Кіріспе

Жаңа Зеландия саясаткері Кристофер Джозеф Картер (4 мамыр 1952 жылы туған) – бұрынғы Жаңа Зеландияның Еңбек партиясы және Жаңа Зеландия Парламентінің тәуелсіз мүшесі. Ол Жаңа Зеландияның Бесінші Еңбек үкіметіндегі аға министр болды, соңғы рет Білім министрі, Білім беруді тексеру кеңсесіне жауапты министр және Ұлттық істер министрі қызметтерін атқарды. Ол Те Ататұ сайлау округінің Парламент мүшесі болды, алғаш рет 1993 жылы сайланды. 1996 жылы қайта сайлануға үміткер болған жоқ (алмастырылған орынға, Вайпарейра), бірақ 1999 жылы жаңа және кеңейтілген Те Ататұ орынды жеңіп алды. 2010 жылы партия басшысы Фил Гоффпен туындаған дауға байланысты Еңбек партиясының фракциясынан шеттетілді, одан кейін тәуелсіз депутат атанды. Партияның конституциясын бұзғаны және партияның беделін түсіргені үшін 2010 жылдың 11 қазанында партиядан қуылды. 2011 жылдың қыркүйегінде Картер Ауғанстандағы Біріккен Ұлттар Ұйымының лауазымына тағайындалып, парламенттен кетті, онда 4 жыл қызмет етті. 2015 жылы Мьянманың Рахин штатындағы БҰҰ операцияларын басқаруға тағайындалды, онда 3 жыл жұмыс істеді. 2018 жылы Жаңа Зеландияның Еңбек партиясына қайта қосылып, 2019 жылғы Жаңа Зеландияның жергілікті сайлауында Еңбек партиясының өкілі ретінде кандидат болды. Картер 11 250 дауыспен Хендерсон-Масси жергілікті кеңесінің төрағасы болып сайланды. Сондай-ақ, ол 2019 жылы 14 593 дауыспен Уайтемата аудандық денсаулық сақтау басқармасының жеті сайланған мүшесінің бірі болып сайланды. Екі лауазымның мерзімі үш жылды құрайды.

Ерте және жеке өмір

Картер 1952 жылдың 4 мамырында дүниеге келді және Окленд қаласының Панмур шағын ауданында өсті. Ол Оклендтегі Әулие Петр колледжінде және Окленд университетінде білім алды, онда тарих пәнінен MA (құрметті диплом) дәрежесін алған. Саясатқа кіріспес бұрын Картер мұғалім және құс шаруашылығымен айналысқан. Оның өмірлік серігі Питер Кайзер, мектеп директоры, және олар 40 жылдан астам уақыттан бері бірге. 2007 жылдың 10 ақпанында Картер мен Кайзер Жаңа Зеландияда азаматтық одақтар заңмен бекітілгеннен кейін, министр немесе парламент депутаты үшін жасалған алғашқы азаматтық одаққа тіркелді.

