Кіріспе

Кассель (kasɛl; Kassel) – Францияның солтүстігіндегі Нор департаментіндегі коммуна. Француз Фландриясына көрінетін биік төбеде салынған бұл қала рим дәуірінен бері сақталған. Римдіктер оны маңызды қалалық орталыққа айналдырды және қазірге дейін қолданылып келе жатқан, төбеге жиналатын жолдар желісінің орталығы болды. Рим империясы құлағаннан кейін Кассель Фландрия билеушілерінің маңызды бекінісіне айналды, 17 ғасырда Францияға қосылғанға дейін бірнеше рет шайқас ошағы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың бір бөлігінде маршал Фердинанд Фош осы қалада штаб-пәтер орнатқан. 1940 жылы Германияның Францияға басып кіру кезінде Кассельде британдық әскерлер (майор Рональд Картланд, парламент депутаты бастаған бөлімдері) мен неміс әскерлері арасында үш күнге созылған қырғын болды, нәтижесінде қаланың көп бөлігі қирады. Соғыстан кейін қайта жаңартылған қала француз Фландриясына саяхат жасаушылардың танымал мекеніне айналды. Ол Мон Кассель төбесінен керемет көріністерімен және Нор департаментінің жергілікті өнер, тарих және фольклорға арналған негізгі мұражайымен әйгілі. Бұл қала сонымен қатар әр жылғы карнавал кезінде Пасхада маскарадқа шығарылатын аңызға толы Реузе Папа мен Реузе Маман алыптарының туған жері.

География

Кассель қаласы жергілікті Хуутланд аймағында, теңізден шамалы қашықтықта орналасқан Кассель тауының (Кассельберг) ең биік нүктесінде жатыр. Тау теңіз деңгейінен жоғары көтеріледі. Оның геологиялық құрамында өте қатты темірлі қабатпен жабылған әктас бар.

Ежелгі заман

Мон Кассель төбесінде темір дәуірінің соңында менапийлер, бельгиялық тайпа, қоныстанды, олар оны қазіргі Каледен Рейнге дейін созылатын үлкен аумақтың астанасы етті. Тау басындағы қорған, мүмкін, оппидум немесе төбелік бекініс ретінде пайдаланылған. Менапийлер Юлий Цезарьға қарсы соғысты, бірақ б.з.д. 53 жылы Римге бағынуға мәжбүр болды. Олар көршілері мориндермен бірге б.з.д. 30 немесе 29 жылы көтеріліс жасады. Галлияның римдік губернаторы Карринас көтерілісті сәтті басып, менапийлердің аумағы кейіннен Галлия Бельгия рим провинциясына қосылды. Кассель Castellum Menapiorum ретінде қайта жаңартылды, яғни менапийлердің қалалық орталығы немесе цивитасы; қазіргі қаланың аты осы римдік қоныстан шыққан. Біздің заманымыздың 1-ші ғасырынан бастап Кассель бүкіл аймақтың маңызды қалалық орталығына айналды, оған кең жол желісі жиналды. Алайда, 3-ші ғасырдың соңында германдық тайпалардың қайталап шабуылдары аймақ бойынша кең ауқымды қиратуға әкелді, және аймақтағы қоныстардың кем дегенде 80% -ы тасталып, жалпы экономикалық құлдырау орын алды. Кассель осы шарада қабырғалармен бекітілді.

Орта ғасырлар

Рим империясы құлағаннан кейін Фландрия Неустрияның Меровингтер әулетіне қарасты аймағының құрамына кірді. 9 ғасырда ол Батыс Францияның бөлігіне айналды, Карл Шалақ патшалығының құрамында пагус болып құрылды. 864 жылы Кассель Балдуин Темір Жұдырыққа өтті, ол өзінің иелігін кеңейтіп, Фландрия графтығының алғашқы графы атанды. Сол кезде қала Солтүстік теңізінің терең шығанағының шетінде орналасқандықтан, 9 ғасырда шабуыл жасап, қиратқан викингтердің шабуылына ұшырады. Оны 10 ғасырда Балдуиннің немересі Арнульф I қайта тұрғызды. 1071 жылы Фландрияның алтыншы графы Арнульф III, граф титулы үшін болған дау кезінде Кассель шайқасының бірінші шайқасында Фризиялық Роберттің әскерімен қаза тапты. Арнульф сандар бойынша басым болғанмен және Франция королі Филипп I оны қолдағанмен, Роберт қарсыласының әскерін жеңіп, тағы бес жылға созылған күреснен кейін Филипп I-нің келісімімен Фландрия графтығының титулын иеленді. Қала, мүмкін, Роберттің бұйрығымен, қамалмен және ескі римдік қабырғалардың орнына салынған жаңа қабырғалармен қайта нығайтылды. Қамал бүгінге дейін сақталмаған, ол 18 ғасырдың басында қираған, бірақ ескі гравюраларда дөңгелектің батыс жағына үстемдік ететін үлкен шаршы мұнара – Tour Grise ретінде бейнеленген. Кассель соғысты аяқтаған Нимвеген шартының шарттары бойынша келесі жылы Францияға қосылды. Қосылу қаланың қорғанысын жоюға әкелді; ол жақын маңдағы Мон-де-Реколеден оңай оққа түсірілетіндей болғандықтан қорғанысқа жарамсыз деп есептелді, және екі төбені нығайту өте қымбатқа түсер еді. Сонымен қатар, шарттан кейін түзетілген шекара Кассельден қашықта болды, және шекараға жақын болмағандықтан, қаланың стратегиялық маңызы жоқ деп саналды.

