Шотландиядағы Линлитгоу сарайының қиратылысы

Кіріспе

Шотландиядағы қираған сарай

Линлитгоу сарайының қираған қалдықтары Шотландияның Батыс Лотиан облысындағы Линлитгоу қаласында, Эдинбургтен батысқа қарай 24 шақырым (15 миль) жерде орналасқан. Сарай 15 және 16 ғасырларда Шотландия монархтарының басты резиденцияларының бірі болған. Шотландия монархтары 1603 жылы Англияға көшкеннен кейін сарай күтілгенімен, көбінесе пайдаланылмады және 1746 жылы өртеніп кетті. Қазіргі таңда бұл Historic Environment Scotland қамқорлығындағы танымал туристік орын.

Шығу тегі

Бұл жерде 12 ғасырдан бері патшалық сарай болған. Кейіннен бұл ағаш қоршаумен және сыртқы ормен қоршалды, 1301/2 жылы Эдуард I басқаратын ағылшын әскерлері басып алған кезде "Peel" деп аталатын бекініс салынды. Сарайдың орналасқан жері оны Эдинбург және Стерлинг қамалдары арасындағы жабдықтау жолдарын қамтамасыз ету үшін өте қолайлы әскери базаға айналдырды. Ағылшын бекінісі 1302 жылдың наурыз айында Ричард де Уайнпол мен Генри де Граундстон есімді екі дін қызметкерінің қадағалауымен және Сент-Джордж шебері Джеймстің жобалары бойынша басталды, ол сол жерде болды. 1302 жылдың қыркүйегінде алпыс ер адам мен 140 әйел ор қазуға көмектесті; ер адамдарға күніне екі пенни, ал әйелдерге бір пенни төленді. Қараша айында жүздей жаяу әскер әлі де бекіністе жұмыс істеді, ал жұмыс 1303 жылдың жазында жалғасты. 1304 жылдың шілдесінде Эдуард I-нің қызы Элизабет Руддлан Линлитгоу сарайында болды. Ол жүкті болғандықтан, баласын дүниеге келтіру үшін Англиядағы Кнаресборо қамалына сапар шекті. 1313 жылдың қыркүйегінде Линлитгоу Peel-ді Уильям Бинни немесе Баннок есімді қарапайым шотланд азаматы қайтарып алды, ол Peel гарнизонына сено сатумен айналысқан. Оған қақпаны ашқанда, ол арбасын тоқтатты, оны жаба алмайтын етіп, ол және оның жеті ұлы сено астында жасырынып, король Роберт Брюс үшін Peel-ді басып алды. Роберт патша күш жіберіп, Peel-ді ағылшындар қайта басып алмауы үшін бұздырды. 1360 жылдың қаңтарында король Давид II Линлитгоуға сапар шекті және Peel "патшаның келуіне" дайындалды. 1424 жылы Линлитгоу қаласы үлкен өртке ұшырап, жартылай қирады. Король Джеймс I сарайды шотланд патшалығының сәнді резиденциясы ретінде қайта құруды бастады, сонымен қатар сарайдың оңтүстігінде Санкт-Михаил шіркеуін қайта құруды бастады: бұрынғы шіркеу Эдуардтың билігінде қойма ретінде пайдаланылған. Джеймс I қатты бекітілген қамал емес, сарай салуды жөн көрді, мүмкін Англиядағы Шин сарайынан шабыттанған шығар. 1461 жылы Англиядан қуылған Генрих VI-ның сапары үшін Джеймс II-нің жесірі және Джеймс III-нің анасы Мэри Гелдерс жақсартулар жасады. Келесі ғасырда сарай ресми аула құрылымына айналды, Джеймс III және Джеймс IV маңызды қосымшалар жасады.

A royal manor existed on the site from the 12th century. This was later enclosed by a timber palisade and outer fosse to create a fortification known as 'the Peel', built in 1301/2 by occupying English forces under Edward I. The site of the manor made it an ideal military base for securing the supply routes between Edinburgh Castle and Stirling Castle. The English fort was begun in March 1302 under the supervision of two priests, Richard de Wynepol and Henry de Graundeston, to the designs of Master James of St George, who was also present. In September 1302, sixty men and 140 women helped dig the ditches; the men were paid twopence and the women a penny daily. One hundred foot soldiers were still employed as labourers on the castle in November and work continued during the Summer of 1303. Elizabeth of Rhuddlan, a daughter of Edward I, was at Linlithgow Palace in July 1304. She was pregnant and travelled to Knaresborough Castle in England to have her child. In September 1313, Linlithgow Peel was retaken for Scotland by an ordinary Scot named William Bynnie or Bunnock who was in the habit of selling hay to the garrison of the peel. When the gate was opened for him, he halted his wagon so that it could not be closed, and he and his seven sons leapt out from their hiding place under the hay, and they captured the peel for King Robert the Bruce. King Robert sent reinforcements and had the peel dismantled so that it could not be retaken by the English. In January 1360, King David II visited Linlithgow and the peel was repaired 'for the king's coming'. In 1424, the town of Linlithgow was partially destroyed in a great fire. King James I started the rebuilding of the Palace as a grand residence for Scottish royalty, also beginning the rebuilding of the Church of St Michael immediately to the south of the palace: the earlier church had been used as a storeroom during Edward's occupation. James I set out to build a palace rather than a heavily fortified castle, perhaps inspired by Sheen Palace which he probably visited in England. Mary of Guelders, the widow of James II and mother of James III, made improvements in 1461, for the visit of the exiled Henry VI of England. Over the following century the palace developed into a formal courtyard structure, with significant additions by James III and James IV.

