Кіріспе
Кейбір соңғы күнгі қасиеттілер шіркеулерінің діни мәтіні.
Ыбырайым кітабы – XIX ғасырдың басында Антонио Леболоның археологиялық экспедициясы кезінде табылған бірнеше египеттік папирустардан құралған жинақ. 1835 жылдың 3 шілдесінде Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің (ЛДС шіркеуі) мүшелері осы папирустарды көшпелі мумия көрмесінен сатып алып, Джозеф Смит арқылы ағылшын тіліне аударуды тапсырды. Смиттің сөзіне қарағанда, кітап «Ыбырайымның Мысырда болған кезінде жазған деп есептелетін ежелгі жазбалардың аудармасы, оның өзінің қолымен папирусқа жазылған Ыбырайым кітабы» болған. Смит папирустарда Ыбырайымның ерте өмірі, оның Кәнаан мен Мысырға саяхаттары, сондай-ақ ғалам мен оның жаратылысы туралы көріп білгендері сипатталған деді. Соңғы күнгі қасиеттілер бұл еңбекті құдайлық шабыттанған кітап деп санайды және 1880 жылдан бері оны «Бағалы інжу-маржан» кітабының бөлігі ретінде жариялап келеді. Осылайша, ол ЛДС шіркеуі мен мормондық фундаменталистік бағыттарының доктриналық негізін құрайды, бірақ Мәсіх қауымы сияқты басқа топтар оны қасиетті мәтін деп санамайды. Кітапта мормонизмге тән бірнеше доктриналар бар, мысалы, Құдайдың ғаламды жарату үшін мәңгілік элементтерді ұйымдастырғаны (құдай оны жоқтан жаратпаған), адамзаттың жоғары дәрежеге көтерілу мүмкіндігі, дүниеге келмес бұрынғы өмір, бірінші және екінші жағдайлар, және құдайлардың көптігі. Ыбырайым кітабының папирустары 1871 жылғы Чикагодағы Ұлы өртте жоғалып кеткен деп есептелді. Алайда, 1966 жылы осы папирустардың бірнеше фрагменттері Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайының және ЛДС шіркеуінің мұрағаттарында табылған. Қазір олар Джозеф Смит папирустары деп аталады. Кәсіби египтологтар (морондықтар да, сондай-ақ басқалар да) оларды зерттегеннен кейін, бұл фрагменттер египеттік жерлеу мәтіндері екенін анықтады, олардың ішінде «Хордың тыныс алуға рұқсаты» және «Өлілер кітабы» сияқты мәтіндер бар. Мормондық жақтастар Ыбырайым кітабының түпнұсқалығын қорғаса да, ешбір ғалым оны ежелгі мәтін деп санамайды.
Шығу тегі
1818-1822 жылдар аралығында Антонио Леболо ежелгі Египеттің Фива қаласының жанында 11 мумия және бірнеше папирусты тапты. Леболо 1830 жылы қайтыс болғаннан кейін, мумиялар мен түрлі заттар Леболоның мұрагерлеріне пайда табу үшін сатылуы тиіс деген нұсқаумен Нью-Йоркке жіберілді. Майкл Чандлер ақырында мумиялар мен артефактілерді иеленіп, Филадельфиядан бастап оларды көрсетуге кірісті. Келесі екі жыл ішінде Чандлер АҚШ-тың шығысын аралап, саяхаттап жүріп кейбір мумияларды сатты. 1835 жылдың маусым айының соңында немесе шілде айының басында Чандлер өзінің коллекциясын Огайо штатының Киртленд қаласында көрмеге қойды. Чандлер жасаған жарнамалық парақшада мумиялар "Жақып, Мұса немесе Давид заманында өмір сүрген болуы мүмкін" деп жазылған. Сол кезде Киртленд Джозеф Смит басқаратын Соңғы күндердің қасиеттілерінің орталығы болды. 1830 жылы Смит Мормон кітабын жариялады, ол "реформаланған египеттік" мәтін жазылған ежелгі алтын тақташалардан аударғандығын айтты. Ол папирустарға бірден қызығушылық танытып, көп ұзамай Чандлерге шиыршықтардың алғашқы аудармасын ұсынды. Ол былай деп жазды:
quote|[W]ith W. W. Phelps and Oliver Cowdery as scribes, I commenced the translation of some of the characters or hieroglyphics, and much to our joy found that one of the [scrolls] contained the writings of Abraham, another the writings of Joseph of Egypt, etc. – a more full account of which will appear in its place, as I proceed to examine or unfold them. + Known Egyptian Documents Sold to Joseph Smith Egyptian Document Text Description Joseph Smith Description Joseph Smith Papyri Number Date Created "Hor Book of Breathing" Funerary scroll made for a Theban Priest name Horus (also Horos, Hor). It is among the earliest known copies of the Book of Breathing. Sometimes referred to as a Breathing Permit or Sensen text "Book of Abraham" I, torn fragments pasted into IV, X, XI and Facsimile #3 between 238 153 BC "Ta sherit Min Book of the Dead" Funerary scroll made for Ta sherit Min (also Tshemmin, Semminis) "Book of Joseph" II, IV, V, VI, VII, VIII circa 300 100 BC "Nefer ir nebu Book of the Dead" Judgement Scene Funerary papyrus scroll fragment made for Nefer ir nebu (also Neferirtnub, Noufianoub) showing a vignette with the deceased standing before Osiris, waiting to have her heart weighed on a balance against a feather, to determine if she is worthy of further existence, or having her soul devoured by Ammit No known description given by Joseph Smith. III a,b circa 300 100 BC "Amenhotep Book of the Dead" Fragment from a funerary scroll made for Amenhotep (also Amen ophis) Parts were translated as a short history of a Princess Katumin, daughter of Pharaoh Onitas The papyrus is no longer extant. Characters were copied into a notebook (see Kirtland Egyptian Papers). Unknown Sheshonq Hypocephalus A funerary text placed under the head of the deceased named Sheshonq (also Shashaq, Sesonchis) Facsimile #2 from the "Book of Abraham" The papyrus is no longer extant. Unknown
«W. W. Phelps және Оливер Каудериді жазушылар етіп, мен кейбір таңбаларды немесе иероглифтерді аударуды бастадым, және біздің қуанышымызға орай, бір [кітапшада] Ыбырайымның жазбалары, екіншісі Египеттік Жүсіптің жазбалары және т.б. бар екенін анықтадым. Мен оларды зерттей келе немесе ашып көргенде, олардың толық есебі өз орнында жарияланатын болады.»
quote|[W]ith W. W. Phelps and Oliver Cowdery as scribes, I commenced the translation of some of the characters or hieroglyphics, and much to our joy found that one of the [scrolls] contained the writings of Abraham, another the writings of Joseph of Egypt, etc. – a more full account of which will appear in its place, as I proceed to examine or unfold them. + Known Egyptian Documents Sold to Joseph Smith Egyptian Document Text Description Joseph Smith Description Joseph Smith Papyri Number Date Created "Hor Book of Breathing" Funerary scroll made for a Theban Priest name Horus (also Horos, Hor). It is among the earliest known copies of the Book of Breathing. Sometimes referred to as a Breathing Permit or Sensen text "Book of Abraham" I, torn fragments pasted into IV, X, XI and Facsimile #3 between 238 153 BC "Ta sherit Min Book of the Dead" Funerary scroll made for Ta sherit Min (also Tshemmin, Semminis) "Book of Joseph" II, IV, V, VI, VII, VIII circa 300 100 BC "Nefer ir nebu Book of the Dead" Judgement Scene Funerary papyrus scroll fragment made for Nefer ir nebu (also Neferirtnub, Noufianoub) showing a vignette with the deceased standing before Osiris, waiting to have her heart weighed on a balance against a feather, to determine if she is worthy of further existence, or having her soul devoured by Ammit No known description given by Joseph Smith. III a,b circa 300 100 BC "Amenhotep Book of the Dead" Fragment from a funerary scroll made for Amenhotep (also Amen ophis) Parts were translated as a short history of a Princess Katumin, daughter of Pharaoh Onitas The papyrus is no longer extant. Characters were copied into a notebook (see Kirtland Egyptian Papers). Unknown Sheshonq Hypocephalus A funerary text placed under the head of the deceased named Sheshonq (also Shashaq, Sesonchis) Facsimile #2 from the "Book of Abraham" The papyrus is no longer extant. Unknown
