Панама музыкасы: Күнбе, Салома, Пасильо, Тамборито сияқты жанрлар, испандық және африкалық мәдениеттердің әсері. Халықтық музыка, аспаптар туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Панаманың музыкасы мен музыкалық дәстүрлері
Music and musical traditions of Panama
Панама музыкасы Тақырыптар: Cumbia, Mejorana, Saloma, Пасильо, Данса, Контраданса, Тамборито, Torrente, Болеро, Салса, Меренге, Рок, Компас, Калипсо, Регге испан тілінде, Регетон, Típico, Мамбо, Джаз, Латын джазы, Pindín, Пунто, Уақыт сызығы және үлгілер, Орталық Америка музыкасы, Белиз, Коста-Рика, Сальвадор, Гватемала, Гондурас, Никарагуа, Панама.
Music of Panama TopicsCumbiaMejoranaSalomaPasilloDanzaContradanzaTamboritoTorrenteBoleroSalsaMerengueRockCompasCalypsoReggae en EspañolReggaetonTípicoMamboJazzLatin JazzPindínPuntoTimeline and SamplesCentral American musicBelize Costa Rica El Salvador Guatemala Honduras Nicaragua Panama
Панама – Орталық Америкадағы ел, онда көбінесе метистер (африкалық, еуропалық және жергілікті халықтардың араласуынан туған адамдар) тұрады. Панама музыкасы Испанияның, әсіресе Андалусияның халық музыкасына негізделген. Оған алдымен Куна, Терибе, Нгобе-Бугле және басқа да жергілікті халықтар, содан кейін 16-шы және 19-шы ғасырлар аралығында Африкадан құл ретінде әкелінген, ал кейіннен (әсіресе Ямайка, Тринидад және Тобаго, Барбадос, Мартиника, Гваделупа, Доминика, Сент-Люсиядан) Панама темір жолы мен каналы жобаларында жұмыс істеу үшін ерікті түрде келген қара халықтың ықпалы тиді (1840-1914 жылдар аралығында). Осы мұраның нәтижесінде Панама бай және алуан түрлі музыка тарихына ие, сонымен қатар кумбия, салома, пасильо, пунто, тамборито, мехорана, болеро, джаз, салса, регги, калипсо, рок және басқа да музыка жанрларына маңызды үлес қосты.
Panama is a Central American country, inhabited mostly by mestizos (persons of mixed African, European and indigenous ancestry). The music of Panama is heavily based on the folk music of Spain, particularly that of Andalusia and was influenced first by the indigenous populations of Kunas, Teribes, Ngobe Bugle and others, and then by the black population who were brought over, first as slaves from Africa, between the 16th century and the 19th century, and then voluntarily (especially from Jamaica, Trinidad and Tobago, Barbados, Martinique, Guadeloupe, Dominica, Saint Lucia) to work on the Panamanian Railroad and Canal projects between the 1840s and 1914. With this heritage, Panama has a rich and diverse music history, and important contributions to cumbia, saloma, pasillo, punto, tamborito, mejorana, bolero, jazz, salsa, reggae, calypso, rock, and other musical genres.
Салома және мехерана
Салома мен мехерана ерекше вокалдық стильге ие, ол севильялықтардан тараған делінеді. Бұл музыканы орындау үшін қолданылатын ең маңызды жергілікті аспаптар – межоранара, бес тартылған гитара, межорана деп аталатын әндерге қосымша, торрентес және рабель, үш тартылған скрипка, Кокле, Эррера, Лос-Сантос және Верагуас орталық провинцияларында кумбия, понтос және пасильо ойнау үшін қолданылады.
The saloma and mejorana feature a distinctive vocal style said to derive from Sevillians. The most important native instruments used to play these musics are the mejoranera, a five stringed guitar accompanying songs called mejoranas as well as torrentes, and the rabel, a violin with three strings used to play cumbias, puntos and pasillos in the central provinces of Coclé, Herrera, Los Santos and Veraguas.
