Кіріспе

252 253 254 NOTOC 253 жыл (CCLIII) – юлиан күнтізбесі бойынша сенбі күні басталатын кәдімгі жыл. Сол кезде бұл жыл Волузиан мен Клавдийдің консулдық жылы деп белгіленген (немесе, сирек жағдайда, 1006 Ab urbe condita). 253 деген жыл санасы ерте ортағасырлық дәуірде пайда болды, сол кезде Anno Domini күнтізбесі Еуропада жылдарды атаудың басым әдісіне айналды.

Рим империясы

Дунайда готтарға қарсы жорық жасаған легиондар жаңа император ретінде Марк Эмилиус Эмилианды сайлайды. Ол Фламиниан жолымен Римге қарсыласы, император Требоний Галл мен оның ұлы Волузианмен кездесу үшін аттанады. Көбінесе шекаралық аймақтардағы генералдар герман тайпаларының шапқыншылығын тоқтату үшін әскерлері тарапынан император деп жарияланады. Рим Сенаты Эмилианды "Мемлекет жауы" деп жариялайды. Требоний Галл Интерамна Нахарс (Умбрия) түбінде жеңіледі; ол Волузианмен бірге солтүстікке қашады, бірақ Фолиньода өз әскерлерінің қолынан қаза табады. Эмилиан үш ай бойы Рим империясын билейді; ол Фракияда соғысуға уәде береді және Парсыға қарсы соғысқа шығады. Сенат оған Pontifex Maximus атағын тағайындайды. Эмилиан Сполециумда өлтіріледі, ал Рейн легиондары Публий Валерианды жаңа император деп мойындайды. Ол өзінің ұлы Публий Лициний Эгнатий Галлиенге Август атағын береді. Валериан I оны Дунайға жібереді, онда готтар Риммен жасалған шартты бұзып, Моэзияға басып кірген. Валериан I Рим империясын екіге бөледі; Галлиен батысты, ал әкесі шығысты басқарады, онда ол парсылық қауіпке қарсы тұрады. Барбалисс шайқасы: Шапур I патша Сириядағы Барбалисс қаласы түбінде римдік әскерін жеңіске жетеді. Валериан Африкадағы бербер тайпаларының қауіпті коалициясы, "бес халыққа" қарсы күрес үшін Legio III Augusta-ны реформалайды.