Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыкада нотадан көзбен оқу, сондай-ақ prima vista (итальян тілінде "бірден" деген мағынаны білдіреді) деп аталады, бұл орындаушы бұрын көрмеген немесе жаттап алған емес музыкалық нотациядағы шығарманы оқу және орындау дағдысы. Нотадан ән айту – нотадан оқитын әншіні сипаттау үшін қолданылады. Екі жаттығу да музыканттан нотада көрсетілген ырғақ пен дыбыстарды ойнау немесе әнмен жеткізуді талап етеді.
Performing music at first sight
sight reading in music
In music, sight reading, also called a prima vista (Italian meaning "at first sight"), is the practice of reading and performing of a piece in a music notation that the performer has not seen or learned before. Sight singing is used to describe a singer who is sight reading. Both activities require the musician to play or sing the notated rhythms and pitches.
Көріністі оқу
Музыкалық әдебиетте "көріп оқу" термині көбінесе музыкалық ақпаратты көзден дыбысқа ауыстыруды қамтитын, аспаптық және вокалдық музыканы алғашқы рет көріп оқу және орындау қабілетін білдіру үшін қолданылады. Дегенмен, кейбір авторлар, соның ішінде Удтайсук, мүмкіндігі болғанда "көзбен ойнау" және "көзбен ән салу" сияқты нақтырақ терминдерді пайдалануды ұсынады. Бұл ерекшелік "көріп оқу" терминін аспап немесе дауыс арқылы дыбыс шығармай, музыканы үнсіз оқуды сипаттауға мүмкіндік береді. Өте тәжірибелі музыканттар үнсіз оқи алады; яғни, нотаға қарап, ойнамай не ән салмай, саналарында дыбыстай ести алады (аудиацияға қараңыз). Көріп оқу дағдысы нашаррақтарға тиімді оқу үшін кем дегенде үнді шығарып не сыбызғымен ойнау қажет болуы мүмкін. Бұл айырмашылық, ежелгі дәуірдегі қарапайым мәтін оқуға ұқсас, онда үнсіз оқу қабілеті Августин Гиппоның оған назар аударуына себеп болған. Итальян тіліндегі сөздер мен тіркестер музыкада және нотацияда жиі қолданылатындықтан, "a prima vista" термині де қолданылады. Музыкалық шығарманы "a prima vista" орындау – оны "алғашқы көрісте" орындау дегенді білдіреді. Пейн айтуынша, "ноталарды беттен есту қабілеті музыканы оқуға өте ұқсас және тиімді орындаудың қажетті шарты болып саналады. Студент музыкалық шығарманы талдағанда, оны ойнауға не естуге тырыспай, жай ғана ноталарды механикалық түрде өңдесе, қателіктер болуы мүмкін." Музыкалық мектептер әдетте қабылдауға не емтиханға қатысты көріп оқу дағдысын талап етеді.
In music literature, the term "sight reading" is often used in a generic sense to refer to the ability to read and perform instrumental and vocal music at first sight, which involves converting musical information from sight to sound. However, some authors, including Udtaisuk, prefer to use more specific terms such as "sight playing" and "sight singing" when applicable. This distinction allows for a narrower usage of the term "sight reading" to describe the silent reading of music without producing sound through an instrument or voice. Highly skilled musicians can sight read silently; that is, they can look at the printed music and hear it in their heads without playing or singing (see audiation). Less able sight readers generally must at least hum or whistle in order to sight read effectively. This distinction is analogous to ordinary prose reading in late antiquity, when the ability to read silently was notable enough for Augustine of Hippo to comment on it. The term a prima vista is also used, as Italian words and phrases are commonly used in music and music notation. To play a musical piece a prima vista means to play it 'at first sight'. According to Payne, "the ability to hear the notes on the page is clearly akin to music reading and should be considered a prerequisite for effective performance Egregious errors can occur when a student, analyzing a piece of music, makes no effort to play or hear the composition but mechanically processes the notes on the page." Music schools generally require sight reading as part of an audition or an exam.
Көріністі көшіру
Кейбір музыканттар өнер көрсету кезінде музыканы нақты аспаптарға немесе дауыс диапазондарына бейімдеп алуға болады, бұл аспаптарда ойнауды немесе ән айтуды жеңілдету үшін, сондай-ақ басқа да түрлі мақсаттарда қолданылады. Кларнет, труба, саксофон сияқты аспаптар үшін музыканы көшіру қажетті дағды, ал барлық музыканттар үшін ол пайдалы болады.
