Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Голландия мемлекет қайраткері және төңкерісшісі (1547–1619)
Голландия мұхит кемесі
Dutch statesman and revolutionary (1547–1619)
the Dutch ocean liner
Йохан ван Олденбарневельт, Беркель мен Роденридждің (1600), Гунтерштейннің (1611) және Баккумның (1613) иесі (14 қыркүйек 1547 – 13 мамыр 1619) – Испаниядан тәуелсіздік алу үшін голландтардың күресінде маңызды рөл атқарған голланд мемлекет қайраткері және төңкерісші. Ол Нидерланд тарихындағы ең ұлы және маңызды саяси тұлғалардың бірі саналады. Ван Олденбарневельт Аммерсфорт қаласында дүниеге келген. Ол Лёвен, Бурж, Гейдельберг және Падуа университеттерінде құқық білімін оқыды, Гаагада тұрақты қоныстанғанша Франция мен Италияда саяхаттады. Ол Испанияның Филипп II-ге қарсы көтерілісінде Ымысыздар Вильгельмге қолдау көрсетті және Вильгельмнің армиясында соғысты. Өмірінің соңғы жылдарында ол жас Голланд Республикасын жарып салған діни-саяси дау кезінде арминиандықтарды қолдады. Ол Голландтың Шығыс Индия компаниясын құрған.
Johan van Oldenbarnevelt , Heer van Berkel en Rodenrijs (1600), Gunterstein (1611) and Bakkum (1613) (14 September 1547 – 13 May 1619) was a Dutch statesman and revolutionary who played an important role in the Dutch struggle for independence from Spain. He is generally considered as one of the greatest and most important political figures in the history of The Netherlands. Van Oldenbarnevelt was born in Amersfoort. He studied law at the universities of Leuven, Bourges, Heidelberg, and Padua, and traveled in France and Italy before settling permanently in The Hague. He favored William the Silent in his revolt against Philip II of Spain, and fought in William's army. In his later years he was a supporter of the Arminians, during the religious political controversy which split the young Dutch Republic. He was the founder of the Dutch East India Company.
Ерте саяси өмірі
Ван Олденбарневельт 1573 жылы Хаарлем және 1574 жылы Лейден қалаларына көмек ретінде ерікті болып қызмет етті. 1575 жылы Мария ван Утрехтке үйленді. 1576 жылы ол Роттердамның зейнеткері лауазымын иеленді, бұл лауазым Голландия штаттарының ресми мүшелігімен бірге келді. Осы қызметте оның еңбекқорлығы, істерді терең түсінуі және әсерлі сөйлеу қабілеті оған тез арада беделді орын әкелді. Ол 1579 жылғы Утрехт одағын құруға және Голландия мен Зеландия графтығын Вильгельмге ұсынуға белсенді түрде атсалысты (Вильгельмнің 1584 жылы қайтыс болуы салдарынан бұл жоспар орындалмады). Ол сол кездегі генерал-губернатор болған Лестер графының саясатына қарсы күресті және оның орнына Вильгельмнің ұлы Мориц Нассауды қолдады. 1587 жылы Лестер Нидерландыдағы әскери билікті Морицке қалдырып кетті. Лестердің басшылығымен Ван Олденбарневельт Голландия штаттарының губернатордың орталықтандыру саясатына қарсы күресінің жетекшісі болды.
Van Oldenbarnevelt served as a volunteer for the relief of Haarlem (1573) and again at Leiden (1574). He was married in 1575 to Maria van Utrecht. In 1576 he obtained the important post of pensionary of Rotterdam, an office which carried with it official membership of the States of Holland. In this capacity his industry, singular grasp of affairs, and persuasive powers of speech speedily gained for him a position of influence. He was active in promoting the Union of Utrecht (1579) and the offer of the countship of Holland and Zeeland to William the Silent (prevented by William’s death in 1584). He was a fierce opponent of the policies of the Earl of Leicester, the governor‐general at the time, and instead favoured Maurice of Nassau, a son of William. Leicester left in 1587, leaving the military power in the Netherlands to Maurice. During the governorship of Leicester, Van Oldenbarnevelt was the leader of the strenuous opposition offered by the States of Holland to the centralizing policy of the governor.