Джеймс IV және Маргарет Тюдор

1489 жылы тамыз айында Джеймс IV Линлитгоу қаласында испан елшісі Дон Мартин де Торрені ресми түрде қарсы алу үшін қызыл атлас сатып алды. Шараға Эдинбургтен күміс заттар мен гобелендер әкелінді, ал гардероб қызметшісі Дэвид Колдуэлл сарайда гобеленді ілу үшін арқандар мен сақиналар әкелді. Литгоудың Хоуынан палата еденіне жаңа шөптер әкелінді. Көңіл көтеру шараларының бірі Патрик Джонсон мен оның серіктерінің қойылымы болды. Стирлингке сапардан кейін король Линлитгоуға оралып, Халкеттің лордымен және оның үй шаруашылығының басшысымен шахмат ойнады, ал 17 қыркүйекте сарайда жұмыс істейтін тас қалаушыларды екі алтын ангел монетасымен марапаттады. 1497 жылы қарашада ол карта ойнап, бүркіт салдауға қажетті белбеулер мен баулар сатып алды. Джеймс ғимаратта жұмыс істейтін тас қалаушыларға 9 шиллинг көмек ақша берді, бұл "ішімдік ақшасы" деп аталды, және бас тас қалаушыға Стирлингке барып, жаңа тұрғын үйінің жоспарын әкелуді бұйырды. Линдорес аббаты Эндрю Каверс Линлитгоудағы құрылыс жұмыстарын бақылауға тағайындалды. 1490 жылы Джеймс IV Пасханы сарайда өткізді, Culross қаласына сапар шекті және 18 сәуірде Ангус графымен және Халкет лордымен шахмат ойнауға оралды, нәтижесінде 20 алтын бірмұңдық монетасын жоғалтты. Король 1490 жылы Рождество мен 1491 жылы Пасханы Линлитгоуда өткізді. 9 сәуірде ол сарай бағбанына тұқым сатып алды. Ақын Соқыр Гарри Линлитгоуға кем дегенде бес рет келді. Джеймс IV медицинаға қызығушылық танытып, Линлитгоудағы қызметшісі Доменикодан және тағы бір адамнан қан алу тәжірибесін жасады. Перкин Уорбек 1495 жылы Рождествода қонақ болды. Корольдің сүйіктісі Маргарет Драммонд 1496 жылдың күзінде Линлитгоуда болды. Парк қоршаулары 1498 жылы қайта салынды. 1503 жылдың 31 мамырында сарай Джеймс IV-тің әйелі Маргарет Тюдорға сыйға берілді. 1504 жылы Никол Джексон сарайдың батыс жағындағы тік бұрыштарды аяқтады. "Море таубронар" деп аталған африкалық барабаншы сарайда өнер көрсетті. 1506 жылдың шілдесінде король Линлитгоуда болған кезде ақымаққа пальто сатып алынды, сондай-ақ Джеймс IV Сент-Майкл шіркеуінің хорындағы құрылыс жұмыстарын қарады. Ол шеберге 9 шиллинг сыйлық берді. Джеймс IV пен Маргарет Тюдордың ұлы, болашақ Джеймс V 1512 жылдың сәуірінде сарайда дүниеге келді. Сарай капитаны, Миретоннан Александр Маккалох ханзаданың қауіпсіздігіне жауапкершілік жүктеді. Маргарет Тюдордың Линлитгоудағы үй шаруашылығына африкалық қызметшілер Маргарет пен Эллен Мор кірді. 1513 жылдың сәуір айында шіркеудің шатыры жаңартылып, француз музыканты және шебер Гилем жасаған жаңа орган қабырғаға орнатылды. Ағаш Блэкнес қамалына тасылып, сарайға жеткізілді. Королеваның Лохқа қарап тұрған ораториясының терезелері қайтадан шыныланды. 1513 жылдың сәуір айында ағылшын дипломаты Николас Уэст сарайға келді, оны Уильям Данбардың "Квенис Чалмердегі Ане биі" поэмасында суреттелген сарайдың бірі, сэр Джон Синклер қарсы алды. Уэст Маргарет Тюдормен сөйлесіп, ханзаданы көрді. Ол: "әрине, ол өте әдемі бала, және оның жасына қарағанда ірі" деп жазды. Әкесінің Флодден шайқасында қаза болғаннан кейін, кішкентай Джеймс V Линлитгоуда емес, 1517 жылдың сәуірінде Стирлинг қамалынан жаңа қара барқыттан тігілген костюм киіп, Эдинбург қамалына келді. Маргарет Тюдор корольдің күтімшісі және тәрбиешісі Марион Дугласқа 1518 жылдың шілдесінде Линлитгоу сарайының жанындағы "Королеваның жері" деп аталатын жерді сыйға берді. Марионның қызы, Кэтрин Белленден корольдің көйлектерін тікті.