Some musicians can transpose music during performance to suit particular instruments or vocal ranges, to make the playing of the instrument(s) or singing easier, or a number of other uses. For transposing instruments such as the clarinets, trumpets, saxophones, and others, transposing is a necessary skill; for all musicians, it is a useful one.
Көру ойыны
Удтайсук пікірінше, "көптеген [авторлар] аспаптық нотадан оқу өнерін "көзбен шолу" терминімен атайды". Дегенмен, Удтайсук және басқа да авторлар аспаптық нотадан оқу үшін "sightplaying" (немесе "көркем ойнау") дегенімізді көрсететін, мағынасы толымдырақ термин қолданады, себебі "көркем ойнау" екі ерекше қабілетті біріктіреді: нота оқу және музыканы орындау.
According to Udtaisuk, "many [authors] use the term sight reading for instrumental sight reading performance". However, Udtaisuk and some other authors use the more descriptive term "sightplaying" (or "sight playing") for instrumental sight reading, because sight playing combines two unique skill sets: music reading and music making.
Көрініс әндері
Удтайсук пікірінше, кейбір авторлар дауысты нотадан оқуды "көріне оқып ән салу" деп атайды. Нотадан ойнау сияқты, Удтайсук дауысты нотадан оқу үшін "көріне оқу арқылы ән салу" терминін қолдануды жақтайды, себебі "көріне оқып ән салу" нотадан оқу және ән салу дағдыларын біріктіреді.
Some authors, according to Udtaisuk, use the term "sight singing" for vocal sight reading. As with sight playing, Udtaisuk advocates and uses the more descriptive term "sightsinging" for vocal sight reading because sight singing combines sight reading and singing skills.
Психология
Көріп оқу қабілеті, ішінара, қысқа мерзімді музыкалық есте сақтауға байланысты. Көзді іздеу құрылғысын пайдалана отырып жасалған тәжірибе, жоғары білікті музыканттардың музыканы алға қарай қарап, ноталарды ойнағанға дейін сақтап, өңдейтінін көрсетті; бұл көз-қол аралығы деп аталады. Жұмыс жадындағы нотациялық ақпаратты сақтау, ақпараттың мөлшерімен (жүктеме) және оны ойнау алдында қанша уақыт сақталуы керек екендігімен (кешігу) сипатталады. Жүктеме мен кешігу арасындағы қатынас темпке байланысты өзгереді, яғни t = x/y, мұнда t – темптегі өзгеріс, x – жүктемедегі өзгеріс, ал y – кешігудегі өзгеріс. Кейбір педагогтар мен зерттеушілер көз-қол аралығын қалыпты жағдайдан артық деңгейге жеткізуге болатынын, осы арқылы көріп оқу қабілетін арттыруға болатынын ұсынады. Адамның есте сақтау қабілетін үш негізгі санатқа бөлуге болады: ұзақ мерзімді есте сақтау, сезімдік есте сақтау және қысқа мерзімді (жұмыс) есте сақтау. Жұмыс жадының ресми анықтамасына сәйкес, ол «оқу, ойлау және түсіну сияқты күрделі танымдық тапсырмаларды орындау үшін қажетті ақпаратты уақытша сақтау және басқару жүйесі». Жұмыс жадының ұзақ мерзімді және сезімдік есте сақтаудан ерекшеленетін ең маңызды ерекшелігі – ақпаратты бір мезгілде өңдеу және сақтау қабілеті. Білімнің «шектеулі сыйымдылығы» бар, сондықтан тек белгілі бір көлемдегі ақпарат сақталады және ол өңделгеннен кейін қысқа ғана уақыт аралығында қолжетімді болады, шамамен он бес секундтан бір минутқа дейін. 1956 жылы Джордж Миллер есте сақтау ұзақтығын зерттеу жүргізіп, «Жұмыс жадында сақталатын ең көп таралған элементтер саны – бес плюс немесе минус екі» деген қорытынды жасады. Алайда, егер бұл ақпарат ұзақ мерзімді есте сақтауға сақталмаса, ол тез ұмытылады. Зерттеулер жұмыс жадының негізгі аймағы мидың префронталды қабығы екенін көрсетеді. Префронталды қабық мидың алдыңғы бөлігінде орналасқан. Бұл аймақ танымдық процестермен айналысады және жұмыс жады арқылы тапсырмаларды өңдеу үшін маңызды екі нейрондық цикл немесе жолға ие: тапсырманың визуалды компоненті үшін қажетті визуалды цикл және тапсырманың тілдік аспектілерімен айналысатын фонологиялық цикл (яғни сөзді немесе сөз тіркесін қайталау). Гиппокамп, шұғалалы бөлікте орналасқан, көбінесе есте сақтаумен байланыстырылатын ми құрылымы, бірақ зерттеулер оның қысқа мерзімді есте сақтауды ұзақ мерзімді есте сақтауға консолидациялаудағы рөлі, ақпаратты өңдеу, орындау және қысқа мерзімді еске түсіру қабілетінен гөрі маңызды екенін көрсетті. Бұл есте сақтау түрі көріп оқу туралы талқылау кезінде ерекше назар аударады, себебі музыкалық ноталарды алғаш рет қарап, оларды ойнау кезінде түсінудің күрделі міндеті деп қарастырылуы мүмкін. Бұл идеяның негізгі қорытындысы – жұмыс жады, қысқа мерзімді есте сақтау қабілеті және ойлау жылдамдығы көріп оқу жетістіктерінің үш маңызды көрсеткіші. Зерттеулердің ешқайсысы тәжірибеге жұмсалған уақыт пен музыкалық қабілет, әсіресе көріп оқу шеберлігі арасындағы байланысты жоққа шығармаса да, көбірек зерттеулер көріп оқу қабілеттерінің негізгі факторы ретінде жұмыс жадының жұмыс деңгейіне назар аударады. Мұндай зерттеулердің бірінде айтылғандай, «Жұмыс жадының сыйымдылығы статистикалық тұрғыдан маңызды үлес қосты (шамамен 7 пайыз, орташа мөлшердегі әсер). Басқаша айтқанда, егер сіз бірдей тәжірибелі, бірақ жұмыс жадының әртүрлі деңгейіндегі екі пианисті алсаңыз, жұмыс жадысы жоғарырақ болған адам көріп оқу тапсырмасын әлдеқайда жақсы орындаған болар еді». Көптеген музыканттар мен ғалымдардың зерттеулері мен пікірлеріне сүйене отырып, көріп оқу қабілеті мен жұмыс жадының сыйымдылығы туралы негізгі ой – «Көріп оқудағы ең жақсы оқырмандар күшті жұмыс жады мен он мыңдаған сағаттық тәжірибелі оқуды үйлестіреді».