+ Джозеф Смит алған египеттік құжаттар
quote|[W]ith W. W. Phelps and Oliver Cowdery as scribes, I commenced the translation of some of the characters or hieroglyphics, and much to our joy found that one of the [scrolls] contained the writings of Abraham, another the writings of Joseph of Egypt, etc. – a more full account of which will appear in its place, as I proceed to examine or unfold them. + Known Egyptian Documents Sold to Joseph Smith Egyptian Document Text Description Joseph Smith Description Joseph Smith Papyri Number Date Created "Hor Book of Breathing" Funerary scroll made for a Theban Priest name Horus (also Horos, Hor). It is among the earliest known copies of the Book of Breathing. Sometimes referred to as a Breathing Permit or Sensen text "Book of Abraham" I, torn fragments pasted into IV, X, XI and Facsimile #3 between 238 153 BC "Ta sherit Min Book of the Dead" Funerary scroll made for Ta sherit Min (also Tshemmin, Semminis) "Book of Joseph" II, IV, V, VI, VII, VIII circa 300 100 BC "Nefer ir nebu Book of the Dead" Judgement Scene Funerary papyrus scroll fragment made for Nefer ir nebu (also Neferirtnub, Noufianoub) showing a vignette with the deceased standing before Osiris, waiting to have her heart weighed on a balance against a feather, to determine if she is worthy of further existence, or having her soul devoured by Ammit No known description given by Joseph Smith. III a,b circa 300 100 BC "Amenhotep Book of the Dead" Fragment from a funerary scroll made for Amenhotep (also Amen ophis) Parts were translated as a short history of a Princess Katumin, daughter of Pharaoh Onitas The papyrus is no longer extant. Characters were copied into a notebook (see Kirtland Egyptian Papers). Unknown Sheshonq Hypocephalus A funerary text placed under the head of the deceased named Sheshonq (also Shashaq, Sesonchis) Facsimile #2 from the "Book of Abraham" The papyrus is no longer extant. Unknown
| Египеттік құжат | Мәтіннің сипаттамасы | Джозеф Смит сипаттамасы | Джозеф Смит папирусының нөмірі | Жасалған мерзімі |
|---|---|---|---|---|
| "Тыныс алудың Хор кітабы" | Тебалық діни қызметкер Горусқа (сонымен қатар Горос, Хор) арналған жерлеу орауышы. Бұл "Тыныс алу кітабының" ең ерте көшірмелерінің бірі. Кейде "Абырайым кітабы" деп те аталады. | | I, жыртылған фрагменттер IV, X, XI және Факсимиль #3 | б.з.д. 238-153 жж. |
| "Та шерит Миннің өлгендер кітабы" | Та шерит Минге (сонымен қатар Tshemmin, Semminis) арналған жерлеу орауышы | | | |
| "Жүсіп кітабы" | | | II, IV, V, VI, VII, VIII | шамамен б.з.д. 300-100 жж. |
| "Нефер ир небудың өлгендер кітабы" | Нефер ир небуға (сонымен қатар Neferirtnub, Noufianoub) арналған жерлеу папирусының фрагменті, марқұмның Озирис алдында тұрғанын көрсететін виньетка, оның жүрегі қауырсынға қарсы таразыда таразыға тартылуын күту, ол одан әрі өмір сүруге лайық екенін немесе оның жанын Амит жегенін анықтау. | | III a,b | шамамен б.з.д. 300-100 жж. |
| "Аменхотептің өлгендер кітабы" | Аменхотепке (сонымен қатар Амен ophis) арналған жерлеу орамасының фрагменті. Бөлшектері перғауын Онитас қызы, принцесса Катуминнің қысқаша тарихы ретінде аударылды. Папирус қазір жоқ. Иероглифтер жазбаға көшірілді (Қертленд Египет қағаздарына қараңыз). | | | Белгісіз |