James IV bought crimson satin for a new doublet to wear while formally welcoming the Spanish ambassador Don Martin de Torre at Linlithgow in August 1489. Silverware and tapestries were brought from Edinburgh for the event, and the wardrobe servant David Caldwell brought cords and rings to hang the tapestry in the palace. New rushes were brought from the Haw of Lithgow for the chamber floor. Entertainment included a play performed by Patrick Johnson and his fellows. After a visit to Stirling the king returned to Linlithgow and played dice with the Laird of Halkett and his Master of Household, and on 17 September rewarded stonemasons working on the palace with two gold angel coins. In November 1497 he played cards and bought jesses and leashes to go hawking. James gave the masons working on the building a tip of 9 shillings, known as "drinksilver", and ordered the master mason to go to Stirling Castle to provide a plan for his new lodgings there. Andrew Cavers, Abbot of Lindores, was made supervisor of construction at Linlithgow. James IV spent Easter 1490 at the palace, visited the town of Culross, and returned on 18 April to play dice with the Earl of Angus and the Laird of Halkett, losing 20 gold unicorn coins. The king spent Christmas 1490 and Easter 1491 at Linlithgow. On 9 April he bought seeds for the palace gardener. The poet Blind Harry came to court at Linlithgow at least five times. James IV was interested in medicine and experimented taking blood from his servant Domenico and another man at Linlithgow. Perkin Warbeck was a Christmas guest in 1495. The king's mistress Margaret Drummond stayed at Linlithgow in the autumn of 1496. The park dykes were rebuilt in 1498. On 31 May 1503 the palace was given to Margaret Tudor the bride of James IV. A mason, Nichol Jackson, completed battlements on the west side of the palace in the summer of 1504. An African drummer known as the "More taubronar" performed at the palace. When the king stayed at Linlithgow in July 1506 a coat was bought for a fool, and James IV visited the building work at the quire of St Michael's Church. He gave the master mason a tip of 9 shillings. The son of James IV and Margaret Tudor, the future James V, was born in the palace in April 1512. The captain of the palace, Alexander McCulloch of Myreton, took on the role of the prince's bodyguard. The household of Margaret Tudor at Linlithgow included the African servants Margaret and Ellen More. In April 1513 the roof of the chapel was altered and renewed, and a new organ was made by a French musician and craftsman called Gilyem and fixed to the wall. Timber was shipped to Blackness Castle and carted to the Palace. The windows of the queen's oratory, overlooking the Loch, were reglazed. An English diplomat, Nicholas West, came to the palace in April 1513 and was met by Sir John Sinclair, one of the courtiers featured in William Dunbar's poem Ane Dance in the Quenis Chalmer. West talked to Margaret Tudor and saw the baby Prince. He wrote "verily, he is a right fair child, and a large of his age". After the death of his father at the Battle of Flodden, the infant James V was not kept at Linlithgow, but came to the Palace from Stirling Castle dressed in a new black velvet suit accompanied by minstrels in April 1517, and went on to take up residence in Edinburgh Castle. Margaret Tudor rewarded the king's nurse and governess, Marion Douglas, with a grant of the lands near Linlithgow palace called the Queen's Acres in July 1518. Marion's daughter, Katherine Bellenden, made the king's shirts.

Джеймс V

1528 жылы жас Джеймс V Линлитгоуға келгенде Томас Гамильтон оған қантты конфетер ұсынды. Джеймс V сыртқы қақпаны және ауладағы әсем су тасқынын қосты. Оңтүстік фасадының тас жұмыстары 1530 жылдары Джеймс V үшін Финнарттан келген Джеймс Гамильтонның қарауында жаңартылып, біріктірілді. Дания мен Норвегиядан импортталған ағаш, соның ішінде "Эстланд тақталары" мен қабырғалар, Данди, Оңтүстік Куинсферри, Монтроуз және Лит порттарынан сатып алынып, Блэкнесс қамалына жеткізілді. Каллендер орманынан үш емен ағашы ас дайындау үшін үстелдер жасауға, ал Торвуд орманынан жеті емен ағашы кесілді. Жақсартуларға шіркеудің төбесін өзгерту және Каллендерден ағаштар әкеліп, одан төбеге арналған мұражай жасау кірді. Алты бочка іргетасты бекіту үшін сатып алынды. Ауланың шығыс жағындағы Папа, Шарпы және Еңбекшінің ескі мүсіндері, періштелер ұстаған ленталардағы жазуларымен бірге боялды. Линлитгоудағы темір ұсталар жаңа темір терезелер жасады, олар қызыл қорғасынмен және қызыл бояумен боялды. Глазгодағы металл өңдеуші Джордж Клэм терезелер мен есіктердің құлыптарын қалайымен қапталған темірден жасады. Шіркеу төбесі әдемі лазуритпен боялды. Томас Пиблс шіркеу терезелеріне және "Арыстан палатасының" терезелеріне, яғни Ұлы залдың аула терезелеріне боялған шыны орнатты. Ол сарайды құрғақ ұстады және қабырғалар мен суағарларды тазартты. Питер Джонстон сарайдың ағашын жасады. Роберт Мюррей қорғасын төбелерді және фонтанның су құбырын қадағалады. Бақта теннис корты және көлде шабақ болды. 1530 жылдары патшайым үшін салынған бөлмелер бірінші қабаттағы ескі солтүстік қанатта орналасқан болуы мүмкін. Осы кезеңдегі есіктің бір жағы ғана сақталған, ол патшайымның баспалдағына әкелген болуы мүмкін. Мария Гиз Шотландияға келген кезде Финнарттан келген Джеймс Гамильтонға сарайды жөндеу үшін 400 француз алтын тәжі берілді. 1539 жылдың тамызында ол патшаның асханасын қайта салғаны үшін ақы алды, ол Ұлы залдың солтүстік жағында, камин, пеш және күміс заттар сақтауға арналған бөлме, сондай-ақ көмір сақтауға арналған бөлме болды. 1539 жылдың желтоқсан айында Мария Гиз кестелеуге арналған алтын, күміс және қара жіппен қамтамасыз етілді, ал оның қыздарының кестелеу құралдары Фолкленд сарайынан әкелінді. Сарайды безендіру үшін Эдинбургтен гобелендер әкелінді. Алтын шеберлері Томас Райнд және Джон Мосман патшаның жаңа жылдық сыйлықтары ретінде әйелдерге, "шафрон" деп аталатын әйелдерге арналған тізбектер, тақташалар немесе медальондар, жүзіктер, асыл тастар, алқалар және зергерлік бас киімдер жасады. Қаңтар айындағы Эпифания мерекесінде сарай Дэвид Линдсейдің "Үш қасиеттің сатирасы" пьесасының ерте нұсқасы болған "интерлюдті" тамашалады. 3 ақпанда Мария Гиз Эдинбургке оралды және көп ұзамай таққа отырды.

