Кіріспе

Гироскопиялық жонглинг құралы

Шайтан таяғын (сондай-ақ шайтан таяқтары, гүл таяқтары, батон-флёр, каскад таяқтары, гравитациялық таяқтар немесе жонглинг таяқтары) қолдану – гироскопиялық жонглинг немесе тепе-теңдік өнерінің бір түрі. Ол бір таяқты ("аяқ", "орталық таяқ") екі қолда ұсталып тұрған бір немесе екі таяқ арасында манипуляциялаудан тұрады. Аталған таяқ екі басқару таяғымен ("қол таяқтары", "жанама таяқтар" немесе "ұстағыштар") көтеріліп, соғылып немесе сыпырылып, гироскопиялық қозғалыс арқылы тұрақтандырылады. Шайтан таяғын қолдану – цирк өнерінің бірі және оны кейде шайтан таяқпен жонглерлік, айналдыру, жабыстыру немесе таяқпен жонглерлік деп атайды.

Тарих

Шайтан таяқтарының ежелгі заманда Қытайда қарапайым ағаш жонглер таяқтары ретінде пайда болғаны айтылады. Бұл ойын шамамен 1813 жылы Ұлыбританияға әкелінген, сол кезде бір жарияланымда бұрынғы буынның оны білмегені туралы мәлімделген. "Екі таяқпен шайтан" деп аталатын ойынның физикасын алғаш рет ғылыми тұрғыдан талдап, 1855 жылы Бенджамин Пирс жариялаған.

Нұсқалар

Ібіліс таяқтары өлшемдері мен құрылыс материалдары жағынан әртүрлі болады, бірақ таяқтар көбінесе екі негізгі үлгінің біріне негіделген: конустық және тік. Конустық таяқтар ұштарынан ортаға қарай біртіндеп жіңішкеріп, ортасы ұштарынан жұқарақ болады. Тік таяқтардың ені біркелкей, бірақ ұштарына салмақтар бекітіледі. Сирек жағдайларда, ұштарына салмақтар қосылған конустық таяқтан тұратын гибридтік конструкция қолданылады. Ібіліс таяқтары әдетте ағаштан, пластиктен, алюминийден немесе шыны талшықтан немесе карбон талшығынан жасалады. Олар көбінесе эластомермен қапталады, ол таяқ пен қолдар арасындағы үйкеліс коэффициентін (жабысқақтықты) арттырады, сонымен қатар көп рет түсіп қалғаннан қорғайды. Көбінесе мата, замша немесе былғары сияқты басқа жабындар да қолданылады. Одан да сирек жағдайларда, таяқтың "жабысқақтығын" азайтатын винил немесе милар қаптамасы қолданылады. Гүлді таяқтардың ұштары гүл тәрізді болып келеді, бұл таяқтың қозғалысын баяулатып, кейбір қимылдар мен трюктерді үйренуді жеңілдетеді. Ауыр және икемді ұштары, орталық таяқтың ұштарындағы "қалқыма" немесе "мақтаны" импульсі мен үздіксіз қозғалысының арқасында, соққы немесе көтеру кезіндегі бақылау фазасының ұзақтығын ұзартуға және тәтті нүктені кеңейтуге мүмкіндік береді. Отты ібіліс таяқтары (оларды от таяқтары деп те атайды) әдетте алюминийден жасалған өзегі болады және визуалды эффект үшін отқа қоюға болатын, отынға малынған фитильдері ұштарында орналасқан. От таяқтарының гүлді және гүлсіз нұсқалары бар. Жарықтандырылған ібіліс таяқтары, батареямен жұмыс істейтін электрлі "тұқым" шамдарды, светодиодтарды (LED) немесе фосфоресцентті немесе химилюминесцентті материалдарды қолдану арқылы қараңғыда қызықты визуалды эффекттер жасауға болады.