Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теңдік феминизміне қарсылық
Opposition to equality feminism
Айырмашылық феминизмі – американдық феминизмдегі теңдік және айырмашылық туралы пікірталас кезінде ерлер мен әйелдердің әртүрлі екенін, бірақ оларға ешқандай баға берілмейтінін және екі жыныстың да адам ретінде тең моральдық мәртебеге ие екенін сипаттау үшін пайда болған термин. Айырмашылық феминизмінің кейбір түрлері, мысалы Мэри Дейлидің пікірінше, әйелдер мен ерлер ғана емес, әртүрлі болған, сонымен қатар әртүрлі құндылықтарға ие болған немесе әртүрлі білу жолдары болған, тіпті әйелдер мен олардың құндылықтары ерлерден жоғары тұрған. Айырмашылық феминизмі міндетті түрде эссенциализмге ұмтылуды қажет етпеді, алайда Мэри Дейлидің феминизмі эссенциалистік пе, жоқ па деген мәселе талқылауда қалуда. Айырмашылық феминизмінің көп бөлігі әйелдік пен дәстүрлі әйелдік құндылықтар, ойлау қалыптары (көбінесе «білу жолдары» деп аталады) немесе мінез-құлық ерекшеліктері арасында биологиялық, табиғи, тарихи емес немесе басқаша «қажет» байланыс бар деп таласпады. Бұл феминистер қазіргі уақытта әйелдер мен еркектердің айқын айырмашылықтарын мойындап, құнсыздау саналатын «әйелдік» ерекшеліктерді зерттеуге ұмтылды.
Difference feminism is a term developed during the equality versus difference debate in American feminism to describe the view that men and women are different, but that no value judgment can be placed upon them and both sexes have equal moral status as persons. Some forms of difference feminism, for example Mary Daly's, argue not just that women and men were different, and had different values or different ways of knowing, but that women and their values were superior to men's. Difference feminism did not require a commitment to essentialism, although there is ongoing debate about whether Daly's feminism is essentialist. Most strains of difference feminism did not argue that there was a biological, inherent, ahistorical, or otherwise "essential" link between womanhood and traditionally feminine values, habits of mind (often called "ways of knowing"), or personality traits. These feminists simply sought to recognize that, in the present, women and men are significantly different and to explore the devalued "feminine" characteristics.
Тарих
"Ерекшелік" феминистік көзқарас 1980-ші жылдары қалыптасты, ішінара танымал либералдық феминизмге (кейде "теңдік феминизмі" деп те аталады) реакция ретінде дамыды. Либералдық феминизм әйелдер мен ерлер арасындағы ұқсастықтарды баса назар аудара отырып, әйелдерге тең қарауды қолдады. Ерекшелік феминизмі, әйелдер мен ерлердің теңдігіне ұмтылғанмен, олардың арасындағы ерекшеліктерді атап өтті және ерлер мен әйелдердің, сондай-ақ еркек және әйел құндылықтарының тең қаралуы үшін толықтай бірдей болудың қажеті жоқ екенін мәлімдеді. Либералдық феминизм қоғам мен заңды гендерлік бейтарап етуді мақсат етті, себебі гендерлік айырмашылықты либералдық демократиядағы құқықтар мен қатысуға кедергі ретінде қарастырды. Ал ерекшелік феминизмі гендерлік бейтараптықтың әйелдерге "еркектерді еліктеуге итермелеу арқылы, олардың ерекше үлесінен айыру арқылы немесе әйелдерге тек еркектерге қолайлы жағдайларда қоғамға қатысуға мүмкіндік беру арқылы" зиян келтіреді деп санады. Ерекшелік феминизмі, XIX ғасырдың бұрынғы ой-пікірлеріне, мысалы, неміс жазушысы Элиза Оэльснердің еңбектеріне сүйенді. Оэльснер әйелдерге бұрын тек ерлерге ғана арналған салалар мен институттарға (мысалы, қоғамдық өмір, ғылым) кіруге рұқсат беруді ғана емес, сонымен қатар осы институттардың дәстүрлі түрде төмен бағаланған әйелдік этиканы, мысалы, қамқорлықты құрметтейтіндей өзгеріске ұшырауын да қажет деп есептеді. Соңғы тұжырымда көптеген феминистер "ерекшелік феминизмі" деген сөзді "феминизм қандай өзгерістер әкеледі?" (мысалы, ғылым саласында) деген сұрақпен қайта қарастырды, "ерлер мен әйелдер арасында қандай ерекшеліктер бар?" деген сұрақтан гөрі.