When the teenage James V came to Linlithgow in 1528, Thomas Hamilton supplied him with sugar candy. James V added the outer gateway and the elaborate courtyard fountain. The stonework of the south façade was renewed and unified for James V in the 1530s by the keeper, James Hamilton of Finnart. Timber imported from Denmark Norway, including "Estland boards" and joists, was bought at the harbours of Dundee, South Queensferry, Montrose, and Leith, and shipped to Blackness Castle to be carted to the Palace. Three oak trees were cut down in Callender Wood to provide tables for dressing food in the kitchens, and seven oak trees from the Torwood. The improvements included altering the chapel ceiling and trees were brought from Callender to make scaffolding for this. Six hogshead barrels were bought to hold the scaffold in place. The older statues of the Pope, the Knight, and Labouring Man on the east side of the courtyard, with the inscriptions on ribbons held by angels were painted. New iron window grills, called yetts, were made by blacksmiths in Linlithgow, and these, with weather vanes, were painted with red lead and vermilion. A metal worker in Glasgow called George Clame made shutter catches for the windows and door locks in iron plated with tin. The chapel ceiling was painted with fine azurite. Thomas Peebles put stained glass in the chapel windows and the windows of the "Lyon Chamber", meaning the courtyard windows of the Great Hall. A chaplain, Thomas Johnston, kept the palace watertight and had the wallwalks and gutters cleaned. Peter Johnstoun was the palace carpenter. Robert Murray looked after the lead roofs and the plumbing of the fountain. There was a tennis court in the garden and an eel trap in the Loch. The lodgings built for the queen in the 1530s may have been in the old north wing on the first floor. Only one side of a doorway from this period remains, which may have led to a grand staircase for the queen. When Mary of Guise arrived in Scotland, James Hamilton of Finnart was given 400 French gold crowns to repair the palace. In August 1539 he was paid for rebuilding the king's kitchen, at the north end of the great hall, with a fireplace, an oven, and a room for silver vessels, and another for keeping coal. During a visit in December 1539, Mary of Guise was provided with gold, silver, and black thread for embroidery, and her ladies' embroidery equipment was brought from Falkland Palace. Tapestry was brought from Edinburgh to decorate the palace. The goldsmiths Thomas Rynde and John Mosman provided chains, tablets or lockets, rings, precious stones, necklaces, and jewelled coifs for ladies called "shaffrons" for the king to give as gifts to his courtiers on New Year's Day. On the feast of the Epiphany in January the court watched an "interlude" that was an early version of David Lindsay's play, A Satire of the Three Estates, in the Great Hall. Mary of Guise returned to Edinburgh on 3 February and was crowned soon afterwards.