| Шешонк Гипоцефалусы | Шешонкқа (сонымен қатар Шашак, Сесонхис) арналған жерлеу мәтіні, марқұмның басының астына қойылған. | | Факсимиль #2 "Ыбырайым кітабынан" | |
quote|[W]ith W. W. Phelps and Oliver Cowdery as scribes, I commenced the translation of some of the characters or hieroglyphics, and much to our joy found that one of the [scrolls] contained the writings of Abraham, another the writings of Joseph of Egypt, etc. – a more full account of which will appear in its place, as I proceed to examine or unfold them. + Known Egyptian Documents Sold to Joseph Smith Egyptian Document Text Description Joseph Smith Description Joseph Smith Papyri Number Date Created "Hor Book of Breathing" Funerary scroll made for a Theban Priest name Horus (also Horos, Hor). It is among the earliest known copies of the Book of Breathing. Sometimes referred to as a Breathing Permit or Sensen text "Book of Abraham" I, torn fragments pasted into IV, X, XI and Facsimile #3 between 238 153 BC "Ta sherit Min Book of the Dead" Funerary scroll made for Ta sherit Min (also Tshemmin, Semminis) "Book of Joseph" II, IV, V, VI, VII, VIII circa 300 100 BC "Nefer ir nebu Book of the Dead" Judgement Scene Funerary papyrus scroll fragment made for Nefer ir nebu (also Neferirtnub, Noufianoub) showing a vignette with the deceased standing before Osiris, waiting to have her heart weighed on a balance against a feather, to determine if she is worthy of further existence, or having her soul devoured by Ammit No known description given by Joseph Smith. III a,b circa 300 100 BC "Amenhotep Book of the Dead" Fragment from a funerary scroll made for Amenhotep (also Amen ophis) Parts were translated as a short history of a Princess Katumin, daughter of Pharaoh Onitas The papyrus is no longer extant. Characters were copied into a notebook (see Kirtland Egyptian Papers). Unknown Sheshonq Hypocephalus A funerary text placed under the head of the deceased named Sheshonq (also Shashaq, Sesonchis) Facsimile #2 from the "Book of Abraham" The papyrus is no longer extant. Unknown
Түрлі ілімдер
Ыбырайым кітабындағы мәтін – соңғы күндердің қасиеттілерінің ерекше ілімдерінің көзі, оны мормон авторы Рендал С. Чейз “Жозеф Смит заманындағы шіркеу мүшелеріне бұрын беймәлім болған Иса Мәсіхтің ізгі хабарының шындықтары” деп атайды. Мысалдарға діни қызметкерліктің мәні, ғалам туралы түсінік, адамзаттың даражаға көтерілуі, өмірге дейінгі жағдай, бірінші және екінші жағдайлар, және құдайлардың көптігі жатады. Ыбырайым кітабы соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысындағы діни қызметкерліктің мәнін кеңейтеді, және осы еңбекте діни қызметке алдын ала белгіленгендер бұл құқықты өмірге дейінгі өмірдегі батырлығымен немесе құрметімен иеленгені айтылады. Осыған ұқсас, кітапта перғауынның Хамның ұрпағы екені және осылайша “діни қызметкер болу құқығына ие болмаған тегінен” екені нақты көрсетілген. Бұл өткел – мормон жазбаларында діни қызметкерліктен белгілі бір текті адамдарды тыйым салатын жалғыз жер. Ыбырайым кітабында перғауын мен Хамның тегі қара африкалықтармен байланыстырылмаса да, бұл өткел қара нәсілді адамдарға діни қызметкерліктен бас тарту үшін діни негіз ретінде қолданылды. 1868 жылғы “Жастарға нұсқау” мақаласы “Құнды маржан” кітабын “шіркеу іліміндегі нәсілдік көзқарастардың бастауы” деп көрсетеді. 1912 жылы Бірінші Президенттік діни қызметкерлікке тыйым салу туралы сауалға жауап берерде перғауынның оқиғасын пайдаланды. 1900 жылдардың басында бұл діни қызметкерлікке тыйым салуға қатысты шіркеу саясатының негізіне айналды. Ыбырайым кітабының 3-тарауы әрқайсысы әртүрлі қозғалыстар мен уақыт өлшемдерімен аспан денелерінің иерархиясын сипаттайды (бұл египеттік деп есептеледі). Бұл тарау туралы Рендал Чейз былай деп жазады: “Құдайдың көмегімен Ыбырайым ғаламшарлардың, жұлдыздардың және планеталардың ретін жердегі көздерден гөрі жақсырақ түсіне алды”. Ыбырайым кітабы – соңғы күндердің қасиеттілерінің канонында Коломб жұлдызын еске салатын жалғыз еңбек. Кітапқа сәйкес:
Осы өткелге сүйене отырып, ЛДС шіркеуі “Коломб – Құдайға ең жақын жұлдыз [және] барлық ғаламды басқаратын жұлдыз” деп мәлімдейді. Дүниеге келгенге дейін рухтар “бірінші жағдайда” өмір сүреді. Кейбір рухтар (яғни, Құдай Әке ұсынған құтқарылу жоспарына өз еркімен ергендер) денеге ие болғаннан кейін “екінші жағдайға” кіреді. Екінші жағдай туралы ілім осы кітапта ғана нақты аталады. Сондықтан, жердегі өмірдің мақсаты – адамдардың Құдаймен кездесуге дайындық жасауы; шіркеу былай деп мәлімдейді: “Иса Мәсіхтің ізгі хабарының құтқарылу қағидаларын және ережелерін қабылдап, оларға бағынғандардың бәрі мәңгілік өмірге ие болады, бұл Құдайдың ең үлкен сыйы, және олардың басына мәңгілік даңқ қосылады”. Ыбырайым кітабындағы құдайлардың көптігі туралы сипаттама да ерекше, және “құдайлар” Жерді жоқтан емес, бұрыннан бар, мәңгілік материядан жаратты. Смит “Бір құдай немесе көп құдайлар болсын, [sic] бір нәрсе жасырылмаған уақыт келеді, олардың [sic] барлық тақтар мен биліктер, әміршіліктер мен күштер ашық көрсетіледі және Иса Мәсіхтің ізгі хабары үшін батыл күрескендердің бәріне беріледі” және бәрі “бұл әлемнің алдындағы барлық құдайлардың мәңгілік Құдайдың кеңесінде [sic] белгіленгендей” ашылатынын айтты.
Факсимильдер
Үш сурет (папирустардағы виньеткалардың факсимильдері) және Джозеф Смиттің оларға берген түсіндірмелері 1842 жылы «Таймс энд Сизонс» басылымында жарияланды. Бұл үш суретті Смит пен Рубен Хедлок атымен белгілі гравёр бірлесіп дайындады. Кейіннен факсимильдер мен оларға берілген түсіндірмелер қайта жазылған «Бағалы інжу-маржан» кітабының мәтінімен бірге қосылды. Смиттің түсіндірмесіне сәйкес, №1 факсимильде Ыбырайымның құрбандық тақтасына байланған бейнесі бейнеленген, ал Елкенаның бұзық дін қызметкері оны құрбан етуге тырысады. №2 факсимильде аспан денелері, оның ішінде аспан мен жер, он бес планета немесе жұлдыз, күн мен ай, 1000 саны және Құдайдың қасиетті рухтың кілт сөздерін ашуы көрсетілген. №3 факсимильде Ыбырайымның Перғауын сарайында «астрономия принциптерін талқылауы» бейнеленген.
Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуі
Ыбырайым кітабы 1880 жылы ЛДС шіркеуімен канонизацияланды және ол үлкен жазба жұмысының – «Қымбат інжу-маржан» кітабының бір бөлігі болып табылады. Оның мүшелері Ыбырайым кітабының әртүрлі түсіндірмелерін қабылдады, себебі сақталған папирустар мен Смиттің Ыбырайым кітабы аянға түскен нұсқасы арасында байланыс байқалмайтын сияқты. Екі ең көп таралған түсінік кейде «жоғалған парқ теориясы» және «катализатор теориясы» деп аталады, бірақ соңғы күнгі қасиеттілер арасында осы теориялардың қаншалықты танымал екені белгісіз. «Жоғалған парқ теориясы» бойынша Смит Ыбырайым кітабын қазір жоғалған папирустардың бөлігінен аударған болуы мүмкін, ал «Хордың тыныс алуға рұқсаты» мәтіні Смиттің аудармасымен ешқандай қатысы жоқ. Басқа соңғы күнгі қасиеттілер «катализатор теориясын» қолдайды, ол Смиттің «папирустарды зерттеуі Ыбырайымның өміріндегі маңызды оқиғалар мен үйретімдер туралы аянға әкелген болуы мүмкін» деген гипотезаға негізделген, бұл оған «Хордың тыныс алуға рұқсаты» папирусының мәтініне тікелей сүйенбей, шабыт арқылы Ыбырайым кітабын «аудармалауға» мүмкіндік берген.
