Кіріспе

Баутцен немесе Будышин, 1868 жылға дейін неміс тілінде Будиссин, Германияның шығыс Саксониясындағы қала және Баутцен ауданының әкімшілік орталығы. Ол Шпрее өзенінің жағасында орналасқан, Саксониядағы ең көп халқы бар сегізінші қала және Саксонияның ең үлкен ауданының орталығы. Баутцен Лузацияның екі тілді сорбтық қоныс аумағында (Serbski sydlenski rum) орналасқан және Лузациядағы Коттбус пен Гёрлицтен кейінгі үшінші ірі қала, сондай-ақ Жоғарғы Лузацияның екінші ірі қаласы. Қала Жоғарғы Лузацияның төбелі Гефилде (Hornjołužiske hona) аймағында орналасқан, ол Судет тауларының солтүстік-батыс етегінің бір бөлігі және Лузация таулы аймағының солтүстігінде жатыр. Баутцен – Шпрее өзеніндегі алғашқы ірі қала, ал Баутцен су қоймасы (Budyska rěčna zawěra) қаланың солтүстігінде орналасқан. 2021 жылы Баутценнің халқы шамамен 38 000 адамды құрады. Гёрлиц ірі болғанымен, Баутцен Жоғарғы Лузацияның тарихи астанасы ретінде қарастырылады. Баутцен – сорбтардың (Жоғарғы және Төменгі) славян азшылығының саяси және мәдени орталығы, бірақ Төменгі Лузация мен Төменгі сорб тілінде сөйлейтін сорбтардың өздеріне тән екінші орталығы бар, ол Коттбус қаласы. Баутцен халқының шамамен 10 пайызы Жоғарғы сорб тілінде сөйлейді. Бұл тілдің қолданылуы қаланың өзіндегіге қарағанда, қала маңындағы ауылдық жерлерде кеңірек таралған. Баутценде Домовина, неміс сорбтық халық театры (Němsko Serbske ludowe dźiwadło) және Сорб радиосы (Sorbischer Rundfunk, Serbski rozhłós) сияқты бірнеше сорбтық мекемелері орналасқан. 1346 жылдан 1815 жылға дейін қала Лузация Лигасының мүшесі болды. Баутцен Венцлаустың жәрмеңкесі (Bautzener Wenzelsmarkt, Жоғарғы сорб: Budyske Wjacławske wiki) – "тарихта жазылған Германияның ең көне Рождество жәрмеңкесі". 11580 Баутцен астероиді қаланың құрметіне аталған.

Географиялық жағдайы

Шпрее өзені жағасындағы қала Дрезденнің шамамен шығысында, Лузация таулы аймағы мен солтүстіктегі жазық даланың арасында, Жоғарғы Лузация аймағының ішінде орналасқан. Солтүстікке қарай 1974 жылы суға тоған Баутцен суқоймасы жатыр. Бұл Мальсиц (Małšecy) және Нимшутц (Hněwsecy) ауылдарының бұрынғы орны.

Қалалық аумақтың кеңейуі

Баутценнің ескі бөлігі Шпрее өзенінің үстіндегі платода орналасқан, оның ең биік жерінде Ортенбург (Баутцен) [de] қамалы тұр. Ол қала қабырғаларымен шектелген. Кейіннен салынған, шығыстағы жаңа аудандар қала бекіністерімен қоршалған. Бұл бекіністер алынғаннан кейін қала шығысқа қарай және өзеннің сол жағына қарай кеңейді. Дегенмен, бүгінгі күнге дейін Шпрееден батысқа қарай кішкентай ғана қалалық аймақ сақталған. 1970 жылдары "Gesundbrunnen" және "Allendeviertel" деп аталатын жаңа құрылыс аймақтары салынды. 1990 жылдан кейін бірнеше көршілес ауылдар қала құрамына қосылды.

Шекаралас муниципалитеттер

Қала солтүстікте Радибор, Гросдубрау және Мальшвиц, шығыста Кубшутц, оңтүстікте Гроспоствиц, Обергуриг және Добершау-Гауссиг, ал батыста Гёдамен шектеседі. Бұлардың бәрі Баутцен ауданының құрамына кіреді.

Саясат

Баутцен қалалық кеңесі 34 мүшеден тұрады. Ол Будиска ратницісінде немесе Гевандхаус (Баутцен) үйінде отырыс өткізеді. Сонымен қатар, төрт аудандық кеңес (Нидеркайна, Стибиц, Кляйнвелька және Салценфорст Болбриц) бар, олардың құрметті мүшелері бес жылға сайланады.

Экономика

Alstom Transportation Fabrikstraße көшесінде теміржол локомотивтері, вагондары және трамвайлар шығаратын ірі зауытты басқарады. Ол бұрынғы VEB Waggonbau Bautzen компаниясымен салынған, ол 1998 жылы Deutsche Waggonbau арқылы Bombardier Transportation компаниясы сатып алған, ал 2021 жылы Bombardier Transportation компаниясы Bombardier Inc. компаниясына сатылғанда Alstom компаниясы сатып алды. Баутценде Bautz'ner Senf қышасы өндіріледі. Ол Германияның жаңа штаттарындағы нарық көшбасшысы болып табылады, оның нарық үлесі 65 пайызды құрайды.