Кіріспе

Пьер Исак Исидор Мендес (Pierre Isaac Isidore Mendès) (1907-1982) – француз саясаткері. 1954 жылдан 1955 жылға дейін сегіз ай бойы Франция премьер-министрі қызметін атқарды. Радикалдық партияның мүшесі ретінде ол галлистер (RPF), орташа социалистер (UDSR), христиан демократтары (MRP) және либералды консерваторлар (CNIP) коалициясы қолдауымен үкіметке жетекшілік етті. Оның басты мақсаты – 92 мыңға жуық адамның өмірін құрбан еткен, 114 мың адамды жаралаған және 28 мың француз әскерін тұтқынға алған Индокитай соғысын аяқтау болды. 1954 жылғы ақпан айындағы қоғамдық пікір сауалнамалары көрсеткендей, француз халқының бар болғаны 7% Хо Ши Мин мен оның Вьетминь қозғалысы басқарған коммунистерден Индокитайды қайтарып алу үшін күресті жалғастыруды қалаған. 1954 жылғы Женева конференциясында Мендес Франция Вьетминьге Вьетнамның он жетінші параллельдің солтүстігін басқару құқығын беретін келісім жасады, сондай-ақ француз әскерлерін толығымен шығаруға мүмкіндік алды. Ол Францияның Төртінші Республикасының ең көрнекті мемлекет қайраткерлерінің бірі саналады. Оның тегі 16 ғасырда Францияға қоныс аударған португалдық яһудилерге жетеді.

Үшінші республика және Екінші дүниежүзілік соғыс

1932 жылы Мендес Франс Эур департаменті депутаттар палатасының мүшесі болып сайланды; ол Ассамблеяның ең жас мүшесі еді. Мендес Франс радикалдық партияның француз саясатында жаңғыру мен жаңару партиясы болып, SFIO-ны алмастыратынына үміттенді. Еуропалық интеграцияны күшейтуді жақтаған ол Батыс Еуропалық Одақтың құрылуына көмектесті және ауқымды экономикалық реформалар ұсынды. Ол сондай-ақ басқа еуропалық елдермен қорғаныс ынтымақтастығын қолдады, бірақ Ұлттық Ассамблея Еуропалық қорғаныс қауымдастығын құру туралы ұсынысты қабылдамады, себебі Германияның қатысуына қатысты алаңдаушылықтар болды. Оның кабинеті 1955 жылдың ақпан айында құлап кетті. 1956 жылы ол SFIO жетекшісі Гай Молле басқарған үкіметте мемлекеттік министр болып қызмет етті, бірақ Молле Алжир соғысын басқарған тәсіліне наразылық білдіріп, отставкаға кетті. 1967 жылы ол Isère өкілі ретінде PSU мүшесі болып Ассамблеяға оралды, бірақ 1968 жылы галлистік партия UDR-дың үлкен жеңісінен кейін тағы да орынсыз қалды. Мендес Франс пен ПСУ 1968 жылғы мамыр оқиғалары кезінде студенттердің көтерілісінің сезімдері мен іс-әрекеттеріне көңіл бөліп, қолдау көрсетті, бұл оның жасы мен мәртебесіне сай емес еді. Бір жыл өткен соң, 1969 жылғы президенттік сайлауда Помпидудың социалистік қарсыласы, SFIO-дан Гастон Дефферр, сайлау алдында оны өзінің таңдаған премьер-министрі етіп көрсетті. Екеуі Франция президенттік сайлауында алғашқы – және қазірге дейін жалғыз – «екі билетті» науқан жүргізді. Дефферр дауыстардың 5% ғана жинап, сайлаудың бірінші турында жеңіліске ұшырады. Франсуа Миттеран 1971 жылы жаңа социалистік партия құрғанда, Мендес Франс оны қолдады, бірақ тағы да саяси мансапқа оралуға тырыспады. Ол Миттеранның президент болып сайлануын көруге жетті.