Құмбия
Колумбияның әйгілі туысына ұқсас Панама кумбиясы, әсіресе амонахя және атравесао стильдері ел ішінде кең таралған. Тағы бір маңызды музыка – пунто, сондай-ақ пасилло, данза және контраданза сияқты салондық билер. 19-шы және 20-шы ғасырларда пасилло музыкасы өте танымал болды.
Closely related to its more well known Colombian cousin, Panamanian cumbia, especially amanojá and atravesao styles, are domestically popular. Another important music is punto and the salon dances like pasillo, danza and contradanza. During the 19th and 20th centuries, the Pasillo music was very popular.
Тамборито
Тамборито деп аталатын халық биі өте танымал. Костюм киген ерлер мен әйелдер билейтін тамборитоны әйел әнші (канталанте) жетекшілік етеді, оған "эстрибилло" деп аталатын қол соққысымен қосатын хор, төрт тармақты коплла (испан поэзиясына байланысты лирикалық форма) өлеңдерін және үш дабылмен сүйемелдейді.
A folk dance, called tamborito is very popular. Danced by men and women in costumes, the tamborito is led by a cantalante, a female lead singer, who is backed by a clapping chorus (the "estribillo") that sings four line stanzas of copla (a lyrical form related to Spanish poetry) as well as three drums.
Конго
Осыған ұқсас жанр конго деп аталады, ол Коста-Арибаның солтүстік жағалауындағы афро-костарикандық қауымдастықтары арасында танымал, оған Колон провинциясының Портобело қаласы кіреді.
A somewhat similar genre called congo is popular among the black communities of the northern coast in Costa Arriba, which includes Portobelo, a province of Colón.
Сальса
Панаманың жетекші сальса музыканты Рубен Блэйдс Ромуло Кастро және Туира сияқты жергілікті музыканттармен ынтымақтастықтан кейін халықаралық деңгейде танымал болды. Панамадан шыққан тағы бір әйгілі музыкант – 1920 жылдары Луи Армстронгпен бірге ойнаған Луис Расселл. Сонымен қатар, Чабби Чекер, Чарльз Мингус, Диззи Гиллеспи, Мачито және Монго Сантамария сияқты музыканттармен бірге ойнаған саксофон мен флейтадағы шебер Маурицио Смит та белгілі болды. Латын джаз трубасының бірден-бір тірегі болған Виктор "Витин" Паз көп жыл бойы Fania All Stars тобының маңызды мүшесі болды. *Гайтанес, Ла КШамба, Роберто Дельгадо және тағы да көптеген музыканттар.
Panama's leading salsa musician, Rubén Blades, has achieved international stardom, after collaborating with other local musicians like Rómulo Castro and Tuira. Other world famous musicians from Panama included Luis Russell, who played with Louie Armstrong in the 1920s, Mauricio Smith, a noted saxophone and flute player who played with Chubby Checker, Charles Mingus, Dizzy Gillespie, Machito and Mongo Santamaría, among others. Victor "Vitin" Paz, a pillar of the Latin jazz trumpet, was a cornerstone of the Fania All Stars for many years. *Gaitanes, La KShamba, Roberto Delgado and many others.
Жаз
Панаманың джаз тарихы ұзақ, ол 1919 жылы Жаңа Орлеанға сапар шегіп, маңызды үлес қосқан пианист, композитор және дирижер Луис Расселлмен басталды. 1940 жылдары Колон портында кем дегенде он жергілікті джаз оркестрі болған. Панама джазының аңыздарының қатарында пианист және композитор Виктор Боа, басист Кларенс Мартин, әнші Барбара Уилсон және валторнашы Джон "Руберлегс" МакКиндо есімдері бар. АҚШ-та тұратын панамалық пианист Данило Перес 2004 жылдың қаңтар айында алғашқы джаз фестивалін ұйымдастырғанда, осы джаз мұрасы қайта жанданды.
Panama has a long history in jazz, beginning with Luis Russell, pianist, composer and director, who traveled to New Orleans in 1919 and made important contributions. By the 1940s the port city of Colón boasted at least ten local jazz orchestras. Legends of Jazz in Panama included pianist and composer Victor Boa, bassist Clarence Martin, singer Barbara Wilson and French horn player John "Rubberlegs" McKindo. This jazz legacy was recently reinvigorated when the US based Panamanian pianist Danilo Perez organized the first jazz Festival in January 2004.