The ability to sight read partly depends on a strong short term musical memory. An experiment on sight reading using an eye tracker indicates that highly skilled musicians tend to look ahead further in the music, storing and processing the notes until they are played; this is referred to as the eye–hand span. Storage of notational information in working memory can be expressed in terms of the amount of information (load) and the time for which it must be held before being played (latency). The relationship between load and latency changes according to tempo, such that t = x/y, where t is the change in tempo, x is the change in load, and y is the change in latency. Some teachers and researchers have proposed that the eye–hand span can be trained to be larger than it would otherwise be under normal conditions, leading to more robust sight reading ability. Human memory can be divided into three broad categories: long term memory, sensory memory, and short term (working) memory. According to the formal definition, working memory is "a system for temporarily storing and managing the information required to carry out complex cognitive tasks such as learning, reasoning, and comprehension". The paramount feature that distinguishes the working memory from both the long term and sensory memory is this system's ability to simultaneously process and store information. The knowledge has what is called a "limited capacity", so there is only a certain amount of information that can be stored and it is easily accessible for only a small window of time after it has been processed, with a recall time block of roughly fifteen seconds to one minute. Experiments dealing with memory span have been conducted by George Miller in 1956 that indicated, "Most common number of items that can be stored in the working memory is five plus or minus two.” However, if this information is not retained and stored (“consolidated”) in one's long term memory, it will fade quickly. Research indicates that the main area of the brain associated with the working memory is the prefrontal cortex. The prefrontal cortex is located in the frontal lobe of the brain. This area deals with cognition and contains two major neural loops or pathways that are central to processing tasks via the working memory: the visual loop, which is necessary for the visual component of the task, and the phonological loop, which deals with the linguistic aspects of the task (i. e. repeating the word or phrase). Although the hippocampus, in the temporal lobe, is the brain structure most frequently paired with memories, studies have indicated that its role is more vital for consolidation of the short term memories into long term ones than the ability to process, carry out, and briefly recall certain tasks. This type of memory has specifically come into focus when discussing sight reading, since the process of looking at musical notes for the first time and deciphering them while playing an instrument can be considered a complex task of comprehension. The main conclusion in terms of this idea is that working memory, short term memory capacity and mental speed are three important predictors for sight reading achievement. Although none of the studies discredits the correlation between the amount of time one spends practicing and musical ability, specifically sight reading proficiency, more studies are pointing to the level at which one’s working memory functions as the key factor in sight reading abilities. As stated in one such study, "Working memory capacity made a statistically significant contribution as well (about 7 percent, a medium size effect). In other words, if you took two pianists with the same amount of practice, but different levels of working memory capacity, it's likely that the one higher in working memory capacity would have performed considerably better on the sight reading task." Based on the research and opinions of multiple musicians and scientists, the take home message about one's sight reading ability and working memory capacity seems to be that “The best sight readers combined strong working memories with tens of thousands of hours of practice.”