Шотландияның патшайымы Мэри

Шотландия королевасы Мэри 1542 жылдың желтоқсан айында Линлитгоу сарайында дүниеге келді және бір кезде сарайда тұрды. 1543 жылдың қаңтарында виконт Лисль оның анасымен бірге екенін, «өз бөлмесінде күтімде екенін» естіді. 1543 жылдың наурыз айында Эдинбургтен келген ағылшын елшісі Ральф Садлер оны алғаш рет көруге келді. Мария Гиз оған королеваны орамалдан шығарып көрсетті, ал Садлер нәресте «мен көрген ең әдемі бала, тірі қалады деп ойлаймын» деп жазды. Леннокс графы 1543 жылдың 5 сәуірінде нәресте королеваны көруге келді. Осы кезде темірші Уильям Хилл сарайдың қауіпсіздігін арттыру үшін темір терезелерге тор салуға жұмысқа алынды, олар «жетт» деп аталды. Лорд Ливингстонға сарайда нәресте королеваны сақтағаны үшін 813 фунт төленді. Регент Арран 1543 жылдың шілдесінде өзінің жаулары, соның ішінде кардинал Битон Мэриді алып кетеді деп уайымдады. Ол Ангус графымен бірге келіп, артиллериясын әкелді. Ол королеваны қара қамалға, күшті бекініске орналастыруды ойлады. Генрих VIII Мэриді анасынан бөліп, Танталлон қамалына алып кетуді үміттенеді. Мэридің тісі шығып жатқандықтан, оны көшіру жоспарлары кейінге шегерілді. Линлитгоудағы Ескі Одақтастары Мэридің ханзада Эдуардқа үйленуіне кедері келтіру үшін «Құпия келісімге» қол қойды. Линлитгоудағы қарулы топтар арасындағы ұзақ келіссөздерден кейін Мэриді анасы 1543 жылдың 26 шілдесінде Леннокс графымен бірге, «үлкен армия» деп сипатталған қарулы күштермен Стирлинг қамалына алып кетті. 1546 жылдың қаңтарында Арран Линлитгоудан келген ағаш шебері Томас Милнге сарайда ілу үшін үш ағаштан жасалған шамдандар жасауды тапсырды. Ересек Мэри жиі Линлитгоуға келіп тұратын, бірақ сарайда жаңа құрылыс жұмыстарын тапсырмады. Ол 1562 жылдың 14 қаңтарында өзінің жартылай бауыры лорд Джеймс Стюартпен бірге қайтып келді және Арран графына қонақ ретінде қабылдады. Ол Камбернольд қамалына барғаннан кейін 30 қаңтарда Эдинбургке оралды. Оның екінші күйеуі лорд Дарнли Линлитгоуда теннис ойнады. Мэри 1565 жылдың желтоқсанында ауа тазалау үшін және аздаған қонақтармен тыныш уақыт өткізу үшін Линлитгоуға келді, бірақ күйеуі лорд Дарнлидің келуі күтілуде еді. Ол жүкті болғандықтан, оны жылқымен әкелді. Оның Линлитгоудағы төсегі қызыл барқыттан және махаббат түйіндерімен кестеленген дамасктан жасалған еді.

Mary, Queen of Scots, was born at Linlithgow Palace in December 1542 and lived at the palace for a time. In January 1543 Viscount Lisle heard that she was kept with her mother, "and nursed in her own chamber". In March 1543 the English ambassador Ralph Sadler rode from Edinburgh to see her for the first time. Mary of Guise showed him the queen out of her swaddling and Sadler wrote that the infant was "as goodly a child I have seen, and like to live". The Earl of Lennox came to see the infant queen on 5 April 1543. The blacksmith William Hill was employed at this time to increase the security of the palace by fitting iron window grills, called yetts. Lord Livingstone was paid £813 for keeping the infant queen in the palace. Regent Arran was worried his enemies, including Cardinal Beaton, would take Mary in July 1543. He came with the Earl of Angus and brought his artillery. He considered putting the queen in Blackness Castle, a stronger fortress. Henry VIII hoped that Mary would be separated from her mother and taken to Tantallon Castle. Mary was teething and plans to move her were delayed. Supporters of the Auld Alliance at Linlithgow signed the "Secret Bond" pledging to prevent Mary marrying Prince Edward. Following lengthy negotiations between the armed factions at Linlithgow, Mary was taken to Stirling Castle by her mother on 26 July 1543, escorted by the Earl of Lennox, and an armed force described as a "great army". Arran employed a carpenter from Linlithgow, Thomas Milne, to make three wooden chandeliers to hang in the palace in January 1546. As an adult Queen Mary often visited Linlithgow, but did not commission new building work at the palace. She returned on 14 January 1562 with her half brother Lord James Stewart and received the Earl of Arran as a guest. She returned to Edinburgh on 30 January after visiting Cumbernauld Castle. Lord Darnley, her second husband, played tennis at Linlithgow. Mary came to Linlithgow in December 1565 to take the air and have a quiet time with few visitors, but her husband Lord Darnley was expected. She was pregnant and was carried to Linlithgow in a horse litter. She had a bed at Linlithgow of crimson velvet and damask embroidered with love knots.