Калипсо
Панамада калипсо және менто музыкасының жарқын тарихы да бар, оны Лорд Панама, Лорд Делишиус, Two Gun Smokey, Леди Трикси, Лорд Кон Тики, Лорд Китти, Лорд Кобра сияқты еліне танымал музыканттар орындаған, сондай-ақ Пана Афро дыбыстары да бар.
Panama also boasts a vibrant history of calypso and mento music sung by nationally well known musicians such as Lord Panama, Lord Delicious, Two Gun Smokey, Lady Trixie, Lord Kon Tiki, Lord Kitti, and Lord Cobra and the Pana Afro sounds.
Қазіргі заман
1960 жылдары жергілікті ду-вуп топтары электр аспаптарын пайдаланатын және джаз, калипсо, сальса, меренге, ду-вуп, соул және фанк сияқты әртүрлі дыбыстарды қамтитын 5-10 музыканттан тұратын Combos Nacionales деп аталатын топтарға айналды. Танымал Combos Nacionales тобына The Silvertones, The Exciters, The Fabulous Festivals, The Beachers, The Soul Fantastics, Los Mozambiques, The Goombays, Los Juveniles, Roberto y su Zafra және Bush y sus Magnificos кірді. 1970 жылға қарай, динамикалық Combos Nacionales дыбысы Панаманың танымал музыкасын басып алды, бірақ 1970 жылдардың соңына қарай бұл үрдіс азайды. Испан тіліндегі регги Панамада пайда болды, испан реггиі жастар арасында өте танымал болды және реггитонның алғы күші ретінде белгілі испан тіліндегі dancehall стиліне (испандық dancehall) жол ашты. Бұл стиль Эль Генерал, Нандо Бум, Ренато, Мистер Рико, Алдо Ранкс, Кафу Бантон, Jam & Suppose, Danger Man және Chicho Man сияқты артистер арқылы қалыптасты, содан кейін Пуэрто-Рико, Доминикан Республикасы және АҚШ-тағы жастар арасында танымал болды. 2006 жылдан бастап Панама реггетонның маңызды көзіне және үлесшісіне айналды, әсіресе Панамадан шыққан реггетон өсіп, АҚШ пен басқа елдердегі чарттарды басып алды. Халықаралық Регги en Espanol қозғалысының Панамадағы негізін қалаушылар Гэри Х. Мейсон (Big Daddy G.) және Луис "Вичо" Филлипс (The Karma Master) болды. Олар Габи орындаған "El Meneaito", Ренато орындаған "Soy El Mas Sensual", Jam & Suppose орындаған "Camión Lleno de Gunn", Кокоман орындаған "El Marciano" әндерін, сондай-ақ Регги Сэм, Альдо Ранкс, Тоби Кинг, Регги Кид және басқа да көптеген танымал панамалық артистердің хиттерін ұсынды және өндірді. Көбінесе регги деп аталса да, қазіргі панамалық регги сахнасының көп бөлігі Ямайканың dancehall сахнасына негізделген. Жанр бұрынғы регги en Español стилінің кейбір ерекшеліктерін сақтайды, мысалы, жеңіл лирика және күнделікті өмірге сілтемелер, бірақ кейбір егжей-тегжейлі мәселелер, мысалы, ямайкалық dancehall әндерін (немесе тіпті dancehall емес әндерді, мысалы, Бенни Бенассидің Satisfaction әнін) алып, оларды испан тіліндегі лирикамен шығару, бірақ түпнұсқадан айтарлықтай ерекшеленбеу, қазір көбінесе плагиат ретінде сынға ұшырайды. Бұл көбінесе Интернеттің дамуына байланысты, ол адамдарға