Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Итальян раввині және ғалымы Овадия бен Якоб Сфорно (Obadja Sforno, еврейше: עובדיה ספורנו) – итальяндық раввин, Киелі кітапқа түсіндірме жазушы, философ және дәрігер. Сфорно әулетінің мүшесі, ол шамамен 1475 жылы Чезенада дүниеге келді және 1549 жылы Болоньяда қайтыс болды.
Italian rabbi and scholar
Ovadia ben Jacob Sforno (Obadja Sforno, Hebrew: עובדיה ספורנו) was an Italian rabbi, Biblical commentator, philosopher and physician. A member of the Sforno family, he was born in Cesena about 1475 and died in Bologna in 1549.
Өмірбаян
Өзінің туған қаласында иврит тілін, раввин әдебиетін, математиканы және философияны толыққанды меңгергеннен кейін, ол медицинаны оқу үшін Римге барды. Сол жерде оның білімі ғалымдар арасында маңызды орынға ие болуына мүмкіндік берді; Реухлин Римде болған кезде (1498-1500) және иврит әдебиетін жетілдіргісі келгенде, кардинал Доменико Гримани оған Обадияға жүгінуге кеңес берді. Обадияның "қазист" ретінде де жоғары беделі болды. Меир Каценленбоген оған құқықтық мәселелер бойынша кеңес алды, ал Жозеф Колон оның билігіне сүйенді. Рим раввині Израил бен Иехиел Ашкеназидің өтінішімен Обадия папаның танымал дәрігері Самуил Ẓдарфатидің қызы Донинаның ісі бойынша үкім шығарды. Шамамен 1525 жылы Обадия Римді қалдырып, біраз уақыт көшпенді өмір салған. Ол бауыры Хананельге Болоньядан жолдаған бірнеше хатынан Обадияның ахуалының қиын екенін көруге болады. Соңында ол Болоньяға қоныстанды, онда ешива (жоғары еврей білім беру мектебі) құрды және оны өмірінің соңына дейін басқарды.
After acquiring in his native town a thorough knowledge of Hebrew, rabbinic literature, mathematics, and philosophy, he went to Rome to study medicine. There his learning won for him a prominent place among scholars; and when Reuchlin was at Rome (1498 1500) and desired to perfect his knowledge of Hebrew literature, Cardinal Domenico Grimani advised him to apply to Obadiah. Equally high was Obadiah's reputation as a casuist. Meïr Katzenellenbogen consulted him on legal questions, and Joseph Colon invoked his authority. At the request of Israel ben Jehiel Ashkenazi, rabbi of Rome, Obadiah issued a decision in the case of Donina, daughter of Samuel Ẓdarfati, the renowned physician of the pope. About 1525 Obadiah left Rome and led for some time a wandering life. From several letters of that epoch addressed to his brother Hananeel at Bologna it would appear that Obadiah was in poor circumstances. Finally he settled at Bologna, where he founded a yeshiva (school of advanced Jewish studies) which he conducted until his death.
Шығармалары
Обадия негізінен Киелі кітапты түсіндіру саласында жазған жазушы еді. Оның түсіндіру жұмысының ерекшеліктері – мәтіннің нақты мағынасына құрметпен қарау және мистикалық түсіндірмелерге бейімділік танытпауы. Ол Раши, Ибрахим ибн Езра, Рашбам және Нахманид сияқты бұрынғы түсіндірушілердің түсіндірмелерін таңдауда тамаша шешімдер қабылдады, сондай-ақ, оның көптеген түпнұсқа түсіндірмелері терең тіл білімімен ерекшеленеді. Ол келесі түсініктемелерді жазды: Тораға (Венеция, 1567); Әндер әні мен Екклесиастқа, соңғысы Франция королі Генрих II-ге арналған; Забурларға (1586); «Мишпат Зедек» – Әйүп кітабына (сонда, 1589); Жүніс, Хабақұқ және Зәкәрия кітаптарына, Дэвид ибн Хиннің «Ликуте Шошанним» (Амстердам, 1724) еңбегімен бірге жарық көрді. Ол сонымен қатар «Каванат ха Тора» деген атпен Бес кітапқа түсіндірмелер жазды. Обадия діни философия саласында да белсенділік танытты. «Ор Аммим» (Болонья, 1537) атты еңбегінде ол Аристотельдің материяның мәңгілігі, Құдайдың толық білімі және жанның жалпылама сипаты туралы теорияларына, сондай-ақ оның дінге қайшы келетін басқа да аристотельдік көзқарастарына қарсы күресуге тырысты. Кіріспесінде Обадия, тіпті Маимонид сияқты ұлы адам да Аристотельдің жер асты әлеміне қатысты барлық теориялары толығымен дұрыс деген пікір білдіргендігіне байланысты осы еңбекті жазуға ұйғарылғанын айтады. Обадия өзі «Ор Аммимді» латын тіліне аударып, Франция королі Генрих II-ге жіберді. Ол 1548 жылы жарық көрді.
Obadiah was an indefatigable writer, chiefly in the field of biblical exegesis. The characteristic features of his exegetical work are respect for the literal meaning of the text and a reluctance to entertain mystical interpretations. He possessed excellent judgment in the selection of explanations from the earlier exegetes, as Rashi, Abraham ibn Ezra, the Rashbam, and Nahmanides, and he very often gives original interpretations which show an extensive philological knowledge. He wrote the following commentaries: on the Torah (Venice, 1567); on Song of Songs and Ecclesiastes, that on the latter being dedicated to King Henry II of France; on the Psalms (1586); "Mishpaṭ Ẓedeḳ," on Job (ib. 1589); on the books of Jonah, Habakkuk, and Zechariah, published with David ibn Hin's "Likkute Shoshannim" (Amsterdam, 1724). He wrote also "Kavanat ha Torah," prefixed to the Pentateuch commentary. Obadiah was active also in the domain of religious philosophy. In a work entitled Or Ammim (Bologna, 1537) he endeavored to combat with biblical arguments the theories of Aristotle on the eternity of matter, on God's omniscience, and on the universality of the soul, as well as various other Aristotelian views that in his view conflicted with religion. In the introduction Obadiah says that he was induced to write his work by the fact that even so great a man as Maimonides had expressed the opinion that all the theories of Aristotle concerning the sublunary world are absolutely correct. Obadiah himself translated the Or Ammim into Latin and sent it to Henry II of France. It was published in 1548.