19 ғасыр

Кассель халқының саны 19 ғасырдың ортасына қарай шамамен 4200 адамға дейін өсті. Кейіннен Ұлыбританияның премьер-министрі болған Бенджамин Дизраэли 1845 жылғы қыркүйек-қазан айларында бір айға созылған сапар жасады және қарындасы Сараға жазған хатында оны "өте қатаң жер" деп сипаттады; тұрғындардың азы ғана, тіпті қарапайым халықтың ешқайсысы француз тілінде сөйлемейді, кітапхана, кітап дүкені, тіпті бір газет те жоқ. Бұл – француз Фландриясының бір бөлігі, олардың тағамдық өнімдері Голландиядан келеді, Хотел де Вильді испандықтар салған, карриондар үнемі соғып тұрады және дін басым. 1848 жылы Кассель Лилль-Дюнкерк теміржол желісі салынғанда теміржолмен байланысты. Алайда, станция Кассель орталығынан шалғай, Окселаэр төбесінде орналасқан. Осы екі жерді байланыстыру үшін Кассель трамвай компаниясының күтімімен 1900-1934 жылдар аралығында электр трамвайы салынды. Оның орнына бүгінге дейін жұмыс істеп келе жатқан автобус қатынасы енгізілді.

20 ғасыр

Кассель 1914 жылдың қазаны мен 1915 жылдың мамыр айы аралығында Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында маршал Фердинанд Фоштің штабы ретінде қызмет етті. 1916 жылдан 1918 жылға дейін Кассель сэр Герберт Плумер басқаратын британдық Екінші армияның штабы болды. Қала соғыс кезінде айтарлықтай зақым көрмеді, бірақ 1918 жылғы сәуірдегі Лиз шайқасында немістер жақындағанда, мерзім-мерзіммен артиллериялық оққа түсті. Екінші дүниежүзілік соғыста Глостершир полкінің 2-ші батальоны және Оксфордшир мен Букингемшир жеңіл жаяу әскерінің 4-ші батальоны Кассельді үш күн бойы Дюнкерк шайқасы мен эвакуациясы кезінде Дюнкерк төңірегіндегі қорғаныс шебінің бір бөлігі ретінде ұстады (1940 жылдың 27 мамыры – 1940 жылдың 30 мамыры). Британдық күштері тау басында қорғанысқа дайындалып, танкіге қарсы пушкаларды орналастырып, қаланың тар көшелерін кедергіледі. 11-ші танкілік полктің танкілеріне қарсы бастапқы табыстарға қол жеткізгеннен кейін, олар жаяу әскердің қолдауысыз шабуыл жасау қатесін жасады, британдық гарнизон неміс күштерінен қардан және әуеден ауыр шабуылға ұшырады. Бомбалау салдарынан қаланың көп бөлігі қирады. Гарнизонның көп бөлігі соғыс кезінде неместерге түсіп қалды немесе Дюнкеркке қарай жасалған үзіліс әрекетінде қаза тапты, бірақ олардың көрсеткен қорғанысы Дюнкерк эвакуациясы кезінде немістерді тоқтатуда маңызды рөл атқарды.

Көрікті жерлер мен мәдениет

Jardin des Mont du Récollets Фландрия жазықтарына және одан әрі кең көрініс ашады; ашық күні Солтүстік теңізін, Англия жағалауын және Брюггедегі қоңырау мұнарасын көруге болады. Бұрын Кассельден бес мемлекетті көруге болатыны айтылған: Франция, Бельгия, Голландия, Англия және Жұмақ. Kasteel Meulen ("Жел тегермен қамалы") – бұрынғы қамал орнында, Монт-Касселдің ең биік нүктесінде орналасқан жел тегермені. 16 ғасырда салынған диірмен 1911 жылғы 30 қазанда өртеніп кеткен. 1947 жылы оның орнына жақын маңдағы Арнекеден әкелінген 18 ғасырлық жел диірмені қойылды, бұл аймақта бұрын болған жиырмаға жуық диірменнің бірі еді. Диірмен жұртқа ашық және жоғары маусымда күнделікті жұмыс істейді. Кассельдің Гран-Пласасындағы Хотель де ла Нобль-Кур (Landshuys деп те аталады) 2010 жылы ашылған Фландрия мұражайына орналасқан. Мұражай француз Фландриясының өнері, тарихы және фольклорын ұсынады. 16 ғасырда испандықтар билігінде салынған сарайдың тас қабырғасы (Фландрия үшін ерекше) француз Ренессанс стилінде безендірілген, оған әзіл-қалжың бас, мифтік жандар және басқа да бейнелер ойылған. Бұл ғимарат бастапқыда Кассель лордтарының "Асыл сотын" қамтыды, олар қазіргі Бельгиядағы Ипрден Сент-Омерге дейінгі аумаққа билік еткен. Бұл дәстүр 16 ғасырға дейін барады (сол кезде Реузе Папа Титенка деп аталған). Реузе Папа римдік үлгідегі кеуде қалқаны мен шлем киген, ал Реузе Маман бұрын арқасында себеті бар шабақ аулаушы ретінде бейнеленген, бірақ қазір ол диадема, қызыл халат және алтын шаль киген.