әннің шығу тегі туралы көбірек білуге мүмкіндік берді. Мұндай сынға жиі тап болатын артистердің бірі - жапондықтар, олар Gangnam Style немесе "Moving like Bernie" (берни биі қозғалыстарын қамтитын ән) сияқты вирустық хиттерге немесе Wiggle сияқты танымал әндерге негізделген әндер шығарады. Алайда, бұл сын көбінесе кейбір адамдардың "өлеңдердің шабыттандырылмағанын" санайтынымен байланысты. Кейбіреулер плагиат мәселесінің Панама мен Ямайканың dancehall сахналарының музыкалық ынтымақтастық түрінде сирек кездесуіне себеп болатынын болжайды, екі мәдениеттің жақындығына қарамастан. Сонымен қатар, Панамадағы регги әсері бірнеше танымал регги тамыр тобының пайда болуына әкелді, мысалы, Cellula, Pureza Natural, Raices y Cultura, Inspiración Mística, Panta Rey және басқалар. Регги елге Антиль аралдарынан келген иммигранттар арқылы келгенімен, ол әртүрлі адамдарға жетті, мысалы, Coclé I Nesta-дан келген метис әншісі, ол дәстүрлі регги тамырларымен, dancehall және тіпті регги фьюжін тәжірибеден өткізді және Аргентиналық регги әншісі Фидель Надалмен бірлесіп жұмыс істеді. Регги тамыры Панама жастарының әртүрлі аймақтарында, таптарында және нәсілдерінде, әсіресе расталар мен зайырлы арамшөп субмәдениетінің арасында танымал болып қала береді. Испандық рок сахнасының гүлденуіне Orquesta Garash, Radicales Libres, Filtro Medusa, Skamilonga, Los Rabanes, Xantos Jorge, Cage 9, Factor VIII, Os Almirantes, Nervial, Los 33, Señor Loop, Roba Morena, Out reazon, Lemmiwinks, Skraped Knees, Calibre 57, ROGAM, Cabeza De Martillo сияқты топтар себеп болды. Сондай-ақ, Cienfue және Horacio Valdés сияқты жеке орындаушылар да танымал болды. Соңғы жылдары Панаманың Electronic Dance Music сахнасы өркендеп, Дэвид Гетта немесе Тиэсто концерттерімен ғана шектелмей, The Day After сияқты толыққанды электронды музыка фестивальдері өтті, онда Afrojack, Nervo, Martin Garrix, W&W және басқалар сияқты танымал EDM артистері өнер көрсетті. Кейбір ұлттық электронды музыка продюсерлері пайда болды, бірақ продюсерлік сахнаның дамуы оның жанкүйерлер базасынан әлдеқайда ерте сатыда, ішінара елдің музыка лейблдері dancehall және оның субжанрларына назар аударады. Алайда, елдегі танымал Dancehall продюсері Predikador өзінің "2050" сериясындағы тректерінде электронды би жанрларын тәжірибелік түрде сынады, олар әр тректі жасаған кездегі танымал EDM жанрларынан (Dubstep және Big Room House) шабыттанды. Сонымен қатар, Педро Алтамиранда және оның бірнеше ұрпақтар мен саяси сәттерді қамтитын тарихи танымал музыкасын атап өткен жөн. Оның әндері комедиялық тонға ие және көбінесе сатиралық болады, олардың кейбіреулері Мануэль Нориэга сияқты көшбасшылармен тыйым салынды. Бұған қарамастан, оның ықпалы сақталды және Панамада қолданылатын көптеген сөздер мен сленгтер Алтамиранда әндерінен алынған.
