Кіріспе

Ежелгі грек философы

Крейс Малус (Krátēs ho Mallṓtēs; б.з.д. ғасыры) – грек грамматигі және стоик философ, әдеби мектептің жетекшісі және Пергам кітапханасының басшысы. Оны басқа осы аттас философтардан ажырату үшін Малустан келген Крейс деп сипаттаған. Оның ең маңызды еңбегі – Гомерге жасаған сындық және түсіндірмелік тұрғыданғы талдауы. Сонымен қатар, ол Жердің ең алғашқы шар тәрізді моделін жасағандығымен де белгілі.

Өмір

Ол Киликиядағы Маллос қаласында дүниеге келіп, Тарста өскен, содан кейін Пергамонға көшіп, Евмен II және Аттал II-нің қамқорлығында өмір сүрді. Ол Пергам грамматика мектебінің негізін қалаушы және, болжам бойынша, бір кезде Пергам кітапханасының директоры болған. Оның шәкірттерінің арасында Гермиас (Κρατήτειος Ἑρμείας, Hom. Il. 16.207a-дағы түсіндірмеде айтылған), Малустық Зенодот және Вавилондық Геродик болды. Ол б.з.д. 168 жылы Евменнің немесе б.з.д. 159 жылы Атталдың елшісі ретінде Римге сапар шекті. Ашық сарқырамаға түсіп, аяғын сындырғаннан кейін, ол Римде біраз уақытқа тоқтауға мәжбүр болды және римдіктер арасында грамматика мен сыни зерттеулерді дамытуға бастам берген дәрістер оқыды.

Шығармалары

Крейттс сынды және грамматиканы қатаң ажыратып көрсетті, соңғысын біріншісіне бағынышты деп есептеді. Крейттң пікірінше, сыншы әдебиетті түсіндіруге көмектесетін барлық нәрсені зерттеуі керек; ал грамматик тіл ережелерін қолданып, нақты мәтін үзінділерінің мағынасын ашып, мәтінді, ырғақты, екпінді және т.б. реттеумен айналысуы тиіс. Осы қағидаларынан Крейттс Критикос деген лақап атын алды. Самотракиялық Аристарх сияқты, Крейтт Гомердің шығармаларына ерекше назар бөлді, осы еңбектері үшін ол Гомерикос деп аталды. Ол "Илиада" мен "Одиссея" туралы тоғыз кітаптан тұратын түсіндірме жазды. Осы түсіндірмелердің фрагменттері ғалымдар мен басқа да ежелгі авторлардың еңбектерінде сақталған. Оның принциптері Александрия мектебінің басшысы Аристархтың көзқарастарына қарсы болды. Крейтт экзегетиканың аллегориялық теориясының негізгі өкілі болды және Гомер ғылыми немесе философиялық шындықтарды поэзия арқылы жеткізуді көздегенін айтты. Гомерге арналған еңбегінен басқа, Крейтт Гесиодтың "Теогониясы", Еврипид, Аристофан және басқа да ежелгі авторлар туралы түсіндірмелер жазды; Аттика диалектісі туралы зерттеме; география, табиғат тарихы және егіншілік туралы еңбектерді жазды, олардың тек шамалы ғана бөліктері бізге жеткен.

Құрметтер

Антарктидадағы Крейт шығанағы Маллустың Крейтінің құрметіне аталған.