Кіріспе

Жаңа Зеландияның Атқарушы кеңесі – генерал-губернаторға мемлекеттік және конституциялық мәселелер бойынша кеңес беретін "жауапты кеңесшілердің" толық құрамы. Барлық үкімет министрлері министр қызметіне тағайындалмас бұрын Атқарушы кеңесшілер ретінде тағайындалуы тиіс; демек, Кабинеттің барлық мүшелері де Атқарушы кеңесшілер болып табылады. Генерал-губернатор Атқарушы кеңестің әрбір мүшесі үшін тағайындалу жарлығына және әрбір министрлік портфель үшін жеке жарлыққа қол қояды. Атқарушы кеңесші болу үшін, әдетте Парламент мүшесі болу керек (бұл 1986 жылғы Конституциялық актіде заңдастырылған). Дегенмен, Парламент құрамында болмаған күйде 30 күнге дейін қызмет етуге рұқсат етіледі; бұл әлі ант бермеген және зейнеткерлікке шыққан немесе сайлауда жеңілген мүшелердің кезеңсіз өтуіне мүмкіндік береді. Әрбір Атқарушы кеңесші заңнамада белгіленген тиісті ант немесе міндеттеме беруі керек.

Шығу тегі

Жаңа Зеландияның Атқару кеңесі алғаш рет 1840 жылы губернатор Уильям Хобсонның жарлығымен құрылды, ол оны үкімет басқарудағы басты кеңесші орган деп белгіледі.

Жиналыстар

Атқарушы кеңес әр дүйсенбі күні кеңестегі бұйрықтарға (мысалы, ережелер мен тағайындауларға қатысты) қол қою үшін жиналады, сондай-ақ генерал-губернаторға саяси жағдайлар мен туындаған конституциялық мәселелер туралы бейресми түрде хабардар ете алады. Атқарушы кеңестің хатшысы (ол бірдей кабинет хатшысы) премьер-министрдің ұсынысы бойынша генерал-губернатор тағайындайды және Кеңестің барлық отырыстарына қатысуға, оның отырыстарының тіркемелерін жүргізуге, сондай-ақ генерал-губернаторға кез келген ресми қолдау немесе кеңес беруді үйлестіруге жауапты. Бұдан өзге, хатшы генерал-губернатор шығарған кез келген бұйрыққа, жариялауға немесе басқа да заңдық құжатқа қосымша қол қояды. Генерал-губернаторға берілген көптеген өкілеттіктер (прерогативтік өкілеттіктер), мысалы саяси лауазымдарға тағайындау, тек Атқарушы кеңестің ұсынысымен ғана жүзеге асырылады. Генерал-губернатор конвенция бойынша кеңеске бағынуға міндетті.

Министрлер кабинетінен бөліну

Атқарушы кеңестің мүшелері Корольдік министрлері деп аталады, бұл Министрлер кабинетінің министрі болумен тең емес; олардың Кеңес мүшелері ретінде тағайындалуы оларға атқару билігін жүзеге асыру құқығын береді. Атқарушы кеңестің көп бөлігі Министрлер кабинетінің құрамында, бірақ кейбіреулері «Кабинеттен тыс министрлер» деп аталады; олар әлі де Атқарушы кеңестің мүшелері, бірақ Министрлер кабинетіне кірмейді. Конституциялық дәстүр бойынша, генерал-губернаторға кеңес беруге тек Министрлер кабинетінің мүшелері ғана құқылы, Атқарушы кеңес арқылы. Кабинеттен тыс министрлер дәстүрлі түрде маңыздылығы төмен портфельдерді иеленеді немесе тиісті портфель министрлері оларға нақты белгіленген өкілеттіктер мен жауапкершіліктерді тапсырған министрлер ретінде қызмет етеді. Корольдік министрдің Кабинетке кірмейтін алғашқы жағдайларының бірі 1989 жылдан 1990 жылға дейін Дэвид Лэнг премьер-министр қызметінен кеткеннен кейін бас прокурор болып тағайындалған кезде болды. 2005 жылғы жалпы сайлаудан кейін Уинстон Петерстің Сыртқы істер министрі және Питер Данннің Кірістер министрі қызметтеріне тағайындалуы Кабинеттен тыс министрлердің мәртебесін едәуір дамытты, себебі олардың партияларының үкіметке сенім білдіру және қаржыландыру мәселелерінде қолдауы үшін маңызды министрлік лауазымдарға Кабинеттен тыс тағайындалды, сонымен қатар олар өздерінің министрлік өкілеттіктері шегінде үкімет саясатын қорғауға міндетті болды. Портфелі жоқ министрлер де болды, мысалы, 1935 жылдан 1939 жылға дейін Марк Фаган, ол 1939 жылы қысқа мерзімге Кеден министрінің міндетін атқарды. Одан кейін 1939 жылдан 1949 жылға дейін Дэвид Уилсон, ол 1940-1944 жылдары Иммиграция министрі болды. Олар Өкілдер палатасының емес, Заң шығарушы кеңестің мүшелері болды.