The "difference" feminist view was developed in the 1980s, in part as a reaction to popular liberal feminism (also known as "equality feminism"), which emphasized the similarities between women and men in order to argue for equal treatment for women. Difference feminism, although it still aimed at equality between men and women, emphasized the differences between men and women and argued that identicality or sameness are not necessary in order for men and women, and masculine and feminine values, to be treated equally. Liberal feminism aimed to make society and law gender neutral, since it saw recognition of gender difference as a barrier to rights and participation within liberal democracy, while difference feminism held that gender neutrality harmed women "whether by impelling them to imitate men, by depriving society of their distinctive contributions, or by letting them participate in society only on terms that favor men". Difference feminism drew on earlier nineteenth century strains of thought, for example the work of German writer Elise Oelsner, which held that not only should women be allowed into formerly male only spheres and institutions (e. g. public life, science) but that those institutions should also be expected to change in a way that recognizes the value of traditionally devalued feminine ethics, like care. On the latter point, many feminists have re read the phrase "difference feminism" in a way that asks "what difference does feminism make?" (e. g. to the practice of science) rather than "what differences are there between men and women"?
Сын
Кейбіреулер психолог Кэрол Гиллиган және радикалды феминист теолог Мэри Дейли сияқты белгілі екінші толқын феминисттерінің ой-пікірлері эссенциалистік екенін айтады. Философияда эссенциализм – "(кем дегенде кейбір) объектілердің (кем дегенде кейбір) маңызды қасиеттері болады" деген сенім. Жыныстық саясат контекстінде эссенциализм "әйелдер" мен "еркектер" өзгере алмайтын, бекітілген мәнге немесе маңызды қасиеттерге (мысалы, мінез-құлық немесе тұлғалық ерекшеліктерге) ие дегенді білдіреді. Алайда, Дейли мен Гиллиганның эссенциалистік тұжырымдамаларын кейбір феминист ғалымдар күмәндандырды, олар "эссенциализм" деген айыптаулар көбінесе дәлелдерге негізделген теориялық сыннан гөрі, қарапайым қорлау ретінде қолданылатынын және Гиллиган мен Дейлидің көзқарастарын нақты бейнелемейтінін мәлімдейді.
Some have argued that the thought of certain prominent second wave feminists, like psychologist Carol Gilligan and radical feminist theologian Mary Daly, is essentialist. In philosophy, essentialism is the belief that "(at least some) objects have (at least some) essential properties". In the case of sexual politics, essentialism is taken to mean that "women" and "men" have fixed essences or essential properties (e. g. behavioral or personality traits) that cannot be changed. However, essentialist interpretations of Daly and Gilligan have been questioned by some feminist scholars, who argue that charges of "essentialism" are often used more as terms of abuse than as theoretical critiques based on evidence, and do not accurately reflect Gilligan or Daly's views.
Францияда
"Француз феминизмі" деп белгіленген Элен Сиксу, Люс Иригарей және Джулия Кристеваның еңбектері айырмашылық феминизмінің бір түрі деп есептеледі. Олардың жыныстық айырмашылыққа психоаналитикалық тәсілі, теңдік іздеуді әйел денесінің ерекшеліктерін фаллоцентрлік тұрғысынан жою деп қарастырды. Америкалық дифференциалистік авторлар сияқты, "француз феминисттері жиі эссенциализммен айыпталады".
Commonly labeled "French feminism", the work of Hélène Cixous, Luce Irigaray and Julia Kristeva has been considered a form of difference feminism. Their psychoanalytic approach to sexual difference perceived the search for equality as a phallocentric erasure of the specificities of the female body. Like the American differentialist authors, "French feminists are regularly accused of essentialism."