Кіріспе

Мексиканың Веракрус жағалауындағы, Мексика шығанағындағы сол аттас аралда орналасқан тарихи қамал.

Сан-Хуан-де-Улуа, қазір Сан-Хуан-де-Улуа қамалы деп белгілі, Мексиканың Веракрус теңіз портына қарап тұрған аралдағы қамалдар, түрмелер және бұрынғы сарайлардың ірі кешені болып табылады. 1518 жылы Хуан де Гриальва экспедициясы осы аралға ат қойған. 1519 жылдың 30 наурызында Эрнан Кортес Моктесума II-нің ацтек империясының елшілері Тендиль мен Питальпитокемен кездесті. Ол 1535 және 1769 жылдар аралығында салынды. 1984 жылы ашылған қамалдың жергілікті мұражайы бар.

Тарих

Бекініс 1535 жылы испан билігі басталған испан отаршылдық кезеңінде салынды. Бекіністің шекарасы өмірлік кезеңінде бірнеше рет кеңейтілді. 1560 жылдардан кейін испандықтардың бақылауында болған бұл бекініс, Жаңа Испаниядағы испан армиясының шалқап жатқан постына айналды, және ешқандай әрекетке қатыспады. 1580 жылдары Баттиста Антонелли Фонсека шығанағына жол жүрісі кезінде бекіністі қайта жобалады. Мексиканың тәуелсіздік соғысы кезінде де ол ешқандай әрекетке қатыспады, себебі негізгі шайқас алаптарынан тым алыс болды.

Караптермен кездесу

1568 жылы бекіністе орналасқан испандық әскерлер Джон Хокинс басқарған қарақшылар флотын бекіністің портында қоршауға алды. Хокинстің қолбасшыларының ішінде оның туысы, жас Фрэнсис Дрейк те болды. Хокинс пен Дрейк екеуі де өздерінің әскери кемелерінде ұйымдастырылған қоршаудан қашуға үлкерді, бірақ кемедегі көптеген теңізшілер испандықтардың артиллериялық оғынан қаза тапты. Бірнеше қарақшы кемелері батып, тағы бірнешеуі жөндеуге келмейтіндей зақымданып, Мексика жағалауында жаңғыртылды. Хокинс кеме апатына ұшыраған теңізшілерді тастап кетті, өзінің шығындарын азайтып, Испан магистраліндегі басқа аймақтарға аттанды. Қоршауда қалған, көмекке үмітсіз теңізшілер ішкі аймақтарға қарай жол тартты, соңында жергілікті халықтың арасында қоныстанды және мексикалық қоғамға сіңіп, Мексикадағы еуропалық диаспораның бір бөлігіне айналды. Хокинс, Дрейкпен бірге, Латын Америкасындағы испандық колониялардан Испанияға алтын мен күміс сияқты құнды жүктерді тасымалдауға шабуылдарын жалғастырды. Сан-Хуан-де-Улуадағы испандықтардың шабуылы Дрейктің католицизмге және испандықтарға деген жек көру сезімінің бастауы болды, бұл оның болашақ мансабына әсер етті.

Веракрус портының үстіндегі сатыдағы Мәриям

Бір кездері бекіністе Ла Вирген де Ла Эскалера (Баспалдақ Анасы) иконасы сақталды, оның кішкентай шіркеуінің кіреберісі Бэлуарте де Сан Криспин бекінісіне апаратын тас баспалдақтың астында, канцелярия, оқ-дәрі қоймасы және қазына бөлмесінің жанында орналасқан. Кемелер шығанаққа келгенде, бұл Мария иконасы жоғары мұнараға көтеріліп, оларды қарсы алып, олар оның құрметіне зеңбіректерден оқ атқан. Вирген де Ла Эскалера осы саяхатшыларға және Веракрустың төңірегіндегі ауылдарға мәлім болды. Алғашқы икона жүздеген жылдар бойы жоғалып, Мексика тәуелсіздік алғаннан бері оның есімі ұмытылды, себебі бұл қабырғалы қамалға кіру шектелді және Веракрус пен Гавана, Пуэрто-Рико, Портобело, Каллао, Сан-Блас, Барра-де-Навидад, Акапулько, Кавиттегі кеме жасау орындары және соңында Маниламен байланыстыратын Манила галеондары саудасы тоқтап қалды. Ла Эскалерадағы Вирген де Ла-ның дерлік толық көшірмесі (кейбірлер оның нағыз мүсін екеніне күмәнданады) Антонио Фернандес де Роксас отбасы (Зобель де Аяла әулетінің және теміржол барондары Зангронис әулетінен тараған ата-бабалары) Вице-корольдер жолы / El Camino de los Virreyes арқылы Мексика қаласына, содан кейін Герреро штатындағы Акапулько Тынық мұхит портына жеткізіліп, ғасырлар бұрын Манилаға дейін теңіз арқылы саяхаттады. 1800 жылдардың ортасында Роксастың Дон Хосе Бонифасио Роксастың ұрпақтарының бірі осы иконаны Калатагандағы отбасылық шаруашылық үйінен, олар үлкен енкомендаға ие болған Хасиенда Бигаадан, Батангас провинциясындағы Насугбу қаласына (бұрын олар осы қаланың бір бөлігіне де ие болған) сыйлады. Вирген де Эскалераға әлі де құрмет көрсетіледі, оны жақсы көреді және әр жылдың 2 желтоқсанында оның құрметіне мерекелер өткізіледі. Оның мейрамы филиппиндіктердің көпшілігі үшін белгілі, олар алғыс айту және дұға оқу үшін келеді, сондай-ақ Fiesta De Los Toros деп аталатын бұқалардың жүгіруін және Parada de Los Toros деп аталатын тағы бір шеруді тамашалайды, онда сиырлар мен су бұқалары, гүлдермен безендірілген кароматалар (шаруашылық арбасының бір түрі) көркем шеруде көрсетіледі, бұл ферма жануарларын баталаудан кейін өтеді.