Джеймс VI

Мэри тақтан басқаннан және Мариандық азамат соғысынан кейінгі жылдары капитан Эндрю Лэмби және оның лейтенанты Джон Спреул сарайда 28 сарбаздан тұратын қарулы күзет ұстады. 1571 жылы Александр Стюарт Блэкнес қамалынан сарайға темір есік әкелді. Шіркеу мұнарасын нығайту үшін ағаш пайдаланылды. 1576 жылдың наурыз айында регент Мортон шатырды және ас үйдің түтін шығаратын құбырын жөндеуді бұйырды. Шотландия королі Джеймс VI 1583 жылдың мамыр айында Линлитгоуға келді, оның сарайындағылар, соның ішінде Ботуэлл графы мен Маришал графы футбол ойнады. 1585 жылдың желтоқсанында Джеймс VI корольдің үлкен залында парламент өткізді, бұл оның атасы Шотландия королі Джеймс V билегеннен бері сарайдағы бүкіл ақсүйектердің алғашқы жиыны болды. Джеймс VI өзінің әйелі Аннаға сарайды қоса алған жерлерді «күнделікті сыйлық» ретінде берді. 1590 жылдың 14 мамырында Дания адмиралы Педер Мунк Ниддри қамалынан Линлитгоуға аттанды және сарай күзетшісі Льюис Белленден оны қарсы алды. Ол жер мен тас алып, символдық иелікке енді. 1594 жылы сарай күзетшісі ағылшын сарайының қызметшісі Роджер Астон болды, ол Англиядан әкелінген қорғасынмен шатырды жөндеді. Роджер Астонның тегі күмәнді болғандықтан, ол Франция королінің тегінің жанына өзінің әулет ағашының көшірмесін іліп қойды, бұл Джеймс VI-ға қатты ұнады. Корольдің пәтерлеріне жеке баспалдақпен кіруге болатын, ал Дундас иелері қараңғыда патшайымды тани алмай кездестіргенін айтты. 1595 жылдың қаңтар айында Атолл графы, Лорд Ловат және Кеннет Маккензи «Тау мәселелерін» реттеу үшін сарайда тұтқынға алынды. Лорд Ловат корольдің құрметіне ие болды және көп ұзамай Данияның Аннасының күтімшісі Жан Стюартпен, Лорд Дунның қызымен үйленді. Роджер Астон 1595 жылдың мамыр айының соңында патшайымның Линлитгоу сарайына көшуіне көмектесті. 1595 жылдың маусымында Линлитгоуда бірнеше күн бойы Джеймс VI және Анна Мар графының ұлы ханзада Генриді кімге тапсыру керектігін талқылады. Линлитгоуға келгенде Анна Мармен сөйлесуден бас тартты. Джеймс VI мен Аннаның қызы, Елизавета ханшайым, Линлитгоу графесі Хеленор Хейдің қамқорлығында сарайда тұрды, оған Мэри Кеннеди, леди Очилтри көмектесті. Элисон Хей оның мейірбикесі, оған оның әпкесі Элизабет Хей көмектесті. Джон Фэрни оның бөлме есігін күзетуге тағайындалды. 1599 жылы Джеймс VI Линлитгоу қалалық кеңесіне патша аттары суға баратын жолды кесетін үйлер салған қала тұрғындары туралы хат жазды, сондай-ақ құрғақшылық кезінде көлге жақын салынған үйлер мен бақтар патшалық кір жууға кедергі келтірді. Данияның Аннасы 1603 жылдың 7 мамырында Линлитгоу сарайында Елизавета ханшайымын көріп, содан кейін Стирлинг қамалына барды, онда ол Мар графинесімен және Мар шеберімен ханзада Генридің қамқорлығы туралы дауласты. Ол 27 мамырда ханзада Генриді Линлитгоуға әкелді, ал Эдинбургте бір апта болғаннан кейін Лондонға кетті. 1616 жылы Линлитгоу графы Линлитгоудағы корольдік коллекциядан алынған, ханзада Генридің палатасында қолданылған кестелі мата бар екенін айтты. Кестелі матаны ақымақ Эндрю Кокберн зақымдаған. Граф Елизавета ханшайымының бөлмелерін өзінің кестелі маталарымен безендірді.

In the years after the abdication of Mary and the Marian Civil War, Captain Andrew Lambie and his lieutenant John Spreul kept an armed guard of 28 men of war at the Palace. An iron yett was brought to the Palace from Blackness Castle by Alexander Stewart in 1571. Timber was used to fortify the church steeple. In March 1576 Regent Morton ordered some repairs to the roof and the kitchen chimney. James VI of Scotland came to Linlithgow in May 1583, and his courtiers, including the Earl of Bothwell and the Earl Marischal played football. James VI held a parliament in the great hall of the palace in December 1585, the first gathering of the whole nobility in the palace since the reign of his grandfather James V of Scotland. James VI gave lands including the palace to his bride Anne of Denmark as a "morning gift". On 14 May 1590 Peder Munk, the Admiral of Denmark, rode to Linlithgow from Niddry Castle, and was welcomed at the palace by the keeper Lewis Bellenden. He took symbolic possession or (sasine) by accepting a handful of earth and stone. The keeper of the palace in 1594 was the English courtier Roger Aston who repaired the roof using lead shipped from England. Roger Aston was of doubtful parentage and as a joke hung a copy of his family tree next to that of the king of France in the long gallery, which James VI found very amusing. There was a private stair accessing the king's apartments, and the Laird of Dundas claimed to have encountered the queen there in the dark without recognising her. In January 1595 the Earl of Atholl, Lord Lovat, and Kenneth Mackenzie were kept prisoners in the palace, in order to pacify "Highland matters". Lord Lovat gained the king's favour and soon after married one of Anne of Denmark's ladies in waiting, Jean Stewart, a daughter of Lord Doune. Roger Aston helped the queen move to Linlithgow Palace at the end of May 1595. Over several days at Linlithgow in June 1595, James VI and Anne had discussions about the keeping of their son Prince Henry by the Earl of Mar. Anne refused to talk to Mar when he came to Linlithgow. The daughter of James VI and Anne, Princess Elizabeth, lived in the Palace in the care of Helenor Hay, Countess of Linlithgow, helped by Mary Kennedy, Lady Ochiltree. Alison Hay was her nurse, helped by her sister Elizabeth Hay. John Fairny was appointed to guard her chamber door. In 1599 James VI had to write to the Linlithgow burgh council about townspeople who had built houses which obstructed a route taken by the royal horses to water, and houses and gardens built near the loch (in recent times of drought) which hindered the royal laundry. Anne of Denmark came to visit Princess Elizabeth at Linlithgow Palace on 7 May 1603, and then rode to Stirling Castle, where she argued with the Countess of Mar and the Master of Mar over the custody of Prince Henry. She brought Prince Henry to Linlithgow on 27 May, and after a week in Edinburgh, went to London. In 1616 the Earl of Linlithgow said there was still a tapestry from the royal collection at Linlithgow, used in Prince Henry's chamber. The tapestry had been damaged by the fool Andrew Cockburn. The Earl had decorated Princess Elizabeth's rooms with his own tapestry.

