Кіріспе
Б.з.д. III ғасыр грек грамматигі, грамматик Зенодот – грек грамматигі, әдеби сыншы, Гомерді зерттеуші және Александрия кітапханасының алғашқы кітапханашысы болды. Эфесте туған және Костың Филитінің шәкірті болған ол, алғашқы екі Птолемей патшалары тұсында өмір сүрді, ал шамамен 280 ж. б.з.д. өзінің ең жоғары беделіне жетті.
the grammarian
Zenodotus was a Greek grammarian, literary critic, Homeric scholar, and the first librarian of the Library of Alexandria. A native of Ephesus and a pupil of Philitas of Cos, he lived during the reigns of the first two Ptolemies, and was at the height of his reputation about 280 BC.
Өмірбаян
Зенодот Александрия кітапханасының бірінші басқарушысы және Гомердің алғашқы сын редакторы (διορθωτής diorthōtes) болды. Б.з.д. 284 жылы Птолемей сарайы Зенодотты кітапхананың алғашқы директоры және сонымен қатар патша балаларына ресми ұстаз етіп тағайындады. Оның кітапханадағы әріптестері – Этолиялық Александр және Халкистік Ликофрон болды, оларға тиісінше трагедия және комедия жазушылары, ал Гомер мен басқа эпикалық ақындар Зенодотқа берілді.
Жұмыс
Грек тілін жетік білмейтініне және еркіндік танытқанына қарамастан, оның жасаған жұмысы болашақ зерттеулерге берік негіз салды. Кітапханадағы әртүрлі қолжазбаларды салыстырып қарастырып, күмәнді жолдарды жойды немесе белгіледі, тармақтарды ауыстырды немесе өзгертті және жаңа нұсқаларды енгізді. Ол Гомер поэмаларын әрқайсысы жиырма төрт кітапқа бөлуге жауапты болуы мүмкін, сондай-ақ "Tabula Iliaca" дағы "Илиада" күндерін есептеудің авторы да болуы ықтимал.
Гомерлік глоссалар
Ол Гомерге қатысты тұрақты түсініктемелер жазбаған, бірақ оның Гомерлік γλῶσσαι (glōssai, "көне сөздердің тізімі, глоссалар") грамматиктер Зенодотқа жатқызған Гомерді түсіндірулердің бастауы болды. Ол Гесиод, Анакреон және Пиндар туралы да дәріс оқыған, мүмкін олардың жеке басылымдарын жарияламаған. Судада ол эпикалық ақын деп еске алынады, ал Грек антологиясында оған жатқызылған үш эпиграмма бар.
Жіктеу
Өзінің басқа ғылыми еңбектерімен қатар, Зенодот Александрия кітапханасындағы материалдарды тақырыптарына қарай (өлең немесе проза, көркем әдебиет немесе ғылым) және олардың ішіндегі түрлі кіші жіктемелеріне сәйкес әртүрлі бөлмелерге жіктеуді енгізді.
Тапсырыс беру
Зенодот өзінің тақырыптары бойынша шығармаларды авторларының атының бірінші әрпі бойынша әліпбилік тәртіппен ұйымдастырды. Зенодот алфавиттік ұйымдастыру принципін енгізді.
Таңбалау
Сондай-ақ, кітапхана қызметкерлері әрбір шиыршықтың соңына кішкентай табель қоятын. Бұл табельдер авторлардың есімдерін, сондай-ақ басқа да анықтамалық мәліметтерді берді және кітапханаға қабылдау кезінде қосылған, бірақ көбінесе тақырыбы болмаған. Көптеген шиыршықтарда бірнеше туынды болса, ал поэзия жинақтары сияқты көптеген туындылар бірнеше тақырыпқа ие болуы мүмкін еді. Тақырыбы жоқ болған жағдайда, Зенодот шиыршықты ашып, мәтінді қарап тексеруге мәжбүр болатын. Мұндай табельдер шиыршықтарды жіктеліп сақталған жерге оңай қайтаруға мүмкіндік берді, сондай-ақ кітапхана пайдаланушыларына шиыршықтың ішіндегі мазмұнын көру үшін оны ашудың қажеті болмады. Бұл – метадеректерді алғаш рет қолдану, кітапхана тарихындағы маңызды кезең. Біздің эрамыздың екінші ғасырына дейін толық алфавиттік тәртіппен жазу пайда болған жоқ.