Испаниядан кейінгі кезең

1821 жылы Мексика тәуелсіздік алғаннан кейін, испан әскерлерінің көп бөлігі 1825 жылға дейін Сан-Хуан-де-Улуаны басып алып отырды. Бұл бұрынғы Жаңа Испания Корольдігінде испандықтар ұстаған соңғы орын болды және 1825 жылдың қараша айында Мексика генералы Мигель Барраганға тапсырылды. Президент Висенте Геррероның шығару туралы бұйрығының себебі – Мексиканы қайта басып алуға жасаған сәтсіз әрекеттері болды. Осыдан бері Сан-Хуан-де-Улуа шетелдік шабуылдар мен басып алуларға қарсы Мексиканың әскери және саяси символы болып табылады, олардың көптегені 19 ғасырда орын алды. 1838 жылы француз әскері Веракрус шайқасында бекініске бомба шашыды, бұл Франциядағы азаматтың Мексикадағы кондитерлік дүкеніне келген зиянды өтеу талабынан туындаған «Дәмдес соғыс» болды. Мексика-Америка соғысы кезінде, Техас Республикасының мәселесінен туындаған қақтығыс барысында, АҚШ бекініске қоршау салды. 1863 жылы француз әскері Максимилиан I-ді Мексика императоры етіп тағайындағанда, қысқа мерзімге қаланы басып алды. 19 ғасырдың көп бөлігінде бекініс түрме ретінде пайдаланылды, әсіресе үкіметке қарсы оппозициялық саяси тұтқындарды ұстау үшін. Көптеген белгілі мексикалық саясаткерлер билікте болмаған кезде осы жерде уақыт өткізді. Соңғы шетелдік шабуыл 1914 жылы, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін болды, ол кезде американдық экспедиция Мексика революциясы аясында Тампико оқиғасына жауап ретінде Веракрусты басып алды, бұл американдықтардың көп инвестиция салған аймақтық мұнай өнеркәсібіне қауіп төндірді. Ысқырық, бірақ қанды шайқастан кейін американдықтар қаланы, соның ішінде Сан-Хуан-де-Улуаны басып алды. Жеті айлық американдық оккупациядан кейін американдықтар қаладан кетуге мәжбүр болды және оны мексикалықтарға қайтарды. Осы оқиғадан кейін ұлттық заң шығарушы орган Веракрус портына және қаласына төртінші рет «Батырлық» атағын берді. Сан-Хуан-де-Улуаның бір бөлігі бірнеше рет президенттік резиденция ретінде пайдаланылды, онда Бенито Хуарес және Венестиано Карранса сияқты президенттер тұрды. Цитадель, әсіресе президент Порфирио Диас билігінің басында түрме ретінде де қолданылды. Кейбір дереккөздерде тұтқындардың қашуына жол бермеу үшін, аралды қоршап тұрған суға акулалар жіберілгендігі айтылады, олар қашуға тырысқандарды өлтіретін болған.

Қазіргі заман

Бекініс Мексиканы қорғау үшін қажеттілігі туған кезде жабылды (пайдаланудан тоқтатылды), өйткені ол қазіргі заманғы теңіз базасы ретінде пайдалануға тым ыңғайсыз болды. Бірнеше жылдық тозудан кейін, 20-шы ғасырдың соңында кешенді жаңарту жұмыстары басталды. Кейбір жаңарту жобалары бүгінге дейін жалғасуда. Сан-Хуан-де-Улуа белгілі бір дәрежеде тозығымен сақталды және көпшілікке ашық мұражайға айналды. Түрме, сондай-ақ қалған бекініс кешенінің барлығы жұртшылыққа ашық, тек 2020 жылға дейін ауыр тозуға ұшыраған және әлі де жөндеуден өтіп жатқан бұрынғы президенттік сарай ғана ерекшелік. Кешен мексикалықтар арасында өте танымал туристік орын болып табылады. Бұл бекініс Голливуд фильмдерінде де көрсетілді, Сан-Хуан-де-Улуа 1984 жылғы «Тасты романсалау» фильмінің шешімінде Колумбияның Картахена қаласындағы бекіністі бейнелеу үшін пайдаланылды.