Кіріспе

Американдық пресвитериандық пастор (1775–1863)

Лайман Бичер (12 қазан 1775 – 10 қаңтар 1863) – пресвитериандық пастор, 13 баланың әкесі, олардың көптегені жазушылар немесе пасторлар болды, соның ішінде Харриет Бичер Стоу, Генри Уорд Бичер, Чарльз Бичер, Эдвард Бичер, Изабелла Бичер Хукер, Катарина Бичер және Томас К. Бичер. Оның ұлы Генри Уорд Бичердің айтуынша, оның әкесі "өмірі бойы көптеген пікір таластарына қатысқан". Дегенмен, "ол сол дәуірдегі ең беделді діни тұлға болды. Ол сонымен қатар, дін қызметкерлерінің басшылығын күткен ұлттың моральдық идеалдарын бейнелегендей болды".

Ерте өмір

Бичер Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласында, темірші Дэвид Бичер мен Эстер Хоули Лайман отбасында дүниеге келді. Анасы оның туылғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды, және ол ағасы Лот Бентонның қамқорлығына берілді, ол оны ұлы ретінде қабылдады, және оның балалық шағы теміршілікпен және шаруашылықпен айналысып өтті. Бірақ оның оқуды артық жақсы көретіні тез байқалды. Оны пастор Томас В. Брей колледжге дайындады, және он сегіз жасында Йель колледжіне түсіп, 1797 жылы бітірді. 1798 жылдың көп бөлігін ол Йельде өз ұстазы Тимоти Дуайттың жетекшілігімен өткізді.

Нью-Йорктегі Лонг-Айлендтегі қызмет (17981810)

1798 жылдың қыркүйегінде ол Нью-Хейвен Батыс қауымдастығынан уағыз айтуға рұхсат алды және Лонг-Айлендтегі Шығыс Хэмптондағы пресвитериан шіркеуінде мінберге қызмет ету арқылы діни қызметін бастады, ал 1799 жылы дін қызметкері ретінде бекітілді. Осы жерде ол өзінің алғашқы әйелі Роксана Футқа үйленді. Оның жалақысы жылына 300 доллар және отыннан тұрды, бес жылдан кейін 400 долларға дейін артты (1804 жылғы 400 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең), сонымен қатар нашар күйдегі пасторлық үй берілді. Аз табысын толықтыру үшін оның әйелі жеке мектеп ашты, онда ол да сабақ берді. 1804 жылы Аарон Берр мен Александр Гамильтонның дуэлінен кейін Бичер Лонг-Айленд пресвитериі алдында айтқан уағызы үшін кеңінен танылды, ол 1806 жылы «Дуэльге қарсы құрал» деген атпен жарияланды.

Личфилдтегі қызмет, Коннектикут (18101826)

Өзінің жалақысы өсіп келе жатқан отбасын күтінуге толыққанды жеткіліксіз екенін түсінген соң, ол Шығыс Хэмптондағы қызметінен кетіп, 1810 жылы Коннектикут штатының Личфилд қаласына көшіп барды. Ол Личфилдтің Бірінші Конгрегациялық шіркеуінде 16 жыл бойы дін қызметкері болды, бұл қаланың конгрегациялық шіркеуі еді. Ол Элайджа Уодсворт салған үйді сатып алып, үлкен отбасын өсірді.

Қауіпсіздік

Алкогольге құмарлық жасау, немесе мас болу, сол кезде тойымсыздық деп аталатын, Жаңа Англияда да, АҚШ-тың басқа аймақтарында да алаңдаушылық тудырды. Діни қызметкерлердің кейбір ресми жиындарында да шектен тыс ішімдік ішуге жол берілді, және Бичер оған қарсы тұруға бел буды. 1826 жылы ол тойымсыздық туралы алты уағыз айтып, жариялады. Олар АҚШ-тың барлық жеріне таратылды, Англияда көптеген басылымдармен жылдам таралды және Еуропаның бірнеше тіліне аударылды, тіпті 50 жыл өткен соң да жақсы сатылым көрсетті. Лэйн семинариясының басқармасы, мұның оны басқа жаққа көшіруге ынталандырады деп үміттене отырып, сол жылы оған 20 000 доллар жалақымен (1830 жылы 40 000 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) президенттік лауазымды ұсынды, бірақ ол бас тартты. 1832 жылы ол екінші ұсынысты қабылдады. Оның міндеті – батысты протестантизмге жеңу үшін дін қызметкерлерін даярлау болды. Президенттік лауазымымен қатар ол қасиетті теология профессоры және Цинциннатидегі Екінші Пресвитериан шіркеуінің пасторы болды (кейін Бірінші Пресвитериан шіркеуімен бірігіп, қазіргі заманғы Келісімдік Бірінші Пресвитериан шіркеуіне айналды). Ол Лэйн президенті болған алғашқы он жыл бойы пасторлық қызметін атқарды.

