Кіріспе

Иоанна, көбінесе Константинопольдық Иоанна (1199 – 5 желтоқсан 1244), 1205 жылдан (алты жасында) өмірінің соңына дейін Фландрия және Эно графесі ретінде билік жүргізді. Ол Фландрия және Эно графы Бальдуин IX және Шампандық Марияның үлкен қызы болды. Төртінші крест жорығы кезінде екі ата-анасынан айырылған Иоанна Франция королі Филипп II-нің қамқорлығымен Парижде өсті. Ол 1212 жылы Португалия инфанты Фердинандқа үйленуіне қол жеткізді. Фердинанд тез арада Филиппке қарсы шығып, соғыс бастады, ол Бувин шайқасында жеңіліспен аяқталды және ол тұтқынға алынды. Иоанна 14 жасынан бастап графтықтарын өзі басқарды. 1202 жылы Иоаннаның әкесі Бальдуин IX төртінші крест жорығына қатысу үшін жерлерін тастап кетті. Константинопольді басып алғаннан кейін, крестоносшылар оны 9 мамырда 1204 жылы император деп жариялады. Оның анасы, Шампандық Мария, күйеуіне қосылу үшін одан көп ұзамай жорыққа қатысуға шешім қабылдады, қыздары Иоанна мен Маргаретті әкесінің інісі, Намур графы Филипп I-нің қамқорлығына қалдырды. Мария күйеуімен кездесуге дейін қасиетті жерлерге қажылық жасауды жоспарлады, бірақ 1204 жылдың тамызында Аккраға келгеннен кейін қайтыс болды. Осылайша Фердинанд Иоаннамен бірге билеуші болды.

Жастық шақ

Фландрияға жол тартқанда, жас үйленген жұбайларды король Филипп II-нің үлкен ұлы, Жаннаның туысы Людовик Франция патшасы (кейін Людовик VIII) тұтқынға алды. Француз ханзадасы, қайтыс болған анасының құдайына тиесілі деп есептеген жерлердің көп бөлігін қайтаруды көздеді, соның ішінде Жаннаның әкесі 1190 жылы Людовик анасы қайтыс болғаннан кейін күшпен қайтарып алған Артуаны. Жанна мен Фердинанд тек 1212 жылдың 25 ақпанындағы Пон-а-Венден шартына қол қойғаннан кейін ғана бостандыққа шықты. Осы шарт бойынша олар Эре-сюр-ла-Лиз және Сен-Омер қалаларын Францияға беруге міндетті болды. Осы оқиғадан кейін Жанна мен Фердинанд Балдуин IX, Англия королі Джон және Киелі Рим императоры Оттон IV-нің бұрынғы одақтастарымен одақтасуға шешім қабылдады. Олар Генттің қуатты буржуазиясының қолдауын алды (алғашқыда Фердинандты граф деп мойындаудан бас тартқан), Жанна мен Фердинанд қалалық кеңесшілердің арасынан сайланатын төрт прудхомды жыл сайын сайлауға келіскеннен кейін; Гент және Ипр халқына қалаларын бекініп алуға рұқсат беру; және француздық деп саналған Брюгге мен Гент кастеляндарының отставкаға кетуі. Бұл одаққа жауап ретінде король Филипп II 1213 жылы Лилльге шабуыл жасады, ол (бекінілген қамал мен шіркеулерді қоспағанда) өртеліп кетті. Фердинанд француз тұтқынында болған он екі жыл бойы Жанна жеке билік жүргізді. Оның алғашқы қадамдарының бірі – өнеркәсіпті қолдау үшін белгілі бір топтарды салықтан босату болды: мысалы, Кортрейктегі жаңа қоныс аударушылар қаладағы жүн тоқуды дамыту үшін мүлік салығын төлеуден босатылды. Сонымен қатар, ол Лилльдің қабырғаларын қайта жаңартуға бұйрық берді, бірақ француз шабуылынан қорқып, 1214 жылдың 24 қазанындағы Париж шартына қол қоюға мәжбүр болды, оған сәйкес Оңтүстік Фландриядағы маңызды бекіністер қиратылды; мүлік француздық жақтастарға қайтарылды; және Фландрия іс жүзінде Парижден басқарылды. Осы уақытта графиня Рим папасынан некесін жою туралы өтініш жасады, оның толыққанды болмағанын айтты. 1221 жылы ол Петр Моклеркке (Бретань герцогы және Аликс Туардың жесірі) үйленуге тырысты, бірақ король Филипп II бас тартты. Филипп Мускестің "Шыбырлаған жылнамасы" сол кездегі құпия белгісіз біреу Балдуиннің оралуын жариялап, үлкен сомада ақша таратқанын хабарлады. Аталған Балдуин рыцарьдар жасады, келісімдерге мөр басты және нағыз граф сияқты өмір сүрді. 1226 жылдың сәуірінде Жанна мен Людовик VIII арасында Мелун шартына қол қойылды, онда Фердинандтың құны екі бөлікке бөлінетін 50 000 париздік ливрге белгіленді. Шартта сондай-ақ Лилль, Дуай және Леклюз қалалары осы үлкен сома толығымен төленгенге дейін кепіл ретінде Францияға берілетіні айтылды. Жанна Фердинандпен некелік байланысын сақтауға да міндетті болды. Егер Жанна мен Фердинанд патшаға сатқындық жасаса, олар экскоммуникацияға ұшырауы мүмкін, бұл феодалдық заң бойынша жалған куәлік беру болып саналды. Соңында, фламандтық негізгі қалалардың рыцарлары мен өкілдері де Франция короліне адалдыққа ант беруге міндетті болды: барлығы 27 қала мен 350 дворян құрмет көрсетті. Фердинанд Бувинде тұтқындалғаннан бері мазалаған несеп тастарынан Нойонда қайтыс болды. 1235 жылдың маусымында ол Людовик IX-ның інісі Робертке айтылды. Ол көп ұзамай қайтыс болып, Жанна баласыз қалды.

Савойлық Томасқа үйлену, қайтыс болу

Кастилиялық Бланканың ұсынысымен, Жанна Луи IX-тың әйелі Прованс Маргаретінің анасының інісі, Мауриен графы және Пьемонт лорды Савойский Томасқа тұрмысқа шығуға келісті. Олар 1237 жылдың 2 сәуірінде некелесті, бірақ олардың арасындағы тыйым салынған туысқандық байланысқа қарамастан, Папаның рұқсаты алынбады (екеуі де Савой графы Хумберт II-нің ұрпақтары еді). Осы неке үшін Жанна Франция короліне 30 000 ливр төлеуге және адалдық сертін жаңаруға мәжбүр болды. Жаңа күйеуімен бірге ол Лузиньянның Хью бастаған көтерілісіне қарсы Луи IX-ты қолдады және бұрын оған арнап салған мавзолейде бірінші күйеуінің қасына жерленді. Балалары болмағандықтан, оның орнын қарындасы Маргарет басып алды, ал жесір күйеуі Томас Савойяға қайтып оралды. Дегенмен, 2007 жылы жасалған қазба жұмыстары графшаның қалдықтары осы мазарда табылмайтынын көрсетті.

Экономика

Графиня Жанна өзінің жеке билігінің алғашқы жылдарында (1214–1226) фламанд қалаларының дамуына бағытталған саясат жүргізді. Ол Дюнкерк, Гент, Лилль, Мардик, Секлин (1216), Биервлиет және Ипр қалаларына (1225) құқықтық және салық жеңілдіктерін ұсынды.