Көріп оқу, сонымен қатар, орындалатын музыкалық стильмен таныс болуға да байланысты; бұл оқырмандарға жеке ноталардың орнына жиі кездесетін ноталардың үлгілерін бірлік ретінде тануға және өңдеуге мүмкіндік береді, осылайша тиімділікті арттырады. Бұл құбылыс, сонымен қатар тіл оқу кезінде де қолданылады және «жинақтау» деп аталады. Көріп оқу кезіндегі қателер көбінесе күтпеген немесе ерекше реттіліктер кездесетін жерлерде болады; бұл көріп оқушылардың әдетте қолданатын «күтуге негізделген оқу» стратегиясын жоққа шығарады.
Sight reading also depends on familiarity with the musical idiom being performed; this permits the reader to recognize and process frequently occurring patterns of notes as a single unit, rather than individual notes, thus achieving greater efficiency. This phenomenon, which also applies to the reading of language, is referred to as chunking. Errors in sight reading tend to occur in places where the music contains unexpected or unusual sequences; these defeat the strategy of "reading by expectation" that sight readers typically employ.
Кәсіптік пайдалану
Студиялық музыканттар (мысалы, жарнамалық роликтерге музыка жазу үшін жұмыс істейтін музыканттар) көбінесе бұрын көрмеген шығармаларды бірден жазады. Телевизияда ойналатын музыканың көп бөлігін нотадан оқи алатын музыканттар орындайды. Бұл практика осы салалардағы қатаң коммерциялық бәсекелестіктің нәтижесінде қалыптасқан. Джаз музыканты, профессор және жеке сабақтар беретін Кевин МакНерни Солтүстік Техас университетінің джаз-лабораториялық тобына қабылдау емтихандарын көбінесе нотадан оқуға негізделгендігін айтады: "Сіз бөлмеге кірсеңіз, алдыңызда әртүрлі стильдегі музыкасы бар үш-төрт нота тұрғызылады. Содан кейін сізден әр шығарманы тізбектеп оқу сұралады". МакНернидің сөзіне қарағанда, нотадан оқуға баса назар аудару музыканттарды студиялық жұмысқа – "поп-жұлдыздарға аккомпанемент орындауға немесе жарнамалық роликтерді жазуға" дайындайды. Студияның, музыканттардың және техниктердің құны нотадан оқу дағдыларын аса маңызды етеді. Әдетте, студиялық орындау соңғы трек жазылмас бұрын көшіру қателерін тексеру үшін бір рет "мәнерлеп оқылады". Көптеген кәсіби биг-бендтер де әр концертте нотадан оқиды. Олар "мәнерлеу тобы" деп аталады, дегенмен олардың орындауы – мәнерлеудің өзі. Фрейзердің айтуынша, партитураны оқу дирижерлік мамандыққа қызығушылар үшін маңызды дағды, ал "Роберт Шоу және Йоэль Леви сияқты дирижерлер фортепианода өте жақсы ойнайды және толық оркестрлік партитураны нотадан оқи алады" (бұл процесс пианисттен партитураның негізгі бөліктерін дереу фортепианоға ауыстыруды талап етеді).