Мәсіхтің қауымы
Мәсіх қауымы, бұрын Соңғы күнгі қасиеттілердің Иса Мәсіхтің қайта ұйымдастырылған шіркеуі деп белгілі болған, өзінің қасиетті кітаптарының тізіміне Ыбырайым кітабын қоспайды, бірақ ол шіркеудің алғашқы басылымдарында еске алынған.
Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуі (Strangite)
Странгиттер қозғалысының тармағы Ыбырайым кітабына ресми қатысты ұстаным білдірмейді. Бұл тармақ былай деп атап көрсетеді: "Біз «Ыбырайым кітабы» 1842 жылғы 1 наурыздағы «Times and Seasons» мерзімді басылымында «Ыбырайымның жазбалары» деп көрсетілген мәтін ретінде жарияланғанын, ал оның аударлу процесі туралы ешқандай ақпарат берілмегенін білеміз, демек, оған қатысты ресми пікіріміз жоқ".
Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіхтің фундаменталистік шіркеуі
Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері фундаменталистік шіркеуі Ыбырайым кітабының қанондығын мойындайды.
Папирус жоғалып, қайта табылды
Жозеф Смит қайтыс болғаннан кейін, египеттік артефакттар оның анасы Люси Мак Смит қолына тиді, ол және оның ұлы Уильям Смит төрт мумияны және олармен байланысты папирустарды келушілерге көрсетуді жалғастырды. Кейін Комбс 1856 жылы екі мумияны және бірнеше папирусты Сент-Луис мұражайына сатты. Сент-Луис мұражайы жабылғаннан кейін, осы артефакттарды Джозеф Х. Вуд сатып алып, шамамен 1863 жылы Чикаго мұражайына жеткізді, олар дереу көрмеге қойылды. 1871 жылы болған Ұлы Чикаго өрті кезінде мұражай мен оның барлық мазмұны өртенді. Бүгінде 2 және 3-факсимильдердің негізін құраған папирустар өртте жойылды деп есептеледі. Өрттен кейін кітаптың барлық бастау көздері жоғалды деп саналды. Бірақ, оған қарамастан, Абель Комбс бірнеше папирус фрагменттері мен екі мумияға ие болды. Мумиялардың тағдыры белгісіз, ал фрагменттер Комбстың мейірбикесі Шарлотта Бенек Уиверге берілді, ол оларды өзінің қызы Элис Гейзерге тапсырды. 1918 жылы Гейзер Нью-Йорк Метрополитен өнер мұражайына (MMA) заттарды сатып алу туралы өтініш жасады, бірақ сол кезде мұражай кураторлары қызығушылық танытпады. 1947 жылы олар пікірін өзгертті және музей Гейзердің жесір күйеуі Эдвардтан папирустарды сатып алды. 1960 жылдары MMA «сирек кездесетін» деп саналған кейбір заттарын сату арқылы қаржы жинауды шешті. Олардың арасында Гейзер мұражайға бірнеше он жыл бұрын сатқан папирустар да болды. MMA-ның египеттік коллекциясының кураторы Генри Г. Фишердің айтуынша, MMA-ға анонимді түрде түскен қайырымдылық, ӘҚТ шіркеуінің папирустарды сатып алуына мүмкіндік берді. Соңынан он папирус, оның ішінде «Факсимиль» 1-нің түпнұсқасы берілді. Он бірінші фрагментті 1846 жылы Бригам Янгқа (сол кездегі шіркеу президенті) Поттаватоми тайпасының басшысы Банкежаппа сыйға берген. Осы фрагменттердің үшеуі Жозеф Смит папирусы (ЖСП) I, X және XI деп аталды. Басқа фрагменттер, JSPII, IV, V, VI, VII және VIII, Смит айтқан Жүсіп кітабының бөліктері деп саналады. Египтолог Джон А. Уилсонның сөзіне сәйкес, табылған фрагменттер кем дегенде алты-сегіз жеке құжаттың болғанын көрсетеді. Он екінші фрагмент ӘҚТ шіркеуінің тарихшысы кеңсесінде табылған және «Шіркеу тарихшысының фрагменті» деп аталды. 1968 жылы шіркеу жариялаған бұл фрагмент JSPIX деп белгіленді. Папирус жинағының қанша бөлігі жоғалғаны туралы пікірталас бар болғанымен, табылған папирустар Смит жасаған бастапқы сатып алудың бөліктері екендігіне көпшілік келіседі, себебі олардың арт жағында «Киртленд, Огайо аймағының ғибадатханасының суреттері мен карталары» бар қағазға жабыстырылған, сондай-ақ олармен бірге Джозеф Смит иелігінде болғанын куәландыратын Эмма Смиттың антхаты қоса берілген.
