельт альбісіне ұқсайтын, белдіксіз литургиялық киім, ескі Галликан дәстүрінен алынған, толық ұзындықтағы супректіні) қайта қолдануда.
Among the Paleo Orthodoxy and Emerging Church movements in Protestant and evangelical churches, which includes many Methodists and Presbyterians, clergy are moving away from the traditional black Geneva gown and reclaiming not only the more ancient Eucharist vestments of alb and chasuble, but also cassock and surplice (typically a full length Old English style surplice which resembles the Celtic alb, an ungirdled liturgical tunic of the old Gallican Rite).