Studio musicians (e. g., musicians employed to record pieces for commercials, etc.) often record pieces on the first take without having seen them before. Often, the music played on television is played by musicians who are sight reading. This practice has developed through intense commercial competition in these industries. Kevin McNerney, jazz musician, professor, and private instructor, describes auditions for University of North Texas Jazz Lab Bands as being almost completely based on sight reading: "you walk into a room and see three or four music stands in front of you, each with a piece of music on it (in different styles ). You are then asked to read each piece in succession." This emphasis on sight reading, according to McNerney, prepares musicians for studio work "playing backing tracks for pop performers or recording [commercials]". The expense of the studio, musicians, and techs makes sight reading skills essential. Typically, a studio performance is "rehearsed" only once to check for copying errors before recording the final track. Many professional big bands also sight read every live performance. They are known as "rehearsal bands", even though their performance is the rehearsal. According to Frazier, score reading is an important skill for those interested in the conducting profession and "Conductors such as the late Robert Shaw and Yoel Levi have incredibly strong piano skills and can read at sight full orchestral scores at the piano" (a process which requires the pianist to make an instant piano reduction of the key parts of the score).
Бағалау және стандарттар
Кейбір жағдайларда, мысалы емтихандарда, студенттің нотадан оқу қабілеті оған қысқа музыкалық шығарма ұсынылып, оны қарастыруға белгілі бір уақыт беріледі, содан кейін орындаудың дұрыстығы тексеріледі. Одан да қиын сынақ студенттен ешқандай дайындықсыз орындауды талап етеді. Вашингтон студенттердің білімін бағалау жүйесі 5-ші және одан жоғары сынып оқушыларының өздері жазған ноталар бойынша ән шырқауын немесе аспаптарда орындауын талап ететін сыныптық бағалауды сынақтан өткізді. 8-ші сынып оқушыларынан нотадан ән шырқау күтіледі: «Оқушылар төрт тактіден тұратын нотадан ән шырқау жаттығуын орындауы керек. Оқушылар ырғақ пен берік тембрді түсіну деңгейі, сондай-ақ белгіленген тоналдықта дәл интервалдық өзгерістермен, а капелла орындау қабілеті бойынша бағаланады». Көптеген студенттер мен ересектер нотадан ән шырқамайды, тіпті кейбір кәсіби әншілердің өзі де осыны істей алмайды. Дегенмен, 5-ші сыныптан бастап нотаға музыка жазуды талап ететін бағалаумен бірге, мұндай талап өнер жетістіктерін арттырады деп үміттеніледі. Пілоттық деректер көрсетіп тұрғандай, көптеген студенттер мұндай стандарттарға сай келеді немесе одан да асып түседі. Нотадан оқудың стандартты бағалауы (SASR) – нотадан оқуды бағалаудың субъективті емес әдісі. Ол ғылыми/электрондық платформада құрылды, бұл бағалау мен сынақты жүргізуде субъективті емес тәсілді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Ол 80 қиындық деңгейі бойынша бірнеше мың музыкалық шығармалардан тұрады, олардың дұрыс қиындық деңгейін анықтау үшін 135 мұғалім мен студенттер қарады. Музыканың қиындық деңгейлерін жіктеуге ғылыми тәсілді қамтамасыз ету үшін олардың ұпайлары электронды түрде орташаланды.
In some circumstances, such as examinations, the ability of a student to sight read is assessed by presenting the student with a short piece of music, with an allotted time to peruse the music, then testing the student on the accuracy of the performance. A more challenging test requires the student to perform without any preparation at all. The Washington Assessment of Student Learning has piloted a classroom based assessment which requires 5th and higher grade students to sight sing or perform on instruments from sheet music they have written. It is suggested that students use solfege or numbering systems or fingering without instruments as aids. 8th graders are expected to sing by sight: "Students are asked to perform a sight singing exercise of four measures of music. Students will be assessed on their understanding of rhythm and steady beat and their ability to perform in the designated key with accurate interval changes, a cappella." Many students and adults cannot sight sing, and even some professional singers cannot sing by sight. However, in combination with an assessment which requires composing music on a staff as early as 5th grade, it is hoped that such a requirement will raise arts achievement. Pilot data show that many students can meet or exceed such standards. The Standard Assessment of Sight Reading (SASR) is a non subjective sight reading evaluation method. It was created with a scientific/electronic platform to insure a non subjective approach to grading and administering that test. It consists of several thousand pieces of music over 80 graded levels of difficulty that have been reviewed by 135 teachers and students to ascertain the correct difficulty levels. Their scores were averaged electronically in order to insure a scientific approach to graduating the difficulty levels of the music.