Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Портативті үстелдің көптеген түрі болған және ол портативті компьютердің, қазіргі заманғы ноутбуктің 19 ғасырдағы тізе үстелінің ататегі болып табылады.
The portable desk had many forms and is an ancestor of the portable computer, the modern laptop an atavistic grandchild of the 19th century lap desk.
Орта ғасырлар мен қайта өрлеу дәуірі
Орта ғасырдан бастап Ренессанс дәуірінің соңына дейін барлық үстелдер белгілі бір дәрежеде көшіріліп-қойылмалы болды, бірақ монастырьдің скрипторийі немесе кітапханасындай жерлерде кездесетін орнатылған үстелдер мен қатар тізілген үстелдер бұл ережеден тыс болды. Мұның себебі ортағасырлық патшалықтың көшпелі табиғаты және герцогтар мен графтардың басқаруындағы ұқсас жағдайлар болатын. Патшалықтың әдетте бір ғана астанасы болмайтын, монарх және оның (немесе оның) сарайы жыл бойы бірнеше билік орындары арасында саяхаттап, құнды заттары мен жиһаздарының көп бөлігін алып жүретін. Мұның жақсы мысалы – Генрих VIII-нің жазу үстелі. Француз тіліндегі жиһазды білдіретін "le mobilier" және "les meubles" сөздері осыны көрсетеді. Олар "қозғалмалы" заттарды сипаттайды, ал "қозғалмайтын" заттарға, яғни ғимараттарға ("les immeubles") қарама-қарсы қояды. Ортағасырлық ағаш кескіндерінде және сол кезеңнің басқа да суреттеріндегі үстелдер көлемді болған, бірақ бірнеше адам тарта алатын. Кейбіреулерін көлік үшін бөлшектеп жинауға болатын. Тіректі үстел сол кезде кең таралған форма болды. Оның үстіне көбінесе еңкейтілген беті орнатылатын. Кіші дворяндар мен саудагерлердің кейбір үйлерінде жиһаз көбінесе алысқа тасымалданбайтын. Көптеген тұрмыстық жағдайлар бір үлкен зал ішінде өтетін. Жиһазды үнемі ауыстырып, сақтап, тіпті үлкен бөлме күнінің немесе айдың белгілі бір уақытында атқаратын қызметіне қарай бөлшектеп жинауға болатын.
All desks were portable to some extent, from medieval times to the end of the Renaissance, with the exception of built in tables and inclined ranks of desks found in places such as the scriptorium or library of a monastery. This was due to the itinerant nature of medieval kingship and the similar conditions that prevailed in lesser administrations under dukes or counts. There was rarely a single capital for a kingdom, and the monarch and his (or her) court would travel periodically between several seats of power during the year, taking precious goods and much of their furniture with them. A good example of this is Henry VIII's writing desk. The traditional French words for furniture – le mobilier and les meubles – reflect this. They describe those goods that are "mobile", in contrast to those that are not: les immeubles, that is, buildings. The desks in medieval woodcuts and other illustrations of the period were massive affairs, but could be hauled by several men. Some were made of pieces that could be knocked down for transport. The trestle desk was a common form for the period. It was usually fitted with a slanted top. In the homes of lesser nobles and certain members of the merchant classes the portable furniture never travelled very far. Most domestic life took place in a single large hall. Furniture was constantly shifted around, stored and often disassembled to suit the role the great room was playing at a particular time in the day or the month.
Варгуэно, библия қораптары және басқа сандықтар
Ортағасыр мен Ренессанс дәуірінен сақталған екі үстел түрі бар: XVI ғасырдағы Испанияда жасалған, үлкен Баргуэно немесе Варгуэно деп аталатын сандық үстел, және салыстырмалы түрде кішкентай Киелі кітап қорапшасы, оның пайда болуы кейінірек болған. Бұл екі үстел түрі қазір көшбаспас үстел ретінде қолданылмайды, бірақ антиквариат немесе көшірме ретінде сатылады және олардың құны практикалық пайдасынан гөрі ақшалай құнымен немесе эстетикалық тартымдылығымен бағаланады. Алғашқы үстел 17 ғасырда пайда болып, саяхаттайтын джентльмендердің сәнді аксессуарына айналды. Киелі кітап қорапшасы сияқты, оны да атпен немесе джентльменнің үй ішкі қызметшісі көтеріп жүруге болатын. Алайда, 18 ғасырдан бастап оның көлемі ұлғайып, салмағы артып, жамбасқа қойып қолдану қиын болды. Француз жазу бюросы сияқты бірнеше аймақтық үстел түрлері пайда болды. Ал 17 ғасырда кемелерде немесе әскери науқандар кезінде құжаттармен жұмыс істеуге арналған басқа да "сандық" үстелдер пайда болды. Бұлар көбінесе науқандық және далалық үстелдер деп аталды.
There are two survivors of these medieval and renaissance forms: the rather large Bargueño desk or Vargueno, a chest desk from 16th century Spain, and the relatively small Bible box, which probably had a later origin. These two forms are usually not employed as portable desks any more, but they are bought and sold as antiques or as reproductions and usually valued as much for their monetary worth or their aesthetic appeal as for their practical use. The lap desk appeared sometime in the 17th century and became a stylish accessory for travelling gentlemen. Like the Bible box, the lap desk was usually small enough to be carried on a horse or by a gentleman's butler or valet. From the 18th century onward, however, it grew in size and became too heavy to be used comfortably on a lap. Several regional variations, such as the French escritoire, were developed. At the other end of the scale, the 17th century saw the appearance of several other kinds of "chest" desks, such as those destined for use in ships or for getting paperwork done during a military campaign. These were usually known as the campaign desk and the field desk.
Құлдырау
Көшпелі үстелдер 19 ғасырда күнделікті жазу құралы ретінде бірте-бірте қолданудан түсіп қалды. Осы кезеңде жаппай сауаттылықтың қалыптасуы, арзан әрі тиімді жазу құралдарының ойлап табылуы және жиһаздың жаппай өндірісі көптеген көшпелі үстелдерді қажетсіз етті. Әр үй мен кеңседе таза жазу беттерінің пайда болуымен, кішкентай және таза қалта қаламы мен қарындаштың қолжетімді болуымен, әрбір адам саяхатқа шығарда көшпелі үстелді багажына салу қажеттігі болды. Қаламсапты, қағазды кептіретін құралды және құмды сақтауға арналған ыдыстың қажеті де қалмады, сондай-ақ осы ыдыс ұсынатын жазу беті де керек болмады. Кемелерде де ішкі құрылысқа енгізілген үстелдер пайда болды, бұл көшпелі үстелді теңізде пайдасыз етті. Көшпелі үстелдің барлық ежелгі түрлерінің қазіргі заманға жеткен жалғыз қалдықтары – төсек үстелінің төсекке арналған нұсқалары және әртүрлі стандартталған үстелдер (НАТО стандарттары немесе басқалары бойынша).
Most portable desks gradually disappeared during the 19th century, as useful day to day writing tools. The introduction of mass literacy during that period, the invention of cheaper and more efficient writing implements, and the mass production of furniture made most portable desks redundant. With the advent of clean writing surfaces in every home or place of business and of the small and clean pocket fountain pen and the pencil, a gentleman did not need to include a lap desk in his luggage. There was no need for a container for the quill, the blotter, and the sand tray or for the writing surface this container could offer. Ships eventually were constructed with built in desks, making the portable desk obsolete in maritime environments. The only modern survivors of all the antique forms of the portable desk are the bed variants of the lap desk and a series of standardized forms (following NATO specifications or others) of the field desk.