By the 1960s, local doo wop groups were evolving into what became known as the Combos Nacionales, five to ten musician groups using electric instruments and incorporating the diverse sounds of jazz, calypso, salsa, merengue, doo wop, soul and funk. Famous Combos Nacionales included The Silvertones, The Exciters, The Fabulous Festivals, The Beachers, The Soul Fantastics, Los Mozambiques, The Goombays, Los Juveniles, Roberto y su Zafra and Bush y sus Magnificos. By 1970, the dynamic Combos Nacionales sound dominated Panamanian popular music, only winding down toward the late 1970s. Reggae en Español originated in Panama, known as Spanish reggae is very popular among youth, and spawned the Spanish language dancehall also known as reggae en español (Spanish dancehall) style known as the predecessor to reggaeton, which originated with such artists as El General, Nando Boom, Renato, Mr. Rico, Aldo Ranks, Kafu Banton, Jam & Suppose, Danger Man and Chicho Man, before becoming popular in Puerto Rico, the Dominican Republic and eventually amongst youth in the United States. As of 2006, Panama has become a major source and contributor to reggaeton and, especially as Reggaeton from Panama is on the rise and continues to dominate charts in the United States and abroad. The Pioneers of the International Reggae en Espanol movement out of Panama were Gary H. Mason aka: Big Daddy G., and Luis "Wicho" Phillips aka: The Karma Master. They introduced and produced the songs "El Meneaito" performed by Gaby, "Soy El Mas Sensual" performed by Renato, "Camión Lleno de Gunn" performed by Jam & Suppose, "El Marciano" performed by Cocoman, as well as hits by Reggae Sam, Aldo Ranks, Toby King, Reggae Kid, and many other well known Panamanian Artists. While often still referred as Reggae, much of the current Panamanian reggae scene is based in Jamaica's dancehall scene. The genre still maintains some of the style of the earlier reggae en Español, such as the laidback lyrics and references to everyday life, but some details, like the common practice of taking Jamaican dancehall songs (or even non dancehall songs, as the case of Benny Benassi's Satisfaction) and releasing them with Spanish lyrics but otherwise minor to no differences with the original track, is now often criticized as plagiarism, mainly due to Internet, which has allowed people to have more awareness about a song's origins. One of such artists to often face said criticism is Japanese, who tends to release songs based on viral hits like Gangnam Style or "Moving like Bernie" (a song involving the "Bernie dance" dance moves), or popular songs like Wiggle. This criticism, however, is mostly related to what some people consider "uninspired lyrics". Some speculate that the plagiarism issue is what keeps Panamanian and Jamaican dancehall scenes rarely colliding in the form of music collaborations, despite the closeness of both cultures. Parallel to this, reggae influences in Panama have also spawned several popular reggae roots bands, such as Cellula, Pureza Natural, Raices y Cultura, Inspiración Mística, Panta Rey, among others. While reggae entered the country through Antillian immigrants, it has reached all sorts of people, like Mestizo singer from Coclé I Nesta, who has experimented with traditional reggae roots, dancehall and even reggae fusion, and has collaborated with Argentinian reggae singer Fidel Nadal. Reggae roots remains popular among Panamanian youth of different regions, classes and races, specially among Rastas and secular weed subculture. A thriving and very popular rock en español scene has produced such groups as Orquesta Garash, Radicales Libres, Filtro Medusa, Skamilonga, Los Rabanes, Xantos Jorge, Cage 9, Factor VIII, Os Almirantes, Nervial, Los 33, Señor Loop, Roba Morena, Out reazon, Lemmiwinks, Skraped Knees, Calibre 57, ROGAM, Cabeza De Martillo, just to name a few. Solo artists like Cienfue and Horacio Valdés have also proved popular. In recent years, the Electronic Dance Music scene of Panama has flourished, not being restricted just to concerts by David Guetta or Tiësto, but having full fledged electronic music festivals like The Day After, which have featured famous EDM acts like Afrojack, Nervo, Martin Garrix, W&W and the like. Some national electronic music producers have appeared; however, the development of the producer scene is at a much earlier stage than its fanbase, partly because of the country's music labels focus on dancehall and its subgenres. However, a well known Dancehall producer from the country, Predikador, has had an experimental venture on electronic dance genres in his "2050" series of sequentially named tracks, which have drawn from the popular EDM genres at the time each track was made (namely, Dubstep and Big Room House). Also worth mentioning is Pedro Altamiranda and his historically popular music spanning several generations and political moments. His songs have a comedic tone and are often satirical; some of which have been banned by leaders like Manuel Noriega. Despite this, his influence has persisted, and many popular phrases and slang used in Panama are lyrics from Altamiranda's songs.