Кесу және жөндеу

1603 жылы Корольдік сарай негізінен Англияға көшірілді, ал Линлитгоу өте сирек пайдаланылатын болды. 1583 жылы нашар күйде болған және 1599 жылы «қираған» деп сипатталған Солтүстік қанаты 1607 жылдың 6 қыркүйегінде таңғы сағат 4-те құлады. Линлитгоу графы король Джеймс VI & I-ге хабарлады: «Ең қасиетті Маjestіңізден сұраймын: осы қыркүйек айының алтыншы күні, таңғы үш пен төрт арасында, Линлитгоу сарайының солтүстік бөлігі құлап, қабырғаларымен бірге жерге түсті; бірақ қабырғалар әлі тұр, бірақ ішкі қабырғалар кез келген сәтте құлап, Маjestіңіздің фонтанына зиян келтіруі мүмкін». Король Джеймс 1618 және 1622 жылдар аралығында солтүстік қанатын қайта салдырды. Кескіндемені тас қалаушы Уильям Уоллес жасады. 1620 жылдың шілдесінде архитектор Джеймс Мюррей Килбабертоннан шатырды жабу үшін 3000 тас салмақтағы қорғасын қажет екенін бағалады, бұл сол кездегі шотланд ақшасы бойынша 3600 фунтқа бағаланды. Жобаны қадағалаған қазынашы Гидеон Мюррей қайтыс болғаннан кейін король Джеймс Мар графына «Линлитгоу сарайын жылдам аяқтауға» жауапкершілік жүктеді. 1621 жылдың 5 шілдесінде Мар графы Джеймске Джеймс Мюрреймен кездескенін және жұмысты «ұзақ қарап көргенін» хабарлады. Мар сарайды Михаил мерекесіне дайын ететінін айтты. Король Джеймс 1622 жылы Шотландияға баруды жоспарлаған, бірақ ешқашан оралмады. Жаңа ауланың қасбетіндегі терезелердің жоғары жағындағы ою-өрнектер мен Шотландияның корольдік гербы боялып, алтынмен қапталды, сондай-ақ шығыс жақтағы Папа, Шарпы және Еңбекші адамның ескі мүсіндері де жаңартылды. 1629 жылы Джон Биннинг, Джеймс Уоркман және Джон Сойерс интерьерді декоративті фриздермен безендірді, ал қабырғалар гобелендер мен маталар үшін бос қалды. Бұл күш-жігерге қарамастан, сол кезде Линлитгоуда тұрған жалғыз патша – 1633 жылы бір түнді өткізген Карл I болды. Дайындық барысында қалалық кеңес «адекватсыз» деп есептелетін киім – көк шапан мен көк бас киім киюге тыйым салатын жарлық шығарды. 1648 жылы жаңа Солтүстік қанатының бір бөлігі Линлитгоудың 2-графымен иеленілді. 1641 жылдың қазан айында ағылшын саяхатшысы өлеңінде үлкен залдың шатырының құлап кеткенін, «Құдай патшаны сақтасын» деген ұранына діни себептермен қарсы болғандардың бұзған фонтанының жай-күйін жазды, бірақ Корольдік капеллада ағаштан жасалған ою-өрнектер сақталды. 1668 жылы сарай қайтадан қираған деп сипатталды. Оның соңғы сәттері 1745 жылдың қыркүйегінде болды, осы кезде Бонни Принс Чарли оңтүстікке қарай жорық жасағанда Линлитгоуға келді, бірақ түнде қалған жоқ. Оның құрметіне фонтан шараппен толтырылған деседі. Камберленд герцогының әскері 1746 жылдың 31 қаңтары мен 1 ақпаны арасында сабан төсегіне тасталған шамдардан өрт шығуы нәтижесінде сарай ғимараттарының көп бөлігін жойды.

