Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим генералы (шамамен 7 – 67 жж.)
Roman general (c. AD 7 67)
Гней Домиций Корбуло (Пельтуин, шамамен 7 – 67 жж.) – Римнің танымал генералы, император Калигуланың туысы және Домицианның әкесі болған адам. Император Нерон Корбулоның айбынынан қатты қорқып, оған өзін-өзі өлтіруге бұйрық берді. Генерал адал түрде бұл бұйрықты орындап, "Аксиос!" деп айғайлап, "Мен лайықпын!" деген мағынаны білдіріп, өз қылышына құлады.
Gnaeus Domitius Corbulo (Peltuinum c. AD 7 – 67) was a popular Roman general, brother in law of the emperor Caligula and father in law of Domitian. The emperor Nero, highly fearful of Corbulo's reputation, ordered him to commit suicide, which the general carried out faithfully, exclaiming "Axios", meaning "I am worthy", and fell on his own sword.
Шығу тегі
Корбуло Италия түбегінің бір жерінде сенаторлық отбасында дүниеге келді. Әкесі, оның аты да Корбуло болған, Тиберий тұсында сенатқа ресми претор ретінде кірді. Анасы Вистилия преторлық қызмет атқарған отбасыдан тегін алған.
Corbulo was born somewhere on the Italian peninsula into a senatorial family. His father, who shared the same name, entered the Senate as a formal praetor under Tiberius. His mother Vistilia came from a family which held the praetorship.
Калигуланың билігі
Корбулоның ерте карьерасы белгісіз, бірақ ол 39 жылы Калигула билігінде суффект консул болды, оның қарындасы Милония Цезония Калигулаға үйленгендіктен, ол Калигуланың туысы болды.
Corbulo's early career is unknown but he was suffect consul in AD 39 during the reign of Caligula, his brother in law through Caligula's marriage to Corbulo's half sister Milonia Caesonia.
Төменгі Германияда
Калигула өлтірілгеннен кейін Корбулоның мансабы тоқтады, бірақ 47 жылы жаңа император Клавдий оны Германияның төменгі бөлігіндегі әскерлердің қолбасшысы етіп тағайындады, базалық лагері Колония (Кёльн) қаласында орналасқан. Жаңа міндет қиын болды және Корбуло германдық Черуси мен Чауси тайпаларының үлкен көтерілістерімен күресуге тиіс болды. Германияда болған кезінде генерал Рейн және Мез өзендері арасында канал салуға бұйрық берді. Бұл инженерлік жұмыстың бөлігі, Фосса Корбулонис немесе Корбуло каналы деп белгілі, археологиялық қазбаларда табылған. Ол негізінен қазіргі Лейден (борынгы Матило) және Вурбург (Форум Адриани) қалаларын байланыстыратын қазіргі Влиет каналымен қатар жүреді. Төменгі Германияға келгенде Корбуло Рейн және Солтүстік теңізде патруілдеген флоттың әскерлері мен теңіз эскадрильяларын пайдаланды, нәтижесінде шауцилерді Рим провинцияларынан ығыстырып, легиондарының максималды тиімділігін қамтамасыз ету үшін қатаң жаттығу бағдарламасын енгізді. Ол екі легионердің бекініс құрылысымен айналысқанда қылыштарын тастап қойғанын білген соң, оларды өлімге кесті. Корбулоның: "Дұшпанды пикемен жеңесің" деген сөзі бар деп есептеледі.
After Caligula's assassination, Corbulo's career came to a halt until, in AD 47, the new Emperor Claudius made him commander of the armies in Germania Inferior, with a base camp in Colonia (Cologne). The new assignment was a difficult one and Corbulo had to deal with major rebellions by the Germanic Cherusci and Chauci tribes. During his stay in Germania, the general ordered the construction of a canal between the rivers Rhine and Meuse. Parts of this engineering work, known as Fossa Corbulonis or Corbulo's Canal, have been found at archaeological digs. It ran largely parallel to the modern day Vliet canal, which connects the modern towns of Leiden (ancient Matilo) and Voorburg (Forum Hadriani). Upon reaching lower Germania, Corbulo employed both the army and naval squadrons of the fleet patrolling the Rhine and the North Sea, eventually expelling the Chauci away from the Roman Provinces and instituting a rigorous training program in order to ensure maximum effectiveness of his legions. He supposedly executed two legionaries after they were found to have laid aside their swords when labouring in the construction of fortifications on a marching camp. Corbulo is purported to have said, "You defeat the enemy with a pickaxe."