Жерді қорғаушы болады
1586 жылы 16 наурызда Ван Олденбарневельт Паулюс Буйстың орнына, Голландия және Батыс Фризия штаттарының Голландияның жер адвокаты болды және бұл лауазымды 32 жыл бойы атқарды. Зор мүмкіндіктерге және еңбекқорлыққа ие адамға тапсырылған бұл маңызды лауазым, орталық атқарушы билігі жоқ көпбас республикада шексіз ықпалға мүмкіндік берді. Голландия штаттарының қызметшісі болғанымен, Ван Олденбарневельт өзін одақтың жартысынан астамын мойындаған провинцияның саяси бейнесі етті. Голландия штаттарында бір дауысы бар рыцарлық (асылдар кеңесі) өкілі ретінде ол осы ассамблеяны іс жүзінде бақылады. Ұзақ уақыт өтпей, ол әкімшілік саласының барлық мәселелерінде үлкен және ауқымды өкілеттіктерге ие болды, осылайша Голландия республикасының нақты премьер-министріне айналды. Жинаған халыққа айтқан соңғы сөздері: "Адамдар, мен сатқын емеспін деп ойламаңдар; мен жақсы патриот ретінде адал және құдайға адал болдым, мен де осылай өлемін." Ван Олденбарневельт өлімге кесілгенге айтқан соңғы сөздері: "Жылдам, жылдам." Ол Binnenhof-тағы Хофкапель (Сот шіркеуі) төменінде жерленді. Ван Олденбарневельт тұтқында болған кезде оның қызметшісі Ян Франкен оның өліміне дейін қырық беттен тұратын күнделік жүргізді; 1825 жылы одан көшірме жасалып, кеңінен тарату үшін пайдаланылды, бірақ түпнұсқасы 2018 жылы қайта табылғанға дейін жоғалып кетті. Голландия штаттары 13 мамырдағы шешімдер кітабында Ван Олденбарневельттің "үлкен іскерлікке, белсенділікке, жақсы есте сақтауға және даналыққа ие адам" екенін атап өтті. Олар "Die staet siet toe dat hij niet en valle" ("Тұрған адам құлап кетпеуі үшін сақ болсын") деген сөзді қосты, бұл цитата, Республикадағы ең жоғары лауазымдардың бірін атқарғаннан кейін Ван Олденбарневельттің тағдырына және Дорт синодының Нидерланд реформаттық шіркеуінен және реформаттық сенімнен тыс деп шешкен Арминиялықтар тарапын таңдауына қатысты екенін көрсетеді. Ван Олденбарневельт екі ұл қалдырды: Гроеневельд иесі Рейнир ван Олденбарневельт және Стоутенбург иесі Виллем ван Олденбарневельт, сондай-ақ екі қызы. 1623 жылы Ван Олденбарневельттің екі ұлы қатысқан Мористің өміріне қастандық жасау жоспары ашыққа шықты. Басты кінәлі Стоутенбург қашып, Испания қызметіне түсті; Гроеневельд өлім жазасына кесілді.