Парламент мүшесі

Картер Албэйн сайлау округінде Еңбек партиясынан кандидат ретінде сәтсіз қатысты, Ұлттық партияның Дон Маккиннонынан жеңілді. 1988 жылы жергілікті өкімет сайлауында ол Окленд аймақтық кеңесінің Те Ататұ бөлімінен үміткер болды, бірақ сәтсіз аяқталды. Алты үміткердің ішінде үшінші орын алды. Ол «Те Ататұ» округінен Еңбек партиясының тікелей кандидаттығына таласты. Алты үміткердің бірі ретінде, ол жаңалықтар қызметінің басқарушысы Дэн МакКэффримен қатар ең басты үміткерлердің біріне айналды. Сайлау жиналысында МакКэффри жеңіске жетті. Ол Те Ататұдан Еңбек партиясының кандидаттығына түсіп, орынды жеңіп алды. 1993 жылы ол Еңбек партиясының Ұлттық мәселелер жөніндегі өкілі болып тағайындалды. 1994 жылы Картерді Парламент спикері Питер Тапселл Джон Бэнкстің абортқа қатысты екіжүзділігіне байланысты сынағаны үшін айыптады. Те Ататұ округі 2014 жылы таратылды және ол жаңа құрылған Вайпарейра округінде Ұлттық партияның Брайан Нисоннан 107 дауыспен жеңілді, сонымен қатар сайлау тізіміне енгізілмеді. Орыннан айырылғаннан кейін Картер 1996-1999 жылдары лесбиянкалар, гейлер, бисексуалдар, трансгендерлер (ЛГБТ) және басқалары үшін Жаңа Зеландияның Rainbow Labour ұйымының алғашқы филиалдарын құрды. Те Ататұ округі қайта құрылып, ол тағы да сол орынды жеңіп алды. 1999 жылдан 2002 жылға дейін ол Еңбек партиясының кіші парламенттік жәрдемшісі болды. 2010 жылдың 14 маусымында, министрлік кредиттік карталары туралы мәліметтер жарияланғаннан кейін 4 күн өткен соң, Картер екі басқа депутатпен бірге – Шейн Джонс және Мита Риринуи (Еңбек партиясының тізімі) – оппозиция жетекшісі Фил Гоффтың осындай карталарды дұрыс пайдаланбағаны үшін қызметтен шеттетілді. Картердің жағдайында ол министрлік шығындар ережелеріне қайшы келіп, бұрынғы Кларк үкіметінің министрі ретінде алты жыл бойы жеке заттарды картамен сатып алды деген айып тағылды. Картер барлық ақшаны толық төледі, жалпы сомасы 26 доллар құрады. Оның Фил Гоффпен негізгі келіспеушілігі Гоффтың Картердің министр ретінде тым көп саяхаттады деген айыптамаларына байланысты болды. Картердің министр ретінде жасаған барлық саяхаттары ресми және Министрлер кабинетімен бекітілді (Гоффтың да мүшесі болған). Картердің қызметтен шеттетілуі алдыңғы қатардан алынуы мен Сыртқы істер жөніндегі көлеңкелік портфелін жоғалтуын қамтыды. Картер парламент мүшесі ретінде қызметін жалғастыру мүмкіндігі туралы көпке жария етті. Министрлер кабинетінің мүшесі ретінде Картер «Құрметті» атағына ие болды және «Құрметті мырза Крис Картер» атанды, бұл атақ оған өмір бойы сақталды. 2010 жылдың 29 шілдесінде Картер Фил Гоффқа қарсы көшбасшылыққа талас бар деген анонимді хатты баспасөз орталығына таратқаны үшін Еңбек партиясының фракциясынан шеттетілді, ол кейін мойындады. 2015 жылдың қыркүйегінде Картер Ауғанстанда 4 жыл қызмет еткеннен кейін Мьянмадағы Рахин штаты бойынша БҰҰ-ның аға кеңесшісі болып тағайындалды. Мьянмадағы оның 2019 жылға дейін атқарған рөлі Рахин штатындағы БҰҰ агенттіктерінің дамуын басқару және үйлестіру болды, бұл штат буддистер мен мұсылмандар арасындағы қақтығыстармен ерекшеленеді.

Жергілікті саясат

2019 жылы Картер жеті жыл қызметтен кейін Біріккен Ұлттар Ұйымынан зейнеткерлікке шығып, Те Ататуға Жаңа Зеландияға оралды. Ол 2018 жылы Жаңа Зеландияның Еңбек партиясына қайта қосылды. 2019 жылғы Жаңа Зеландияның жергілікті сайлауларында Окленд Кеңесінің Хендерсон-Масси жергілікті кеңесіне мүше болып сайланды және төраға болды. 2022 жылы қайта сайланып, төраға лауазымын сақтап қалды. Ол сондай-ақ Вайтемата аудандық денсаулық сақтау кеңесінің мүшесі болып сайланды.