After the Union of the Crowns in 1603 the Royal Court became largely based in England and Linlithgow was used very little. The North Range, said to be in very poor condition in 1583, and "ruinous" in 1599, collapsed at 4am on 6 September 1607. The Earl of Linlithgow wrote to King James VI & I with the news:Please your most Sacred Majestie; this sext of September, betuixt thre and four in the morning, the north quarter of your Majesties Palice of Linlithgw is fallin, rufe and all, within the wallis, to the ground; but the wallis ar standing yit, bot lukis everie moment when the inner wall sall fall and brek your Majesties fontane." King James had the north range rebuilt between 1618 and 1622. The carving was designed by the mason William Wallace. In July 1620, the architect, James Murray of Kilbaberton, estimated that 3,000 stones in weight of lead would be needed to cover the roof, costing £3,600 in Pound Scots (the Scottish money of the time). After the death of the depute treasurer Gideon Murray who was supervising the project, King James put the Earl of Mar in charge of the "speedy finishing of our Palace of Linlithgow". On 5 July 1621 the Earl of Mar wrote to James to tell him he had met James Murray, the master of works, and viewed the works at "grate lenthe". Mar said the Palace would be ready for the King at Michaelmas. King James planned to visit Scotland in 1622, but never returned. The carving at the window heads and the Royal Arms of Scotland on the new courtyard façade were painted and gilded, as were the old statues of the Pope, Knight, and Labouring Man on the east side. In 1629 John Binning, James Workman, and John Sawyers painted the interiors with decorative friezes above walls left plain for tapestries and hangings. Despite these efforts, the only reigning monarch to stay at Linlithgow after that date was King Charles I, who spent a night there in 1633. As part of the preparations, the burgh council issued a proclamation forbidding the wearing of plaids and blue bonnets, a costume deemed "indecent". In 1648, part of the new North Range was occupied by The 2nd Earl of Linlithgow. An English visitor in October 1641 recorded in a poem that the roof of the great hall was already gone, the fountain vandalised by those who objected on religious grounds to the motto "God Save the King," but some woodcarving remained in the Chapel Royal. The palace was again described as ruinous in 1668. Its swansong came in September 1745, when Bonnie Prince Charlie visited Linlithgow on his march south but did not stay overnight. It is said that the fountain was made to flow with wine in his honour. The Duke of Cumberland's army destroyed most of the palace buildings by accidentally burning it through lamps left on straw bedding on the night of 31 January/1 February 1746.

Сарайдың күзетшілері мен басшылары

Сарай күзетшісінің және капитанының лауазымын: Эндрю Каверс, Линдорес аббаты, 1498; Джон Рамзи Траринзеан, 1503; Джеймс Гамильтон Финнарт, 1534, капитан және күзетші; Уильям Дэниелстон 1540 жылдың 19 қарашасынан; Роберт Гамильтон Бриггис, 1543 жылдың 22 тамызынан; Эндрю Мелвилл Мурдокерни, кейіннен Монимайл Лорд Мелвилл, Халхиллдің Джеймс Мелвиллдің інісі, 1567 жылдың 15 ақпанынан; Джордж Бойд, капитанның орынбасары, 1564; Эндрю Ферриер, сарай капитаны, 1565, француз және патшайымның гвардиясының садақшысы; Джон Браун, 1569 жылдың маусымы; Эндрю Лэмби, 1571 жылдың маусымы; Людовик Белленден Оукноулдан 1587 жылдың 22 қарашасы және Роджер Астон 1595 жылы атқарды. Офис Линлитгоудың 1-ші графы Александр Ливингстонға тиесілі болды және 1715 жылға дейін сол әулетте қалды, содан кейін құқықтар тәжге қайтарылды. 15 ғасырдың соңына жатқан және әртүрлі көздерден алынып, аударылған шотландиялық геральдикалық қолжазба "Арморияның істері" деп белгілі, күзетшілер мен капитанның міндеттерін көрсетеді: "Капитандық князьдердің бекіністерін және жақсы қалаларын сақтау үшін, оларды азық-түлікпен қамтамасыз ету және соғыс жағдайында қару-жарақпен жабдықтау үшін белгіленді; және оның және оның халқының түнде де, күндізде де сенімді күзетін ұйымдастыру, обаға шалдығу қаупінен сақтану үшін, осылайша ол уақыт және орын талап еткенде орынның жақсы есебін бере алады" (жаңартылған). Князьдер капитанды өздерінің бекіністерін және жақсы қалаларын сақтауға, оларды азық-түлікпен қамтамасыз етуге және соғыс жағдайында қару-жарақпен жабдықтауға тағайындады; және оның және оның туыстарының түнде де, күндізде де сенімді күзетін ұйымдастыру, обаға шалдығу қаупінен сақтану үшін, осылайша ол уақыт және орын талап еткенде орынның жақсы есебін бере алады.

Өнер және мәдениет саласы

2012 жылдың 4 желтоқсанында француз мода үйі Шанель сарайда өзінің оныншы Métiers d’Art көрсетілімін өткізді. Карл Лагерфельд жасаған коллекция "Париж – Эдинбург" деп аталды және Стелла Теннант, Кара Делевинь және Эди Кэмпбелл киген твид және тартан маталарын пайдаланып, классикалық шотланд стилінен шабыттанды. Көрсетілім сарайдың шатырын қалпына келтіру мүмкіндігіне деген медиа қызығушылығын жаңартты. 2014 жылдың тамызында сарай аумағында "Сарайдағы кеш" атты музыкалық фестиваль өтті. Бұл жыл сайынғы шараға айналды және 2015 жылы тағы да өтті; 2016 жылдан бастап танымалдылығының артуына және кеңірек аумаққа қажеттілікке байланысты көлдің екінші жағына көшірілді. Фестиваль әлі де сарайдың әдемі көрінісін ұсынады. Outlander телесериалының кейбір түсірілімдері Linlithgow сарайындағы ойдан шығарылған қамал декорациясында өтті, бұл көптеген халықаралық туристерді қызықтырды.