Жирар Дезарг – француз математигі, проективтік геометрияның негізін қалаушы. Дезарг теоремасы, Дезарг графигі және Ай кратері оның құрметіне аталған. Математика, ғылым.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Француз математигі және инженері (1591–1661)
French mathematician and engineer (1591–1661)
Жирар Дезарг (ʒiʁaʁ dezaʁɡ; 21 ақпан 1591 – қыркүйек 1661) – француз математигі және инженері, проективті геометрияның негізін қалаушылардың бірі саналады. Дезарг теоремасы, Дезарг графигі және Ай бетіндегі Дезарг кратері оның құрметіне аталған.
Girard Desargues (ʒiʁaʁ dezaʁɡ; 21 February 1591September 1661) was a French mathematician and engineer, who is considered one of the founders of projective geometry. Desargues' theorem, the Desargues graph, and the crater Desargues on the Moon are named in his honour.
Өмірбаян
Лионда туған Десарг француз короліне қызмет ететін отбасынан шыққан. Оның әкесі патшалық нотариус, Лиондағы Сенашаль сотының тергеу комиссары (1574), Лион қаласы (1583) және Лион епархиясы үшін шіркеу кірістерінен алынатын ондықтан бір бөлігін жинаушы болды. Жирар Десарг 1645 жылдан бастап сәулетші ретінде жұмыс істеді. Оған дейін ол ұстаздық қызмет атқарған, сондай-ақ Ришелье кеңесінде инженер және техникалық консультант болып қызмет еткен болуы мүмкін. Архитектор ретінде Десарг Париж мен Лиондағы бірнеше жеке және қоғамдық ғимараттарды жобалады. Инженер ретінде ол Париждің жанында орнатылған су көтеру жүйесін жасады. Бұл жүйе эпициклоидты дөңгелектің қолданылуына негізделген, оның принципі сол кезде танылмаған. Оның перспектива және геометриялық проекциялар жөніндегі зерттеулерін Аль-Хасан ибн әл-Хайтамнан (Альхазен) Иоганн Кеплерге дейінгі оптика саласындағы классикалық дәуірдегі ғасырлар бойы жүргізілген ғылыми ізденістердің шыңы деп қарастыруға болады. Бұл ізденістер тек Ренессанс перспективалық теориялары мен тәжірибесімен ғана шектелмейді, сонымен қатар оларды синтездеп жаңа деңгейге көтерді. Оның еңбегі 1864 жылы қайта жарияланды. 1951 жылы оның шығармаларының жинағы жарық көрді, ал 1864 жылғы жинақ бүгінгі күнге дейін басылымда. Математикада басқалар жиі сілтеме жасайтын маңызды еңбегінің бірі – «Конустың жазық қималарын алу нәтижелері туралы эссе жобасы» (1639). Өмірінің соңында Десарг DALG деген құпия атаумен мақала жариялады. Бұл аббревиатураның Des Argues, Lyonnais, Géometre дегенді білдіретіні ең көп таралған теория (Генри Брокард ұсынған). Ол Лионда қайтыс болды.
Born in Lyon, Desargues came from a family devoted to service to the French crown. His father was a royal notary, an investigating commissioner of the Seneschal's court in Lyon (1574), the collector of the tithes on ecclesiastical revenues for the city of Lyon (1583) and for the diocese of Lyon. Girard Desargues worked as an architect from 1645. Prior to that, he had worked as a tutor and may have served as an engineer and technical consultant in the entourage of Richelieu. As an architect, Desargues planned several private and public buildings in Paris and Lyon. As an engineer, he designed a system for raising water that he installed near Paris. It was based on the use of the epicycloidal wheel, the principle of which was unrecognized at the time. His research on perspective and geometrical projections can be seen as a culmination of centuries of scientific inquiry across the classical epoch in optics that stretched from al Hasan Ibn al Haytham (Alhazen) to Johannes Kepler, and going beyond a mere synthesis of these traditions with Renaissance perspective theories and practices. His work was rediscovered and republished in 1864. A collection of his works was published in 1951, and the 1864 compilation remains in print. One notable work, often cited by others in mathematics, is "Rough draft for an essay on the results of taking plane sections of a cone" (1639). Late in his life, Desargues published a paper with the cryptic title of DALG. The most common theory about what this stands for is Des Argues, Lyonnais, Géometre (proposed by Henri Brocard). He died in Lyon.