On 16 March 1586, Van Oldenbarnevelt, in succession to Paulus Buys, became Land's Advocate of Holland for the States of Holland and West Friesland, an office he held for 32 years. This great office, given to a man of commanding ability and industry, offered unbounded influence in a multi headed republic without any central executive authority. Though nominally the servant of the States of Holland, Van Oldenbarnevelt made himself the political personification of the province which bore more than half the entire charge of the union. As mouthpiece of the ridderschap (College of Nobles), with one vote in the States of Holland, he practically dominated that assembly. In a brief period, he became entrusted with such large and far reaching authority in all details of administration, that he became the virtual Prime minister of the Dutch republic. His last words to the gathered crowd were: "Men, do not believe I am a traitor; I have acted sincerely and piously, as a good patriot, and I shall die this way." Van Oldenbarnevelt's last words to the executioner were purportedly: "Make it short, make it short." He was buried under the Court Chapel (Hofkapel) at the Binnenhof. During Van Oldenbarnevelt's captivity, his servant Jan Francken kept a diary, forty pages long at the time of his execution; a copy was made in 1825 for wider dissemination, but the original then disappeared until it was rediscovered in 2018. The States of Holland noted in their Resolution book, on 13 May, that Van Oldenbarnevelt had been: " a man of great business, activity, memory and wisdom – yes, extra ordinary in every respect." They added the sentence Die staet siet toe dat hij niet en valle, "He who stands, let him take care that he does not fall", which is a quotation from , which probably should be understood as referring to both how Van Oldenbarnevelt ended after holding one of the highest offices in the Republic and for choosing the side of the Arminians, who were ruled to be standing outside the Dutch Reformed Church and the Reformed Faith by the Synod of Dort. Van Oldenbarnevelt left two sons: Reinier van Oldenbarnevelt, lord of Groeneveld, and Willem van Oldenbarnevelt, lord of Stoutenburg, and two daughters. A conspiracy against the life of Maurice, in which both sons of Van Oldenbarnevelt took part, was discovered in 1623. Stoutenburg, who was the chief accomplice, made his escape and entered the service of Spain; Groeneveld was executed.
Денсаулық
1612 жылға дейін ван Олденбарневельт сирек ауыратын. Кейде, әсіресе 1610 және 1611 жылдары, подаградан және үшінші күндік қызбадан немесе үш күндік безгектен зардап шекті. 1613 жылы ақпанда ол Хьюс Весткампқа барған кезде құлап қалды, соның салдарынан екі апта бойы жұмыс істей алмады. Жетпіс жасына келгенде ол баспалдақпен жүруде қиындық көре бастады және ревматизмге шалдықты. 1617 жылдан бастап ол өзінің әйгілі "stockske" (таяқшасымен) жүріп бастады. Сонымен қатар, оның несеп қуығында, өт қабында немесе бүйрегінде тастар болған деген күдік бар.
Until 1612, van Oldenbarnevelt was rarely ill. He sometimes suffered, especially in 1610 and 1611, from gout and third day fever or malaria tertiana. In February 1613 he fell during a visit to Huis Westcamp, which meant that he had to miss out for two weeks. At the age of seventy, he began to walk worse on stairs, and had rheumatic complaints. From 1617 he started walking with his iconic "stockske" (walking stick). It is suspected that he also had bladder, gallstones or kidney stones.
Атаулар ауыстырылуы
1930 жылдан 1963 жылға дейін «Nederland Line» кемесі Йохан ван Олденбарневельт оның атымен аталып келді. Ол Амерсфорт қаласында білім алған мектеп, бұрынғы «Латын мектебі» де оның құрметіне аталған және қазір де «Stedelijk Gymnasium Johan van Oldenbarnevelt» деген атпен сақталып қалған. 1600 жылдары Молукк аралдарындағы Бакан аралдарындағы голландтық бекінісіне оның есімі берілген. Бұдан өзге, бірнеше көшелер мен алаңдар Йохан ван Олденбарневельттің есімімен аталыпты. Йохан ван Олденбарневельт есімімен аталған көшелер мен алаңдарды Голландияның көптеген қалаларында кездестіруге болады, олардың ішінде Амстердам, Роттердам, Утрехт, Мидденбеемстер және Берген-оп-Зум бар.
The Nederland Line ship Johan van Oldenbarnevelt carried his name from 1930 to 1963. The school that he attended in Amersfoort, the former "Latin School", was also named after him, and still exists as the "Stedelijk Gymnasium Johan van Oldenbarnevelt". The Dutch fort on the Bacan Islands in the Moluccas in the 1600s was named for him. Furthermore, several streets and squares have been named after Johan van Oldenbarnevelt. Streets and squares named after van Oldenbarnevelt can be found in many Dutch cities, including Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Middenbeemster, and Bergen op Zoom.