Пікірталас пен сын
1842 жылы жарық көргеннен бері Ыбырайым кітабы дау тудырып келеді. Мормон емес египтологтар, 19 ғасырдың соңынан бастап, мен осымен қайтадан, бөлек хаттамада, «Ұлы құндылықтар инжу-маржаны» жіберуге асығам. «Ыбырайым кітабы» – таза құрамындағы өтірік. 1 және 3-кескіндер – жерлеу папирустарындағы белгілі сахналардың дұрыс емес көшірмелері, ал 2-кескіндер – Мысырдың соңғы кезеңінде мумиялардың басына қойылған сиқырлы дискілердің бірінің көшірмесі. Мұражайларда олардың қырыққа жуығы белгілі, және олардың барлығы сипаттары жағынан өте ұқсас. Джозеф Смиттың осы кескіндерге берген түсіндірмесі – бастауынан соңына дейін мағынасыздықтар жиынтығы. Мысыр жазуларын грекше оқығандай оңай оқуға болады, және кез келген мұражайдың Мысыр галереясында бес минут оқу кез келген білімді адамды осы жалғанның нашарлығына көндіруге жеткілікті. 1960 жылдардың соңында Джозеф Смит папирустарының бөліктері табылды, соның нәтижесінде дау одан әрі күшейді. Мормондық және мормон емес египтологтардың папирустарды аударған нұсқалары Джозеф Смит аударған деп есептелетін Ыбырайым кітабының мәтінімен сәйкес келмейді. Шындығында, «Ыбырайым кітабында» жарияланған папирустар мен факсимильдердің транслитерацияланған мәтінінде Ыбырайымға тікелей тарихи немесе мәтіндік сілтеме жоқ.
I return herewith, under separate cover, the 'Pearl of Great Price.' The 'Book of Abraham,' it is hardly necessary to say, is a pure fabrication. Cuts 1 and 3 are inaccurate copies of well known scenes on funeral papyri, and cut 2 is a copy of one of the magical discs which in the late Egyptian period were placed under the heads of mummies. There were about forty of these latter known in museums and they are all very similar in character. Joseph Smith's interpretation of these cuts is a farrago of nonsense from beginning to end. Egyptian characters can now be read almost as easily as Greek, and five minutes' study in an Egyptian gallery of any museum should be enough to convince any educated man of the clumsiness of the imposture. The controversy intensified in the late 1960s when portions of the Joseph Smith Papyri were located. The translation of the papyri by both Mormon and non Mormon Egyptologists does not match the text of the Book of Abraham as purportedly translated by Joseph Smith. Indeed, the transliterated text from the recovered papyri and facsimiles published in the Book of Abraham contain no direct references, either historical or textual, to Abraham,
Жүсіп кітабы
Жоғарыда айтылғандай, Жозеф Смит бастапқы папирустарды мұқият қарап шыққаннан кейін, тағы бір аударма жасалмаған еңбек табылды. Ол бір паршада "Мысырлық Жүсіптің жазбалары" барын айтқан. Оливер Каудеридің айтуынша, Чарльз М. Ларсон сияқтылар, Жозеф Смит Папирустары II, IV, V, VI, VII және VIII үзінділері осы еңбектің бастауы деп есептейді.