Шығыс
Корбуло Римге оралды және 52 жылға дейін сонда болды, содан кейін ол Азия провинциясының губернаторы болып тағайындалды. 54 жылы Клавдий қайтыс болғаннан кейін, жаңа император Нерон оны армян мәселесін шешу үшін шығыс провинцияларына жіберді. Біраз кешігуден кейін, Германиядан келген әскерлермен нығайтылғаннан соң, 58 жылы ол шабуылға көшті және Армения патшасы Тиридатқа, сондай-ақ Парфияның I Вологасесінің бауырына шабуыл жасады. Оның легиондары (III Галлика, VI Феррата және X Фретенсис) Артаксата мен Тигранокертаны басып алды, ал Римде тәрбиеленген және үкіметке адал Тигран Армения патшасы болып тағайындалды. 61 жылы Тигран Парфия патшалығының бір бөлігі болған Адиабенге шабуыл жасады, бұл Рим мен Парфия арасындағы қақтығысқа әкелуі мүмкін болды. Алайда, Вологасес келіссөздер жүргізуді дұрыс деп ойлады. Келісім бойынша, римдік және парфяндық әскерлер Армениядан шығып кетуі керек, Тигран тақтан түсіріліп, Тиридаттың билігі мойындалуы керек еді. Рим үкіметі бұл шарттарға келіспеді және Каппадокияның әкімі Луций Кесенний Пейтусқа Арменияны тікелей римдік басқаруға көшіруді тапсырды. Осы уақытта Сирияны қорғау Корбулоның барлық назарын өзіне аударды. Корбулоның жеткен жетістіктерін елемеген әлсіз және қабілетсіз қолбасшы Пейтус 62 жылы Рандея шайқасында ауыр жеңіліске ұшырады, осы шайқаста ол парфтармен қоршалып, капитуляциялауға мәжбүр болды және Арменияға эвакуацияланды. Командование қайтадан Корбулоға сеніп тапсырылды. 63 жылы ол күшті армиясымен Евфратты кешіп өтті. Тиридат шайқасудан бас тартып, бейбіт келісімге келді. Рандеяда ол императордың мүсінінің алдына тәжін қойып, оны Римде Неронның өзінен алғанға дейін қайта кимеуге уәде берді.
Corbulo returned to Rome, where he stayed until AD 52, when he was named governor of the province of Asia. Following Claudius' death in AD 54, the new emperor Nero sent him to the eastern provinces to deal with the Armenian question. After some delay, and reinforced by troops from Germania, in AD 58 he took the offensive, and attacked Tiridates, King of Armenia and brother of Vologases I of Parthia. Artaxata and Tigranocerta were captured by his legions (III Gallica, VI Ferrata, and X Fretensis), and Tigranes, who had been brought up in Rome and was an obedient servant of the government, was installed as king of Armenia. In AD 61 Tigranes invaded Adiabene, an integral portion of the Parthian Kingdom, and a conflict between Rome and Parthia seemed unavoidable. Instead, Vologases thought it better to come to terms. It was agreed that both Roman and Parthian troops should evacuate Armenia, that Tigranes should be dethroned, and the rule of Tiridates recognized. The Roman government declined to accede to these arrangements, and Lucius Caesennius Paetus, governor of Cappadocia, was ordered to settle the question by bringing Armenia under direct Roman administration. The protection of Syria claimed all of Corbulo's attention in the meantime. Paetus, a weak and incapable commander who "despised the fame acquired by Corbulo", suffered a severe defeat at Rhandeia in AD 62, where he was surrounded and forced to capitulate to the Parthians and evacuated to Armenia. Command was again entrusted to Corbulo. In AD 63, with a strong army, he crossed the Euphrates. Tiridates declined to give battle and arranged a peace treaty. At Rhandea he laid down his diadem at the foot of the emperor's statue, promising not to resume it until he received it from the hand of Nero himself in Rome.
Құлау және өлім
66 жылы Корбулоның күйеу баласы, сенатор Луций Анний Виницианды қоса алғанда, дворяндар мен сенаторлардың Неронды құлатуға жасаған екі сәтсіз қастандығынан кейін Нерон Корбулоға және рим халқы арасындағы оның қолдауына күдікпен қарасты. 67 жылы Иудеяда дүрбелең шығып, Нерон Веспасианға рим әскерлеріне басшылық етуді бұйырды, сондай-ақ Корбулоны және Жоғарғы және Төменгі Германияның әкімдері болған екі бауырды Грекияға шақырды. Ол Коринф порты Кенхреяға келгенде, Неронның елшілері Корбуломен кездесіп, оған өз-өзіне қол жұмсауды бұйырды. Ол тағдырына мойын бұрып, алға қадам басып, "Аксиос!" деп айғай салғаннан кейін, өз қылышына құлады, бұл "Мен лайықпын!" дегенді білдіреді.
After two failed plots by noblemen and senators, including Corbulo's son in law, the senator Lucius Annius Vinicianus, to overthrow Nero in AD 66, Nero became suspicious of Corbulo and his support among the Roman masses. In AD 67 disturbances broke out in Judaea and Nero, ordering Vespasian to take command of the Roman forces, summoned Corbulo, as well as two brothers who were the governors of Upper and Lower Germania, to Greece. On his arrival at Cenchreae, the port of Corinth, messengers from Nero met Corbulo and ordered him to commit suicide. Undaunted, he strode forward to accept his fate, and fell on his own sword after exclaiming, "Axios! ", meaning "I am worthy!"
Шығармалары
Корбуло Азиядағы тәжірибелері туралы қазір қолға түспеген естелік жазды.
Corbulo wrote a now lost account of his Asiatic experiences.
Неке және балалылық
Корбуло Гай Кассиус Лонгиннің қызы, 30 жылы консул болған Кассия Лонгинаға және оның әйелі Юния Лепидаға, Августың шөпшешесіне үйленді. Кассия Корбулодан екі қыз туды, олардың бірі сенатор Анний Виницианға, ал екіншісі Домиция Лонгина император Домицианға тұрмысқа шықты.
Corbulo married Cassia Longina, the daughter of Gaius Cassius Longinus, consul of 30, and his wife Junia Lepida, a great great granddaughter of Augustus. Cassia bore Corbulo two daughters, one of whom married the senator Annius Vinicianus, and the other, Domitia Longina, married the emperor Domitian.