Жолдардағы пікірталастар

Бичердің Лэйндегі қызметі құлдық мәселесі одан да өткір бола түскен, Пресвитериан шіркеуін, Огайо штатын және елді бөлінуге ұшырату қаупі төнген кезде келді. 1820-жылдардың көптеген көрнекті тұлғалары сияқты, Бичер де колонизацияны жақтаған, яғни Америка колонизациялық қоғамының афроамерикандықтардың Батыс Африкаға көшіп, онда өздерінің қалыңдықтарын құруына көмектесу бағдарламасын қолдаған. Ол Лэйнде осы мәселе бойынша жоспарланған дебаттар туралы жаңалықты қуана қабылдады деген хабар бар. Бірақ 1834 жылғы 4 маусымда Цинциннати колонизациялық қоғамының отырысында «Лэйн семинариясының президенті, доктор Бичер, қоғамға қарсы айтылған көптеген шағымдарға қарсы шеберлікпен қорғаныс жасады және құлдықты жоюшыларға олар колонизациялық қоғаммен бірлесіп жұмыс істей алатынын және олай істеуге тиіс екенін көрсетуге тырысты». Ол 1834 жылғы 31 қазанда да осы ұйымның отырысына қатысқандығы айтылады. Алайда Гаити революциясы, 1830 жылғы француз революциясы, Англиядағы реформалар және отарлық құлдыққа қарсы күрес, сондай-ақ американдық соттардың Реубен Крандалл сияқты құл саудасына қарсы сөйлеген азаматтарды жазалауы, американдық құлдарға қатыгездікпен қарау туралы хабарлар тарала бастады. Джон Ранкиннің «Құлдық туралы хаттары» американдықтардың назарын құлдықтың зұлымдығына аударды, ал 1833 жылы Филадельфияда Америка құлдыққа қарсы қоғамы құрылды. Оның президенті Артур Таппан, Бичерді жаңа Лэйн семинариясын басқаруға ынталандырған жомарт демеушісі, студенттерге конгрестің қаулысының көшірмесін жіберді, соның салдарынан бұл мәселе кеңінен талқыланды. Бұл жақсы жарияланған оқиғалар АҚШ-тың солтүстігінде аболиционизмнің өсуіне және таралуына үлкен үлес қосты. Бичер Лэйннің аболиционизмді насихаттаудағы маңызды рөлін білмеді және оған қызығушылық танытпады. Бас синодқа шағым түскеннен кейін ол тағы да ақталды, бірақ бұл әрекеттен туған дау-дамай Пресвитериан шіркеуі екіге бөлінгенге дейін жалғасты. Бичер 1837-1838 жылдары Пресвитериан шіркеуінің бас ассамблеясының бір бөлігін бөліп алуға әкелген теологиялық дауларға белсенді қатысты, Бичер бұл бөліністің Жаңа мектеп Пресвитериандық тармағына қосылды.

Цинциннатиден Нью-Йоркке көшіру (1852 жылы қайтыс болды 1863 жылы)

Құлдыққа қатысты даудан кейін Бичер және оның әріптес профессоры Кальвин Эллис Стоу қалды және семинарияның гүлденуін қайта жандандыруға тырысты, бірақ соңында одан бас тартты. Өмірлеріндегі зор жоба сәтсіз аяқталды, және олар Шығысқа қайтып оралды, онда Бичер 1852 жылы Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында ұлы Генримен бірге тұруға кетті. Ол өзін негізінен өзінің еңбектерін қайта қарау және жариялауға арнағысы келді. Бірақ оның зиялы қабілеттері төмендеп, дене күші бұрынғысынша сақталды. 80 жасқа келгенде ол сал ауруына ұшырады, содан кейін оның ой-өрісі сирек-сирек көріне бастады.

Жеке өмір

1799 жылы Бичер Роксана Футпен, Илай мен Роксана (Уорд) Футтың қызымен үйленді. Олардың тоғыз баласы болды: Катарина Эстер, Уильям Генри, Эдвард, Мэри, Гарриет (1808–1808), Джордж, Гарриет Элизабет, Генри Уорд және Чарльз. Роксана 1816 жылдың 13 қыркүйегінде қайтыс болды. Келесі жылы ол Харриет Портермен үйленді және тағы төрт балаға әке болды: Фредерик С., Изабелла Холмс, Томас Кинникут және Джеймс Чаплин. Бичердің он үш баласының тоғызы жазушы болды. Харриет Портер Бичер 1835 жылдың 7 шілдесінде қайтыс болды. 1836 жылдың 23 қыркүйегінде ол Сэмюэл Билстің қызы Лидия Билске (17 қыркүйек 1789 – 1869) үйленді, ол бұрын Джозеф Джексонға (1779/10 – 1833 жылғы желтоқсан) үйленген болатын. Лидия мен Бичердің балалары болмады.

Шығармалары

Бичер көптеген басылған уағыздар мен сөздердің авторы болды. Оның жарияланған еңбектері:

Ол өзінің ең құнды деп есептеген еңбектерінің жинағын жасады (3 томдық, Бостон, 1852).

Негізгі дереккөздер

Бичер, Лайман. Лайман Бичердің өмірбаяны, хат алмасуы және басқалары: ДД (1864, қайта басылған 1977) онлайн

Бичер, Лайман. Лайман Бичер және қоғамды реформалау: төрт уағыз, 1804-1828 (қайта басылған 1972) онлайн